Czy wiesz, że nadmiar tkanki tłuszczowej to nie tylko problem estetyczny? Nadprogramowe kilogramy, zwłaszcza w okolicach brzucha, mogą mieć poważny wpływ na zdrowie serca. Dowiedz się, jaki i dlaczego nie powinno się go lekceważyć!
Nadmiar tkanki tłuszczowej a serce – nie tylko otyłość jest szkodliwa
Zacznijmy od najważniejszego: już nadwaga może prowadzić do zwiększenia ryzyka rozwoju chorób serca. Jak pokazują badania, wzrost BMI o 1 kg/m² każdorazowo zwiększa ryzyko wystąpienia niewydolności serca o 7% u kobiet i o 5% u mężczyzn[1].
Pamiętaj, że nadwaga zaczyna się przy BMI wynoszącym 25 kg/m² [2]. Już przy tym wskaźniku ryzyko zgonu związanego z problemami sercowymi rośnie[3]. Jeszcze groźniejsza jest otyłość – diagnozowana przy BMI równym 30 kg/m² lub wyższym.
Jak to się przekłada na konkretną masę ciała? Przykładowo, jeśli ważysz 73 kg przy wzroście 170 cm – BMI przekracza 25, więc jest to nadwaga. Waga 87 kg przy tym samym wzroście będzie już oznaczać otyłość.
Jak tkanka tłuszczowa może zaszkodzić sercu?
Problemy związane z nadprogramowymi kilogramami są bardzo szerokie i zróżnicowane. Jakie są najważniejsze zagrożenia?
Tłuszcz trzewny = nieustanny stan zapalny
Tkanka tłuszczowa, zwłaszcza ta zlokalizowana w okolicach brzucha, wydziela szereg substancji biologicznie czynnych, w tym cytokiny prozapalne[4]. To właśnie one stają się przyczyną przewlekłego stanu zapalnego w organizmie.
W praktyce w przebiegu otyłości dochodzi do zwiększenia ilości markerów zapalnych – białka C-reaktywnego (CRP), interleukin oraz czynnika martwicy nowotworu alfa (TNF-α)[5]. Te substancje uszkadzają śródbłonek naczyniowy i przyspieszają powstawanie blaszek miażdżycowych[6]. W efekcie zwiększa się ryzyko rozwoju miażdżycy i jej powikłań – w tym choroby niedokrwiennej serca czy zawału.
Dlatego otyłość brzuszna to szczególnie groźny stan. Możesz ją rozpoznać nie po BMI, a po obwodzie talii – u kobiet diagnozuje się ją, gdy wynosi on co najmniej 80 cm, a u mężczyzn – 94 cm[7].
Przeciążenie serca nadprogramowymi kilogramami
Przy nadwadze, a zwłaszcza otyłości, serce zaczyna pracować na wyższych obrotach. U osób otyłych zwiększa się objętość krwi i osocza oraz rzut serca – to forma przystosowania do zwiększonego zapotrzebowania rozrastających się tkanek[8]. Dodatkowo wzrasta częstość skurczów serca, co zmniejsza rezerwę adaptacyjną układu krążenia.
Jak to wygląda na konkretnych liczbach? Otóż serce osoby otyłej wykonuje średnio o 50% więcej pracy niż u osób o prawidłowej wadze[9]. Z czasem może to prowadzić do jego niewydolności oraz przerostu lewej komory[10].
Wzrost ryzyka rozwoju przewlekłych chorób
Opisane powyżej procesy pociągają za sobą szereg dodatkowych zagrożeń – w postaci chorób przewlekłych i stanów, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu. Są to przede wszystkim[11] [12]:
- nadciśnienie tętnicze – nawet 60-70% przypadków nadciśnienia jest związanych z otyłością[13];
- dyslipidemia aterogenna – otyłość prowadzi do zaburzeń profilu lipidowego; zwiększa się stężenie trójglicerydów, spada poziom „dobrego” cholesterolu HDL, pojawiają się nieprawidłowe cząsteczki „złego” cholesterolu LDL; nie bez powodu zwiększony wskaźnik talia-biodra jest najsilniejszym predyktorem zawału serca;
- powikłania zakrzepowe – u osób otyłych zwiększa się lepkość krwi i agregacja krwinek; ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wzrasta nawet 2-3 razy;
- zespół metaboliczny – często przy otyłości występuje połączenie cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego i zaburzeń gospodarki lipidowej.
