Produkty, które nie podwyższają cholesterolu: poznaj bezpieczne przekąski

2022-01-13 Lektura tego artykułu zajmie 3 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...

Rośliny strączkowe

Podwyższony poziom cholesterolu zwiększa ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Jeśli chcesz jeszcze lepiej zadbać o swoje zdrowie, warto przyjrzeć się codziennej diecie i wprowadzić pewne modyfikacje pozwalające obniżyć cholesterol. Poznaj produkty spożywcze, które nie tylko są ubogie w cholesterol, ale też przyczyniają się do zredukowania jego stężenia we krwi.
Optima Omega 3

Nawet jeśli twoja gospodarka lipidowa nie jest zaburzona, warto poznać niewpływające na cholesterol produkty spożywcze. Na ich bazie możesz przyrządzić bezpieczne przekąski – takie, których spożywanie z pewnością wyjdzie ci na zdrowie.

Kto powinien unikać produktów bogatych w cholesterol?

Cholesterol – sam w sobie nie jest niebezpieczny, ale szkodliwy jest jego nadmiar. Mając na uwadze fakt, że nie wszyscy regularnie kontrolują stan gospodarki lipidowej w organizmie, warto do minimum ograniczyć spożycie niektórych produktów spożywczych.

Żywności przyczyniającej się do wzrostu cholesterolu LDL powinny unikać przede wszystkim osoby, których lipidogram wskazuje na wartości przekraczające obowiązujące normy. Dotyczy to również tych, którzy są genetycznie obciążeni chorobami układu sercowo-naczyniowego.

Pamiętaj! Fakt, że nie jesteś osobą otyłą, wcale nie oznacza, że twoja gospodarka lipidowa nie została zaburzona. Podwyższony poziom cholesterolu dotyczy także grona szczupłych i młodych ludzi – wiek i masa ciała to tylko jedne z licznych czynników wpływających na stężenie lipoprotein frakcji LDL[1].

Poznaj produkty, które nie podwyższają cholesterolu

Wykluczenie z diety produktów obfitujących w cholesterol wcale nie jest jednoznaczne z monotonnym jadłospisem. Dlaczego? Należy pamiętać, że cholesterol zawierają wyłącznie produkty pochodzenia zwierzęcego. Lista bezpiecznej żywności jest więc bogata, dzięki czemu masz szansę na przyrządzenie smacznych, różnorodnych i niezwykle wartościowych posiłków. Co więcej, niektóre produkty nie tylko nie podwyższają poziomu cholesterolu, ale przyczyniają się do jego obniżenia.

Nasiona roślin strączkowych

Nasiona roślin strączkowych to żywność, która stanowi jeden z podstawowych składników diety DASH czy diety śródziemnomorskiej. Są one doceniane przede wszystkim z uwagi na dużą zawartość wielu substancji aktywnych biologicznie. Stanowią źródło m.in. białka, węglowodanów, fitosteroli, witaminy z grupy B, magnezu, potasu, wapnia.

Ich wyjątkowość polega również na niewielkiej zawartości tłuszczów (wyjątek stanowi soja) – prawie nie zawierają nasyconych kwasów tłuszczowych. Co najważniejsze – nie dostarczają cholesterolu[2].

Margaryny do smarowania pieczywa

Miękkie margaryny do smarowania pieczywa w kubeczkach, takie jak np. Optima Cardio, praktycznie nie zawierają izomerów trans kwasów tłuszczowych – tłuszczów, które przyczyniają się do wzrostu stężenia cholesterolu LDL[3]. Ponadto, dzięki zawartości steroli roślinnych, pomagają zredukować jego poziom – udowodniono, że cholesterolu frakcji LDL o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[4].

Warzywa i owoce

Warzywa i owoce – z uwagi na brak substancji tłuszczowych – nie zawierają cholesterolu. Stanowią natomiast doskonałe źródło błonnika rozpuszczalnego, który wspiera regulację gospodarki lipidowej. Wpływa na stężenie cholesterolu całkowitego oraz cholesterolu LDL[5].

Produkty pełnoziarniste

Produkty pełnoziarniste, podobnie jak owoce i warzywa, dostarczają błonnik. Tym samym przyczyniają się do redukcji podwyższonego poziomu cholesterolu LDL.

Do codziennej diety warto włączyć m.in.: pieczywo razowe, otręby, płatki gryczane, płatki owsiane, makaron pełnoziarnisty, amarantus, ryż brązowy.

Uważaj na mleko i przetwory mleczne

Czy wiesz, że mleko i przetwory mleczne mogą wpływać na stężenie cholesterolu LDL? Poza tym, że zawierają kwasy tłuszczowe nasycone, dostarczają niewielkie ilości tłuszczów trans. Jak wynika ze stanowiska Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, nie istnieją dowody na mniejszą szkodliwość izomerów trans pochodzenia naturalnego w porównaniu z tłuszczami trans pochodzenia przemysłowego[6].

Warto więc z rozwagą spożywać tego rodzaju produkty – tak, aby nie przekroczyć bezpiecznego limitu 1% rekomendowanego przez Światową Organizację Zdrowia (WHO)[7].

 

[1] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/63694,jestem-szczupla-a-mimo-to-mam-podwyzszony-poziom-cholesterolu-dlaczego

[2] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/219099,zalety-regularnego-spozycia-nasion-roslin-straczkowych

[3] https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/what-should-you-eat/fats-and-cholesterol/

[4] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can

[5] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/64902,dieta-po-zawale

[6] https://www.efsa.europa.eu/fr/news/trans-fatty-acids-efsa-panel-reviews-dietary-intakes-and-health-effects

[7] http://dobretluszcze.pl/ile-tluszczu-spozywac/

Domowe sposoby na obniżenie cholesterolu: czy są skuteczne?

2022-01-10 Lektura tego artykułu zajmie 3 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Obniżanie cholesterolu naturalnymi metodami jest możliwe - dieta antycholesterolowa oparta na sterolach roślinnych, zbilansowanych składnikach oraz zdrowy styl życia mogą być kluczem do niwelowania problemu wysokiego cholesterolu.


Nawet 60% Polaków może zmagać się z podwyższonym poziomem cholesterolu[1], który jest jednym z głównych czynników ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Jednak nieprawidłowe wyniki lipidogramu wcale nie oznaczają konieczności przyjmowania leków do końca życia. Zastanawiasz się, jak obniżyć cholesterol? Domowe sposoby mogą okazać się niezawodnym wsparciem.
Optima Omega 3

Cholesterol to substancja tłuszczowa, która występuje w organizmie człowieka – jest syntetyzowana w różnych tkankach. Odpowiada m.in. za trawienie tłuszczu – jako składnik żółci. Wspomaga przekazywanie sygnałów – jako składnik otoczki mielinowej komórek nerwowych. Wspiera proces syntezy witaminy D i niektórych hormonów steroidowych[2]. Sam w sobie nie jest szkodliwy, o ile jego stężenie utrzymuje się w optymalnych granicach. Natomiast nadmierne nagromadzenie cholesterolu LDL sprzyja powstawaniu blaszek miażdżycowych, co zwiększa ryzyko poważnych chorób układu sercowo-naczyniowego.