Zadbaj o zdrowe serce – powróć do prawidłowej masy ciała!
Jak widzisz, nadwaga i otyłość są stanami, których nie można lekceważyć. Jest jednak dobra wiadomość. Już obniżenie masy ciała o 5-10% może poprawić profil lipidowy, zmniejszyć ciśnienie tętnicze i poprawić funkcjonowanie serca[14], a Ty masz ogromny wpływ na osiągnięcie tego efektu.
Co zrobić, aby bezpiecznie i trwale schudnąć? Wprowadź deficyt energetyczny w granicach 500-600 kcal dziennie. Taka umiarkowana redukcja jest łatwiejsza do utrzymania niż drastyczne „cięcia” i przynosi powolny, ale stabilny spadek masy ciała o ok. 0,5 kg tygodniowo[15]. Wydaje się, że to niewiele, ale już w 3 miesiące Twoja waga może spaść o 6 kg, a w pół roku – o 12 kg! Nie obawiaj się również skorzystać z pomocy specjalisty – lekarza obesitologa lub psychodietetyka. Specjaliści wesprą Cię na drodze do szczupłej, a przede wszystkim zdrowej sylwetki.
Pamiętaj – każdy krok w stronę prawidłowej masy ciała to inwestycja w zdrowie serca!
[1] Czech, A., Bernas, M., Tatoń, J. (2007). Sercowo-naczyniowe objawy otyłości. Endokrynologia Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 3(4), 85-94.
[2] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/wprowadzenie/115896,bmi-i-inne-wskazniki-sluzace-do-oceny-masy-ciala
[3] Czech, A., Bernas, M., Tatoń, J. (2007). Sercowo-naczyniowe objawy otyłości. Endokrynologia Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 3(4), 85-94.
[4] Bąk-Sosnowska, M., Białkowska, M., Bogdański, P., et al. (2022). Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2022 – stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Medycyna Praktyczna (wydanie specjalne), maj 2022, 1-87
[5] Czech, A., Bernas, M., Tatoń, J. (2007). Sercowo-naczyniowe objawy otyłości. Endokrynologia Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 3(4), 85-94.
[6] Sędkowska, A., Gawron-Kiszka, M., Tomaszewski, M., et al. (2011). Otyłość i cukrzyca typu 2 a przerost lewej komory serca u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Nadciśnienie Tętnicze, 15(2), 93-101.
[7] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/wprowadzenie/115896,bmi-i-inne-wskazniki-sluzace-do-oceny-masy-ciala
[8] Czech, A., Bernas, M., Tatoń, J. (2007). Sercowo-naczyniowe objawy otyłości. Endokrynologia Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 3(4), 85-94.
[9] Czech, A., Bernas, M., Tatoń, J. (2007). Sercowo-naczyniowe objawy otyłości. Endokrynologia Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 3(4), 85-94.
[10] Sędkowska, A., Gawron-Kiszka, M., Tomaszewski, M., et al. (2011). Otyłość i cukrzyca typu 2 a przerost lewej komory serca u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Nadciśnienie Tętnicze, 15(2), 93-101.
[11] Bąk-Sosnowska, M., Białkowska, M., Bogdański, P., et al. (2022). Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2022 – stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Medycyna Praktyczna (wydanie specjalne), maj 2022, 1-87.
[12] Czech, A., Bernas, M., Tatoń, J. (2007). Sercowo-naczyniowe objawy otyłości. Endokrynologia Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 3(4), 85-94.
[13] Bąk-Sosnowska, M., Białkowska, M., Bogdański, P., et al. (2022). Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2022 – stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Medycyna Praktyczna (wydanie specjalne), maj 2022, 1-87.
[14] Bąk-Sosnowska, M., Białkowska, M., Bogdański, P., et al. (2022). Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2022 – stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Medycyna Praktyczna (wydanie specjalne), maj 2022, 1-87.
[15] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/wprowadzenie/63188,jak-skutecznie-i-bezpiecznie-zmniejszyc-mase-ciala