Jak obniżyć cholesterol – domowe sposoby.

Jeśli zastanawiasz się, jak obniżyć cholesterol, domowe sposoby będą słusznym kierunkiem. Okazuje się, że prowadzony styl życia odgrywa istotną rolę – wprowadzenie nawet drobnych modyfikacji pozwala zredukować stężenie niepożądanej frakcji LDL.

1. Stosowanie zasad zdrowej diety

Prawidłowo zbilansowana dieta wpływa na ogólne funkcjonowanie organizmu. W przypadku wysokiego poziomu cholesterolu warto szczególną uwagę zwrócić na niektóre kategorie produktów spożywczych. Ograniczenie spożycia jednych oraz włączenie do diety innych pozwala na zredukowanie stężenia lipoprotein LDL.

2. Wzbogacenie diety sterolami roślinnymi

Sterole roślinne to specyficzne związki pochodzenia roślinnego, które należą do tej samej grupy substancji co cholesterol. Ich wyjątkowość polega na zdolność do obniżania poziomu lipoprotein frakcji LDL. Efekt redukcji jego stężenia o 7-10% można osiągnąć po 2-3 tygodniach spożycia 1,5-2,4 g steroli roślinnych dziennie w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[3].

Jednym ze źródeł steroli roślinnych jest Optima Cardio – miękka margaryna kubkowa do smarowania pieczywa.

3. Zwiększenie spożycia produktów zawierających błonnik pokarmowy

Produkty pełnoziarniste, warzywa czy owoce są pożądane w diecie nie tylko z uwagi na dostarczanie ważnych witamin i składników mineralnych. Stanowią źródło błonnika, który pozytywnie wpływa na poziom cholesterolu LDL i cholesterolu całkowitego (obniża te parametry)[4]. Zaleca się spożywać minimum 3 g błonnika na dobę[5].

4. Ograniczenie spożycia tłuszczów nasyconych

Nasycone kwasy tłuszczowe występują przede wszystkim w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego, np. maśle, serach, słoninie, mięsie. Ich źródłem są także olej palmowy, olej kokosowy, a nawet orzechy. Jako że nie da się ich całkowicie wyeliminować, należy je ograniczyć – tak, aby dzienne spożycie nie przekraczało 10% zapotrzebowania kalorycznego. Szacuje się, że każdy 1% energii pochodzącej z tłuszczów nasyconych powyżej ustalonego limitu przyczynia się do wzrostu stężenia cholesterolu LDL o 1,6 mg/dl[6].

5. Ograniczenie spożycia tłuszczów trans

Izomery trans kwasów tłuszczowych występują nie tylko w produktach spożywczych zawierających częściowo utwardzone / uwodornione tłuszcze roślinne. Ich źródłem są również mięso i mleko (także jego przetwory) przeżuwaczy. Dlaczego zaleca się ograniczyć ich spożycie? Przyczyniają się one do wzrostu poziomu cholesterolu LDL i obniżania poziomu cholesterolu HDL[7].

6. Zwiększenie aktywności fizycznej

Regularna aktywność fizyczna jest jednym z czynników odgrywających kluczową rolę w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych – pozwala obniżyć ryzyko zgonu z powodu chorób układu krążenia o 30-50%[8]. Oznacza to, że wysiłek wpływa także na redukcję poziomu cholesterolu.

Nie chodzi o to, aby zacząć wykonywać intensywne treningi. Wsparcie mogą okazać się ćwiczenia o umiarkowanej intensywności, trwające ok. 30-45 minut dziennie.

Domowe sposoby na obniżanie cholesterolu LDL to krok w stronę lepszego zdrowia. Postępowanie zgodne z powyższymi wskazówkami może uchronić cię przed koniecznością leczenia farmakologicznego. Należy jednak skonsultować się z lekarzem – choćby w celu przeanalizowania wyników lipidogramu.

 

[1] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/63694,jestem-szczupla-a-mimo-to-mam-podwyzszony-poziom-cholesterolu-dlaczego

[2] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/117035,cholesterol

[3] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can

[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/64902,dieta-po-zawale

[5] Wojciech Łukaszewski i wsp.; Diagnostyka i leczenie zaburzeń lipidowych według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego (EAS) z 2016 roku; Forum Zaburzeń Metabolicznych 2018, tom 9, nr 1, 23–35

[6] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020

[7] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/109559,czy-wszystkie-kwasy-tluszczowe-trans-sa-zle

[8] Ocena poziomu aktywności fizycznej dorosłej populacji Polski. Wyniki programu WOBASZ; Kardiologia Polska 2005; 63: 6 (supl. 4)

Ćwiczenia na zdrowe serce: jaką aktywność wybrać zimą?

2022-01-09 Lektura tego artykułu zajmie 3 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Ćwiczenia na zdrowe serce

Siedzący tryb życia, zwłaszcza w połączeniu z niewłaściwą dietą, to jeden z głównych czynników zwiększających ryzyko chorób układu krążenia. Jeśli zastanawiasz się, jak wzmocnić serce, ćwiczenia fizyczne będą słuszną drogą. Sprawdź, na jaki trening warto zdecydować się zimą.
Optima Omega 3

Skłonność do zapadania na pewne choroby nie jest zapisana wyłącznie w genach. Szczególną rolę odgrywa styl życia, który – jako czynnik schorzeń sercowo-naczyniowych – ma charakter modyfikowalny. Oznacza to, że zmiana dotychczasowych nawyków pomoże zredukować ryzyko wystąpienia tzw. incydentu sercowego.

Czy ćwiczenia poprawiają pracę serca?

Sport to zdrowie – to hasło, które znajduje potwierdzenie w badaniach przeprowadzonych przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne.

Czy wiesz, że zwiększenie aktywności fizycznej u osób po przebytym zawale serca pomaga zmniejszyć ryzyko śmierci o 50% w ciągu 4 lat od momentu wystąpienia tego zdarzenia[1]?

Oznacza to, że wysiłek fizyczny u osób zdrowych pozwala uniknąć poważnych konsekwencji ze strony układu sercowo-naczyniowego.

Jak wzmocnić serce? Ćwiczenia dobre w okresie zimowym

Zastanawiasz się, jak wzmocnić serce? Ćwiczenia fizyczne są wskazane, jednak nie każdy trening będzie odpowiedni – szczególnie dla osób należących do grupy ryzyka, np. dotkniętych nadciśnieniem tętniczym.

  • Ćwiczenia aerobowe

Trening aerobowy (tlenowe) to ćwiczenia wzmacniające, które powinny charakteryzować się umiarkowaną intensywnością. Do tego rodzaju wysiłku fizycznego zalicza się nie tylko bieganie, ale również: pływanie, energiczne spacery czy nordic walking. I to właśnie one świetnie nadają się do uprawiania podczas jesiennych i zimowych dni.

  • Ćwiczenia oporowe

Ćwiczenia oporowe to trening wykonywany np. na maszynach. Możesz wykonywać go na siłowni, np. pod okiem trenera personalnego. Warto, ponieważ – jak pokazują wyniki badań przeprowadzonych u pacjentów po niewydolności serca – pomaga zwiększyć siłę mięśniową o 15-43% i wytrzymałość mięśniową o 20-100% w okresie 8-12 tygodni regularnych ćwiczeń[2].

Pamiętaj! Wysiłek statyczny (krótkotrwały wysiłek z dużym obciążeniem, np. podnoszenie ciężarów) odpowiada za powstawanie izometrycznego skurczu mięśni, który znacznie obciąża pracę serca. Ponadto utrudnia zaopatrzenie mięśni w tlen i usuwanie metabolitów tworzących się w trakcie treningu[3]. Dochodzi jednocześnie do podwyższenia ciśnienia tętniczego – u niektórych osób ciśnienie skurczowe może przekraczać 200 mm Hg.

O czym pamiętać, wykonując ćwiczenia?

Rodzaj treningu to zaledwie jeden z elementów, które należy wziąć pod uwagę. Znaczenie mają również:

  • czas trwania aktywności – zaleca się ćwiczyć każdego dnia przez co najmniej 30 minut,
  • intensywność wysiłku – rekomendowana jest aktywność utrzymywana w umiarkowanym tempie.

Nie zaleca się także wykonywać ćwiczeń siłowych – szczególnie jeśli należysz do grupy ryzyka wystąpienia nadciśnienia tętniczego.

Przed rozpoczęciem aktywności warto pamiętać o pomiarze tętna i ciśnienia. Dlaczego? Pozwoli to na wykrycie zaburzeń rytmu serca, które powinny skłonić do zaprzestania aktywności i natychmiastowej konsultacji z lekarzem. Niepokój powinny wzbudzić:

  • nieregularny rytm, który do tej pory się nie zdarzał,
  • bardzo wolne tętno – poniżej 50 uderzeń na minutę / zbyt szybkie tętno – powyżej 100 uderzeń na minutę,
  • niskie ciśnienie – poniżej 90/60 mm Hg lub wysokie ciśnienie – powyżej 140/90 mm Hg[4].

Aby wzmocnić serce, wcale nie musisz wykonywać forsownych ćwiczeń – taki wysiłek jest nawet niewskazany. Wystarczy trening o umiarkowanej intensywności, np. energiczny spacer, pływanie lub jazda na rowerze stacjonarnym, aby osiągnąć odczuwalne korzyści zdrowotne.

Pamiętaj! Wysiłek fizyczny połączony z racjonalnym sposobem odżywiania to najlepsze, co możesz zrobić dla swojego zdrowia. Przyjrzyj się swojemu stylowi życia i – jeśli to konieczne – wdróż kilka zmian. Twoje serce z pewnością odwdzięczy ci się doskonałą kondycją.

[1] https://www.sciencedaily.com/releases/2018/04/180419100122.htm

[2]Znaczenie treningu oporowego w redukcji mięśniowych następstw niewydolności serca, Kinga Węgrzynowska-Teodorczyk, Ewa A. Jankowska, Waldemar Banasiak , Piotr Ponikowski, Marek Woźniewski, Kardiol Pol 2008; 66: 434–442

[3] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/61862,mam-nadcisnienie-czy-moge-chodzic-na-silownie

[4] https://copozawale.pl/pyt/po_co_mierzyc_tetno_i_cisnienie_przed_treningiem-64

Masa ciała a choroby serca: czy szczupli zawsze są zdrowsi?

2022-01-08 Lektura tego artykułu zajmie 3 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Masa ciała a choroby serca

Nadwaga i otyłość to jedne z głównych czynników, które zwiększają ryzyko chorób układu krążenia. W celu ograniczenia tego ryzyko zaleca się zredukowanie masy ciała. Czy to więc oznacza, że osoby szczupłe są zdrowsze? Sprawdzamy.

Optima Omega 3

Chociaż tkanka tłuszczowa jest przede wszystkim rezerwuarem energetycznym, to nie jedyna jej rola. Stanowi aktywnie metaboliczny gruczoł wydzielania wewnętrznego odpowiadający za syntezę oraz wydzielanie hormonów, cytokin oraz substancji wazoaktywnych, które wpływają m.in. na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego[1].

Otyłość – konsekwencje dla serca

O ile osoby z tkanką tłuszczową zgromadzoną w nadmiarze w okolicach bioder, pośladków i ud nie należą do grupy zwiększonego ryzyka rozwoju chorób układu krążenia. Zupełnie inaczej jest w przypadku otyłości brzusznej, dla której typowa jest nie tylko insulinooporność, ale również:

Nadmierna masa ciała – skutki

Nadwaga i otyłość to nie tylko trudności w poruszaniu się, spowodowane nadmiernym obciążeniem stawów. Skutki widoczne są także w większym ryzyku chorób sercowo-naczyniowych.

Warto przy tym podkreślić, że nadmierna masa ciała wpływa przede wszystkim na stan zdrowia kobiet. Szacuje się, że BMI powyżej 30 zwiększa ryzyko chorób układu krwionośnego nawet sześciokrotnie[3].

Choroba niedokrwienna serca

Otyłość jest jednym z czynników wpływających na rozwój choroby niedokrwiennej serca. Okazuje się, że ogromną rolę odgrywa otyłość brzuszna. Prawdopodobieństwo wystąpienia tego schorzenia wzrasta nawet:

  • 90% w przypadku mężczyzn z obwodem brzucha powyżej 102 cm
  • 97% w przypadku kobiet z obwodem talii powyżej 88 cm[4].

Nadciśnienie tętnicze

Powszechnie uważa się, że otyłość to jeden z najważniejszych czynników zwiększających ryzyko nadciśnienia tętniczego. Szacuje się, że w Polsce aż 80% przypadków nadciśnienia tętniczego ma związek z nadmierną masą ciała[5].

Osoby szczupłe także narażone na zawał serca?

W większości przypadków osoby szczupłe – z uwagi na prawidłową masę ciała – są mniej narażone np. na zawał serca. Warto jednak mieć świadomość, że nie jest to regułą – zdarzają się tzw. incydenty sercowe, które dotyczą szczupłych, młodych i wysportowanych osób. Z czego to wynika?

Takie osoby mogą być dotknięte genetycznymi skłonnościami do podwyższonego cholesterolu, który jest jednym z istotnych czynników wpływających na rozwój miażdżycy. Mowa o tzw. hipercholesterolemii rodzinnej, w przypadku której wysoki cholesterol LDL to efekt konkretnej mutacji genetycznej. Okazuje się, że funkcjonowanie z podwyższonym stężeniem „złych” lipoprotein zwiększa ryzyko zawału serca czy udaru mózgu nawet kilkadziesiąt razy – i to jeszcze w młodym wieku niż ma to miejsce w przypadku osób nieobarczonych genetycznie[6].

Jak utrzymać wysoki cholesterol w ryzach?

Jeśli należysz do grupy ryzyka związanej z chorobami sercowo-naczyniowymi, warto zadbać o prawidłowy poziom cholesterolu. To właśnie frakcja LDL przekraczająca obowiązujące normy przyczynia się do rozwoju miażdżycy, której konsekwencją jest np. zawał serca.

Ogranicz spożycie tłuszczów nasyconych

Jeżeli twoja dieta obfituje w produkty pochodzenia zwierzęcego, dostarczasz sporą ilość tłuszczów nasyconych. Tymczasem maksymalna rekomendowana ich ilość nie powinna przekraczać 10% zapotrzebowania energetycznego. Zaś każdy dodatkowy 1% energii pochodzącej z tego źródła przyczynia się do wzrostu poziomu cholesterolu LDL nawet o 1,6 mg/dl[7].

Włącz do diety sterole roślinne

Sterole roślinne przyczyniają się do obniżenia poziomu cholesterolu o 7-10% w okresie 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[8]. Warto do diety włączyć ich źródła, np. margarynę kubkową Optima Cardio uznawaną za żywność funkcjonalną.

Zwiększ spożycie tłuszczów roślinnych

Tłuszcze zwierzęce warto zastąpić tłuszczami roślinnymi. Szczególne znaczenie mają olej: słonecznikowy, rzepakowy, lniany. Uważa się, że to przede wszystkim one pomagają obniżyć stężenie cholesterolu[9].

Zdrowa dieta powinna być twoim priorytetem, jeśli zależy ci na utrzymaniu serca w dobrej kondycji. Prawidłowy sposób odżywiania nie tylko wpłynie pozytywnie na twoją sylwetkę, ale i obniży wysoki cholesterol.

[1] Agata Bogołowska-Stieblich, Marek Tałałaj; Otyłość a choroby układu sercowo-naczyniowego; Postępy Nauk Medycznych, t. XXVI, nr 5B, 2013

[2] Agata Bogołowska-Stieblich, Marek Tałałaj; Otyłość a choroby układu sercowo-naczyniowego; Postępy Nauk Medycznych, t. XXVI, nr 5B, 2013

[3] https://kurier.pap.pl/profilaktyka/otylosc-i-nadwaga-pomnazaja-ryzyko-chorob-serca-oraz-nowotworow

[4] Anna Miczke; Diagnostyka i leczenie choroby niedokrwiennej serca u osób z otyłością; Forum Zaburzeń Metabolicznych 2011, tom 2, nr 2, 113–118

[5] https://www.termedia.pl/Nadcisnienie-tetnicze-zwiazane-z-otyloscia,45,8963,0,0.html

[6] Hipercholesterolemia rodzinna – podstępna mutacja genetyczna; GAZETA AMG 3/2018

[7] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020

[8] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can

[9] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30006369/

Wysoki cholesterol u szczupłych osób – czy to możliwe?

2022-01-05 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Wysoki cholesterol u szczupłych osób – czy to możliwe?

Podwyższony poziom cholesterolu kojarzony jest przede wszystkim z nadwagą i otyłością brzuszną. Dlatego wiele szczupłych osób nie podejrzewa u siebie zaburzeń gospodarki lipidowej. Czy słusznie? Okazuje się, że wysoki cholesterol nie zawsze musi iść w parze z nadmierną masą ciała.

Optima Omega 3

Wysoki cholesterol – dlaczego jest niepożądany?

Cholesterol jest substancją tłuszczową, która odgrywa ważną rolę w organizmie. Odpowiada m.in. za syntezę niektórych hormonów, produkcję witaminy D czy kwasów żółciowych. O ile jest prawidłowo metabolizowany przez wątrobę oraz nie jest dostarczany w dużej ilości z produktów spożywczych, o tyle jego obecność nie stanowi zagrożenia.

Problemem staje się wysoki cholesterol LDL, który daje początek miażdżycy odpowiadającej za powstanie niedokrwienia. To z kolei prowadzi do rozwoju choroby wieńcowej, zawału serca, a nawet udaru mózgu[1].

Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, o hipercholesterolemii mówi się w przypadku następujących stężeń:

  • cholesterolu LDL ≥3,0 mmol/l (115 mg/dl)
  • cholesterolu całkowitego ≥5,0 mmol/l (190 mg/dl)[2].

Okazuje się, że wartości cholesterolu przekraczające normy często dotyczą osób szczupłych.

Wysoki cholesterol u szczupłych – skąd się bierze?

Hipercholesterolemia to choroba, którą można podzielić na:

  • pierwotną: uwarunkowaną genetycznie,
  • wtórną: będącą następstwem wielu czynników – nie tylko diety, ale również innych schorzeń[3].

Jeżeli więc osoba szczupła zmaga się z wysokim poziomem cholesterolu, warto poznać przyczynę problemu. Pozwoli to podjąć odpowiednie kroki, które nie będą sprowadzać się wyłącznie do tzw. leczenia objawowego.

Hipercholesterolemia rodzinna

Hipercholesterolemia rodzinna to choroba, za powstanie której w dużej mierze odpowiada mutacja genowa – rzadko związana z mutacją jednego genu. Jak dochodzi do jej rozwoju?

Warto wiedzieć, że wątroba zdrowego człowieka odpowiada za wychwytywanie cząsteczek LDL z krwi. W przypadku mutacji genu receptora LDL, mutacji genu apolipoproteiny B bądź PCSK9, krew nie jest pozbawiana tych „szkodliwych” cząsteczek lipoprotein. W efekcie odkładają się one w ścianach naczyń i innych tkankach, prowadząc do powstania blaszki miażdżycowej[4].

Ryzyko zachorowania uzależnione jest od tego, czy chorują oboje rodzice (75% prawdopodobieństwa hipercholesterolemii), czy tylko jeden (50% prawdopodobieństwa hipercholesoterolemii). W tym pierwszym przypadku nasilenie choroby u dziecka może być dużo większe w porównaniu z dzieckiem, które dziedziczy chorobę tylko od jednego rodzica[5].

Hipercholesterolemia wywołana chorobami

Za główne przyczyny hipercholesterolemii wtórnej uznaje się m.in.:

  • niedoczynność tarczycy,
  • choroby wątroby, którym towarzyszy zastój żółci,
  • zespół nerczycowy[6].

W tym przypadku koniecznością jest rozpoznanie choroby podstawowej i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Pozwoli to na przywrócenie równowagi gospodarce lipidowej.

Wysoki cholesterol – jak z nim walczyć?

Dieta jest jednym z głównych elementów niefarmakologicznego leczenia zaburzeń lipidowych. W przypadku hipercholesterolemii ogromną rolę odgrywa włączenie do jadłospisu produktów pomagających obniżyć poziom cholesterolu LDL. Jednocześnie należy ograniczyć spożycie tych produktów, które wpływają na wzrost stężenia „złej” frakcji lipoprotein.

Włączenie steroli roślinnych

Udowodniono, że sterole roślinne odpowiadają za redukcję poziomu cholesterolu o 7-10% w okresie 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[7].

Najprostszym sposobem na ich włączenie do diety jest zamiana masła na miękką margarynę kubkową do smarowania pieczywa, np. Optima Cardio.

Ograniczenie spożycia tłuszczów trans

Tłuszcze trans powinny stanowić mniej niż 2% zapotrzebowania energetycznego[8]. To ważne, ponieważ odpowiadają one za wzrost poziomu cholesterolu LDL przy jednoczesnym obniżaniu poziomu cholesterolu HDL[9].

Należy zatem zmniejszyć spożycie nie tylko produktów zawierających w składzie częściowo utwardzone / uwodornione tłuszcze roślinne, ale mięso i przetwory mleczne przeżuwaczy (one zawierają niewielkie ilości tłuszczów trans pochodzenia naturalnego).

To kolejny powód, dla którego masło warto zastąpić miękką margaryną do smarowania pieczywa.

Ograniczenie spożycia kwasów tłuszczowych nasyconych

Nie więcej niż 10% zapotrzebowania kalorycznego – taka jest zalecana dopuszczalna ilość nasyconych kwasów tłuszczowych w codziennej diecie. Natomiast każdy dodatkowy 1% powyżej ustalonego limitu może prowadzić do wzrostu stężenia cholesterolu LDL o 1,6 mg/dl[10].

Pamiętaj! Jeśli w twojej rodzinie były przypadki hipercholesterolemii, warto regularnie kontrolować stan gospodarki lipidowej. Jednocześnie należy dbać o właściwą dietę – taką, która pomaga utrzymać poziom cholesterolu LDL w ryzach.

[1] Radosław Szczęch, Krzysztof Narkiewicz; Zaburzenia lipidowe; Choroby Serca i Naczyń 2008, tom 5, nr 4, 227–228; Copyright © 2008 Via Medica, ISSN 1733–2346

[2] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/88295,hipercholesterolemia

[3] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/63694,jestem-szczupla-a-mimo-to-mam-podwyzszony-poziom-cholesterolu-dlaczego

[4] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/140975,hipercholesterolemia-rodzinna

[5] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/140975,hipercholesterolemia-rodzinna

[6] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/63694,jestem-szczupla-a-mimo-to-mam-podwyzszony-poziom-cholesterolu-dlaczego

[7] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can

[8] https://poznajsienatluszczach.pl/2016/02/24/tluszcz-w-diecie-ile-mozemy-go-spozywac/

[9] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/109559,czy-wszystkie-kwasy-tluszczowe-trans-sa-zle

[10] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020

Zbyt wysokie ciśnienie? Domowe sposoby na walkę z nadciśnieniem tętniczym

2022-1-3 Lektura tego artykułu zajmie 3 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...

Zbyt wysokie ciśnienie? Domowe sposoby na walkę z nadciśnieniem tętniczym

Podwyższone ciśnienie krwi może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia – szczególnie jeśli stan ten utrzymuje się przez długi czas. Możesz jednak temu skutecznie zapobiec, wykorzystując domowe sposoby na wysokie ciśnienie. Co robić? Dowiedz się, jakimi metodami wspomóc walkę z nadciśnieniem.
Optima Omega 3

Nadciśnienie tętnicze to stan, który zwiększa ryzyko wystąpienia m.in. zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca czy nawet niewydolności nerek. W przypadku zdiagnozowanych problemów z wysokim ciśnieniem podstawą może okazać się leczenie farmakologiczne. Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby terapię prowadzoną pod okiem lekarza wspomóc domowymi metodami.

Nadciśnienie tętnicze – jak je rozpoznać?

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą, która charakteryzuje się podwyższonymi wartościami ciśnienia krwi – powyżej 140/90 mm Hg. Diagnozy nie stawia się jednak po jednym dokonanym pomiarze, lecz po wielu pomiarach, powtarzanych w kilkudniowych lub kilkutygodniowych odstępach czasu[1].

Klasyfikacja ciśnienia tętniczego w pomiarach gabinetowych uwzględnia:

  • nadciśnienie tętnicze I stopnia – 140–159 i/lub 90–99 mm Hg
  • nadciśnienie tętnicze II stopnia – 160–179 i/lub 100–109 mm Hg
  • nadciśnienie tętnicze III stopnia – ≥ 180 i/lub ≥ 110 mm Hg.

Wysokie ciśnienie – objawy

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą, która może nie dawać wyraźnych objawów, dlatego podstawą jest regularne dokonywanie pomiarów w domu za pomocą ciśnieniomierza.

Może się jednak okazać, że wysokie ciśnienie da o sobie znać. Do niepokojących objawów zalicza się m.in.:

  • zawroty głowy,
  • kołatanie serca,
  • uderzenia gorąca,
  • zaczerwienienie twarzy,
  • bóle głowy,
  • potliwość.

Powyższe symptomy powinny skłonić do dokonania pomiaru ciśnienia tętniczego.

Wysokie ciśnienie – co robić?

Jeśli pomiar wskazał na podwyższone ciśnienie krwi, należy powtórzyć badanie kilkukrotnie – najlepiej w kilkudniowych odstępach czasu. Warto bowiem mieć świadomość, że wzrost ciśnienia krwi może wynikać po prostu ze zdenerwowania, silnych emocji itp.

W przypadku, gdy kolejne pomiary wskazują na podwyższone wartości ciśnienia tętniczego, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza na dalszą diagnostykę. Jednocześnie można zastosować domowe sposoby, które pomogą w obniżeniu wysokiego ciśnienia.

Zdrowa dieta

Prawidłowy sposób odżywiania wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. To, co jesz, może odpowiadać za wzrost ciśnienia tętniczego, dlatego warto przyjrzeć się swojemu codziennemu jadłospisowi.

Z menu należy przede wszystkim wykluczyć produkty zawierające duże ilości sodu, który – spożywany w nadmiernych ilościach – jest jednym z czynników rozwoju nadciśnienia tętniczego. Ograniczenie spożycia tego pierwiastka pozwala obniżyć wartości ciśnienia tętniczego – zarówno osób chorujących na nadciśnienie, jak i osób zdrowych[2].

Doskonałym przykładem zdrowego odżywiania jest dieta DASH, która stanowi podstawę żywieniową osób zmagających się z nadciśnieniem tętniczym. Dlaczego? Obserwacje wskazują, że odżywianie zgodnie z założeniami DASH pozwala na obniżenie ciśnienia skurczowego średnio o 6 mm Hg oraz ciśnienia rozkurczowego o 3 mm Hg[3].

Rzucenie palenia

Jeśli palisz papierosy, powtarzające się wysokie ciśnienie krwi powinno być argumentem przemawiającym za zerwaniem z nałogiem. Dlaczego? Nikotyna zawarta w dymie papierosowym może pobudzać układ współczulny, co skutkuje wzrostem ciśnienia tętniczego. Ponadto dochodzi do zwiększenia częstości rytmu serca oraz pojemności wyrzutowej[4].

Redukcja masy ciała

Liczne badania eksperymentalne i kliniczne wskazują na ścisły związek między masą ciała a ciśnieniem tętniczym – z tym, że zależność ta widoczna jest głównie dla skurczowych wartości ciśnienia.

Okazuje się, że wzrost BMI o 1,7 kg/m2 dla mężczyzn i 1,25 kg/m2 dla kobiet powoduje wzrost skurczowego ciśnienia tętniczego o 1 mm Hg[5].

Jeżeli więc masz wysokie ciśnienie i jesteś osobą zmagającą się z nadmiarem kilogramów, warto rozpocząć odchudzanie pod okiem dietetyka.

Aktywność fizyczna

Umiarkowana aktywność fizyczna jest korzystna dla zdrowia, a szczególnego znaczenia nabiera dla osób z nadciśnieniem tętniczym. Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego rekomenduje regularny wysiłek fizyczny o umiarkowanej intensywności, trwający 30-45 minut każdego dnia[6]. Zalecane są głównie ćwiczenia aerobowe uzupełniane treningiem oporowym. Ćwiczenia na siłowni nie są natomiast wskazane.

Zbyt wysokie ciśnienie wcale nie skazuje cię na życie z nadciśnieniem tętniczym. Jeśli szybko zareagujesz i zmienisz styl życia, masz szansę na przywrócenie ciśnienia do optymalnych wartości.

 

[1] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze

[2] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6770596/

[3] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/dietaiwysilek/60147,dieta-dash

[4] Katarzyna Grabańska, Paweł Bogdański; Miejsce leczenia niefarmakologicznego w prewencji i terapii nadciśnienia tętniczego; Copyright © 2010 Via Medica ISSN 2081–2450

[5] Katarzyna Grabańska, Paweł Bogdański; Miejsce leczenia niefarmakologicznego w prewencji i terapii nadciśnienia tętniczego; Copyright © 2010 Via Medica ISSN 2081–2450

[6] Trening fizyczny w pierwotnym nadciśnieniu tętniczym; Nadciśnienie tętnicze rok 2012, tom 16, nr 5; Copyright © 2012 Via Medica, ISSN 1428–5851

Hiperlipidemia rodzinna: przyczyny i objawy

2021-12-31 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Hiperlipidemia rodzinna: przyczyny i objawy

Z podwyższonym poziomem cholesterolu zmaga się około 20 mln Polaków[1]. Niektórzy nawet nie mają świadomości, że gospodarka lipidowa ich organizmu jest zaburzona. Powód? Hiperlipidemia rodzinna – choroba, która zapisana jest w genach. Poznaj jej przyczyny i dowiedz się, jak skutecznie ją rozpoznać.

Optima Neuro

Podwyższony cholesterol to stan kojarzony przede wszystkim z osobami otyłymi, prowadzącymi siedzący tryb życia. Okazuje się, że nawet młody, wysportowany i zdrowo odżywiający się człowiek może należeć do grupy zwiększonego ryzyka zawału serca czy udaru mózgu.

Hiperlipidemia rodzinna – co to?

Hiperlipidemia to choroba, która związana jest z zaburzeniami gospodarki lipidowej organizmu. Dochodzi wówczas do podwyższenia poziomu cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i trójglicerydów – w zależności od rodzaju zaburzeń lipidowych.

Hiperlipidemia rodzinna mieszana

Za powstawanie tzw. mieszanej hiperlipidemii rodzinnej odpowiada mutacja w genie USG1, która występuje u 1 na 100 osób.  Oznacza to, że problemy z gospodarką lipidową mogą rozpocząć się już we wczesnym dzieciństwie.

Hipercholesterolemia rodzinna

Hipercholesterolemia rodzinna jest najczęstszą postacią hipercholesterolemii. Dochodzi do niej w efekcie mutacji genu receptora LDL (LDLR), genu apolipoproteiny B-100 lub genu PCSK9[2].

Podwyższony cholesterol – dziedziczenie to przyczyna

Zastanawiasz się, dlaczego u niektórych osób normą jest podwyższony cholesterol? Dziedziczenie to powód, dla którego z zaburzeniami lipidowymi zmagają się już małe dzieci.

Warto wiedzieć, że wątroba zdrowego człowieka wykazuje zdolność do wychwytywania cząsteczki LDL z krwi. Mutacja w jednym z genów sprawia, że krew nie zostaje prawidłowo „oczyszczona” z krążących cząsteczek LDL[3]. Prowadzi to odkładania się tej frakcji lipoprotein w ścianach naczyń oraz tkankach, co zwiększa ryzyko miażdżycy i związanych z nią chorób sercowo-naczyniowych.

Hiperlipidemia rodzinna – jak ją rozpoznać?

Zaburzenia gospodarki lipidowej, do których dochodzi na skutek mutacji genowej, przez wiele lat nie dają o sobie znać. Choroba rozwija się podstępnie, zwiększając ryzyko zawału serca czy udaru mózgu w młodym wieku.

Badania diagnostyczne

W diagnostyce zaburzeń lipidowych – także tych wynikających z mutacji genowej – ogromną rolę odgrywa oznaczenie stężenia cholesterolu LDL[4]. Duże znaczenie ma także oznaczenie poziomu trójglicerydów, co stanowi podstawę do rozróżniania różnych typów hiperlipidemii rodzinnej.

Na podstawie obrazu klinicznego oraz wyników lipidogramu lekarz jest w stanie odróżnić „standardową” hipercholesterolemię od:

  • hipercholesterolemii wielogenowej – mniejsze stężenie cholesterolu całkowitego, niewystępowanie dużego stężenia cholesterolu całkowitego w rodzinie,
  • mieszanej hiperlipidemii rodzinnej – mniejsze stężenie cholesterolu i większe stężenie trójglicerydów[5].

Wywiad lekarski

Nie bez znaczenia jest także szczegółowy wywiad lekarski, który uwzględnia informacje o zaburzeniach lipidowych występujących u innych członków rodziny.

Skrining kaskadowy

Jeżeli zachodzi podejrzenie, że zaburzenia lipidowe wynikają z dziedziczenia, przeprowadza się tzw. skrining kaskadowy. Istotą tego badania jest pomiar poziomu cholesterolu LDL i / lub badania molekularne u członków rodziny pacjenta z rozpoznaną hiperlipidemią rodzinną[6].

Hiperlipidemia rodzinna – czy można jej uniknąć?

Zaburzeń lipidowych będących wynikiem obciążenia genetycznego nie da się uniknąć. Można jednak zminimalizować ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych związanych z podwyższonym poziomem cholesterolu czy trójglicerydów. Działania profilaktyczne – prowadzone już od wczesnych lat – pozwalają zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia zawału serca oraz innych chorób układu sercowo-naczyniowego w młodym wieku.

Podstawą czynności prewencyjnych jest prawidłowo skomponowana dieta. Wcale nie trzeba rezygnować ze spożycia tłuszczów, lecz ograniczyć spożycie kwasów tłuszczowych nasyconych i izomerów trans kwasów tłuszczowych.

Czy wiesz, że zamiana 10% dziennego spożycia kalorii pochodzących z masła na miękką margarynę kubkową przyczynia się do zredukowania poziomu lipoprotein frakcji LDL o 7,7 mg/dl[7]?

Do diety zaleca się włączyć przede wszystkim tłuszcze pochodzenia roślinnego oraz tłuste ryby morskie. Stanowią one źródło kwasów omega-3, które dostarczane do organizmu w optymalnej ilości pomagają zmniejszyć poziom trójglicerydów we krwi[8].

[1] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/aktualnosci/237897,prawie-20-mln-polakow-ma-zbyt-wysoki-poziom-cholesterolu

[2] Katarzyna Grabańska i wsp. Genetyczne zaburzenia przemiany lipidów — opis przypadku; Forum Zaburzeń Metabolicznych 2011, tom 2, nr 1, 74–84

[3] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/140975,hipercholesterolemia-rodzinna

[4] Wytyczne PTL/KLRwP/PTK postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2016 Suplement do „Lekarza Rodzinnego” nr 6/2016; ISSN 1426-2088

[5] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.4.1.

[6] http://www.endokrynologiapediatryczna.pl/?doi=10.18544/EP-01.12.03.1461

[7] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9180239/

[8] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29289538

Węglowodany w diecie: jakich składników potrzebuje mózg?

2021-12-26 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...

Zależy ci na prawidłowym funkcjonowaniu mózgu? Regularny trening umysłowy to tylko jeden z elementów, o które należy zadbać. Ogromne znaczenie ma prawidłowo zbilansowana dieta, w której nie może zabraknąć węglowodanów. Dowiedz się, jakie produkty warto włączyć do jadłospisu.

Optima Neuro

Czy wiesz, że mózg do prawidłowego funkcjonowania zużywa nawet 20-25% energii, której źródłem jest glukoza? Praca tego narządu w dużej mierze uzależniona jest od cukru. Brzmi słodko? Nie oznacza to jednak, że codzienną dietę musisz uzupełniać słodyczami.

Cukier a mózg – znaczenie glukozy

Węglowodany stanowią główne źródło energii dla całego organizmu. Z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania mózgu szczególną rolę odgrywa glukoza – cukier prosty. W sytuacji niedoboru tego składnika odżywczego w organizmie dochodzi do „odcięcia” jego dostaw do innych narządów. Dzięki temu mózg – jako ostatni – odczuwa niedobór glukozy[1].

Co za dużo, to nie zdrowo…

Cukier a mózg – to zależność, która nie powinna skłaniać do zwiększania spożycia prostych węglowodanów. Zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) cukry proste powinny stanowić nie więcej niż 5% zapotrzebowania energetycznego[2] – z uwzględnieniem potrzeb mózgu.

Cukry proste to jednak nie tylko glukoza, ale również fruktoza. I – jak pokazują badania na modelu zwierzęcym przeprowadzone przez naukowców z UCLA – to właśnie ten drugi cukier przyczynia się do spowolnienia pracy mózgu. Przypuszcza się, że dieta obfitująca w źródła fruktozy może osłabiać pamięć i obniżać sprawność przyswajania nowych informacji. Ma to związek z wpływem na zdolność insuliny do wspomagania mózgu w przetwarzaniu myśli oraz emocji[3].

W diecie nie jest pożądana również sacharoza – dwucukier składający się z glukozy i fruktozy. Powszechnie uważa się, iż ona – poza tym, że dostarcza energię – nie zawiera żadnych składników odżywczych. Przyczynia się do zwiększenia syntezy cholesterolu VLDL w wątrobie, który jest źródłem lipoprotein frakcji LDL[4].

Jakich węglowodanów potrzebuje mózg?

Podobnie jak w przypadku tłuszczów, tak i w odniesieniu do węglowodanów znaczenie ma nie ilość, ale przede wszystkim jakość. O ile zaleca się ograniczyć spożycie cukrów prostych, o tyle węglowodany złożone powinny stanowić 45-65% zapotrzebowania kalorycznego – wiele zależy od okresu życia i stanu fizjologicznego[5]. Dlaczego to właśnie one uznawane są za „dobre”? W przeciwieństwie do cukrów prostych nie powodują gwałtownych skoków glukozy we krwi. Jest ona uwalniana stopniowo, co wpływa korzystnie na organizm.

Najlepszymi źródłami węglowodanów złożonych są:

  • nasiona roślin strączkowych,
  • kasze, np. pęczak, jęczmienna, jaglana,
  • ryż brązowy,
  • pełnoziarniste pieczywo,
  • warzywa,

Wyżej wymienione produkty zawierają błonnik, który nie tylko zapewnia uczucie sytości, ale również wpływa pozytywnie na poziom cholesterolu LDL i cholesterolu całkowitego[6].

Badania naukowe pokazują, że produkty będące źródłem węglowodanów złożonych mogą stymulować organizm do produkcji serotoniny – ważnego neuroprzekaźnika. Okazuje się, że to właśnie jego niedobór w mózgu może prowokować występowanie stanów depresyjnych[7].

Jakie źródła węglowodanów należy wyeliminować?

Wiesz już, że cukry proste nie są pożądane w diecie wspierającej pracę mózgu. Oznacza to, że z twojego codziennego jadłospisu muszą zniknąć takie produkty spożywcze jak np.:

  • wyroby cukiernicze,
  • słodzone napoje.

Są one niewskazane nie tylko z uwagi na osłabianie pracy mózgu. Mogą przyczyniać się do podwyższania poziomu cholesterolu LDL we krwi, co z kolei zwiększa ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.

Badania naukowe wykazały, że słodkie napoje zwiększają stężenie lipoprotein frakcji LDL[8]. Podobnie jest z wyrobami cukierniczymi – zawierają izomery tłuszczów trans pochodzenia przemysłowego (ich źródłem są tłuszcze częściowo utwardzane / uwodornione), które powodują wzrost stężenia „złego” cholesterolu[9].

Pamiętaj! Węglowodany są niezbędne do tego, aby mózg pracował wydajnie. Ważne jest jednak to, jakie ich źródła dostarczasz i w jakich ilościach.

[1] https://odzywianie.hellozdrowie.pl/artykul-co-cukier-robi-z-twoim-mozgiem/

[2] https://www.who.int/elena/titles/guidance_summaries/sugars_intake/en/

[3] https://www.sciencedaily.com/releases/2012/05/120515150938.htm

[4] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/68205,weglowodany

[5] https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/broszura_weglowodany-2.pdf

[6] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/64902,dieta-po-zawale

[7] https://news.mit.edu/2004/wurtman-0225

[8] https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.119.014083

[9] https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/what-should-you-eat/fats-and-cholesterol/

Elektrolity: czym są i jaki mają wpływ na organizm?

Optymalnewybory.pl » Warto wiedzieć
2021-12-25 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (2 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Elektrolity: czym są i jaki mają wpływ na organizm?

Odczuwasz ogólne osłabienie? Zmagasz się z zawrotami głowy i kołataniem serca? To wystarczające powody, dla których warto sprawdzić stan gospodarki wodno-elektrolitowej. Poznaj więc najważniejsze informacje o elektrolitach, aby wiedzieć, jaki mają wpływ na funkcjonowanie organizmu.

Optima Neuro

Poznaj najważniejsze elektrolity

Mianem elektrolitów określa się wodne roztwory jonów. Z punktu widzenia prawidłowej pracy organizmu znaczenie mają przede wszystkim jony: magnezu, potasu, sodu, wapnia oraz jony chlorkowe i fosforanowe. To właśnie one odpowiadają za gospodarkę wodno-elektrolitową.

Sód

Sód wspomaga utrzymywanie optymalnej objętości płynów. Jest też odpowiedzialny za regulowanie ciśnienia tętniczego krwi. Ponadto wspomaga prawidłowe przekaźnictwo nerwowe.

Najczęstszym powodem niedoboru sodu w organizmie jest utrata wody zawierającej ten jon, co ma związek np. z biegunką, wymiotami, wzmożoną potliwością. Wśród przyczyn niedostatecznej ilości sodu w organizmie wymienia się też m.in.:

Magnez

Magnez jest jednym z budulców kości – szacuje się, że ok. 50-60% znajduje się w szkielecie[1]. Pierwiastek ten wspiera proces krzepnięcia krwi, a także odpowiada za skurcze serca. Istnieją przypuszczenia, że magnez pomaga zmniejszyć ryzyko nadciśnienia tętniczego oraz cukrzycy typu 2[2].

Niedostateczna ilość tego jonu ma związek m.in. z dietą ubogą w ten pierwiastek, przyjmowaniem niektórych leków. Może również wskazywać na zapalenie trzustki czy choroby nerek.

Potas

Potas to pierwiastek, który określany jest mianem kationu wewnątrzkomórkowego[3]. Odpowiada za przewodnictwo nerwowe, a także uczestniczy w procesie skurczu mięśni – w tym mięśnia sercowego. Ponadto pomaga w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej.

Zbyt mała ilość tego jonu w organizmie ma związek m.in. z dietą ubogą w potas, rozległymi oparzeniami, niedożywieniem, przyjmowaniem niektórych leków. Może również świadczyć o chorobach nerek, zespole Cushinga.

Wapń

Wapń jest głównym składnikiem budulcowym kości. Szacuje się, że 99% tego pierwiastka znajduje się w kościach oraz zębach[4]. Wspomaga on proces krzepnięcia krwi, a także odpowiada za przewodnictwo nerwowe oraz skurcze mięśni. Ponadto pomaga zapobiegać nadciśnieniu[5].

Niedobór wapnia wynika m.in. z diety ubogowapniowej, niedostatecznej ilości witaminy D. Może mieć także związek z ostrym zapaleniem trzustki czy leczeniem osteoporozy – prowadzi to bowiem do odkładania tego pierwiastka w kościach lub tkankach miękkich.

Wpływ elektrolitów na funkcjonowanie organizmu

Wpływ elektrolitów na organizm wiąże się z działaniem poszczególnych pierwiastków. Oznacza to, że:

  • wspierają pracę serca,
  • wspomagają funkcjonowanie mózgu,
  • przyczyniają się do przekazywania impulsów nerwowych.

Niedostateczna ilość choćby jednego z jonów prowadzi do zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Objawia się to takimi dolegliwościami jak np.:

  • zaburzeniami rytmu serca,
  • nieprawidłowymi wartościami ciśnienia tętniczego krwi,
  • występowaniem obrzęków nóg i rąk,
  • bólami mięśni,
  • skurczami mięśni[6].

Badanie stężenia elektrolitów – kiedy je wykonać?

Badanie polegające na oznaczeniu stężenia elektrolitów warto wykonać wówczas, gdy pojawiają się niepokojące objawy świadczące o zaburzeniu równowagi wodno-elektrolitowej. Uzyskane wyniki należy porównać z obowiązującymi normami:

  • sód: 135–145 mmol/l,
  • potas: 3,5–5,1 mmol/l,
  • wapń: 2,25–2,75 mmol/l,
  • magnez: 0,65–1,2 mmol/l[7].

Jak dochodzi do utraty elektrolitów?

Jeśli wyniki badań wskazują na obniżony poziom elektrolitów, warto poznać przyczynę takiego stanu. Zwykle jest ona prozaiczna i ma związek z niewłaściwą dietą czy wzmożoną potliwością na skutek wysiłku fizycznego. Istnieją jednak jeszcze inne przyczyny, które prowadzą do zaburzenia równowagi elektrolitowej. Są to m.in. infekcje wirusowe, wymioty, biegunka.

Aby nie dopuścić do utraty elektrolitów w organizmie warto:

  • ograniczyć aktywność fizyczną w okresie upałów,
  • przyjmować duże ilości płynów przy gorączce, biegunce czy wymiotach,
  • zadbać o prawidłową dietę bogatą w źródła potasu, magnezu, wapnia, sodu.

Pamiętaj! Zachwiana równowaga elektrolitowa może zaburzać funkcjonowanie układu nerwowego i układu krążenia. Jeśli więc zauważysz niepokojące objawy, warto oznaczyć stężenie elektrolitów, a przy okazji przyjrzeć się diecie i stylowi życia.

[1] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73839,magnez

[2] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73839,magnez

[3] mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73851,potas

[4] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73823,wapn

[5] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73823,wapn

[6] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/99724,badanie-stezenia-elektrolitow-sod-potas-wapn-magnez

[7] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/99724,badanie-stezenia-elektrolitow-sod-potas-wapn-magnez

Wysil mózg, czyli proste nawyki, które poprawiają myślenie!

Optymalnewybory.pl » Warto wiedzieć
2021-12-23 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (No Ratings Yet)
Loading...
Wysil mózg, czyli proste nawyki, które poprawiają myślenie!

Utrzymanie funkcji poznawczych na wysokim poziomie aż do późnej starości jest możliwe, o ile zadbasz o swój mózg. Chociaż podstawą jest właściwie skomponowana dieta, ogromną rolę przypisuje się działaniom, które zmuszają umysł do większego wysiłku. Sprawdź, jak w prosty sposób możesz pobudzić mózg do intensywniejszej pracy.

Optima Neuro

Czy wiesz, że mózg wykazuje wyjątkową zdolność do samonaprawy? Dzieje się jednak tak wyłącznie wtedy, gdy jest odpowiednio stymulowany. Warto więc podjąć właściwe działania, dzięki którym poprawisz myślenie i wspomożesz zapamiętywanie.

Schematyczne działanie osłabia mózg

Codziennie wykonujesz wiele różnych czynności. Powtarzasz je dzień w dzień i tak mijają miesiące, a nawet lata. Takie postępowanie może dawać poczucie bezpieczeństwa, ale… przyczynia się do rozleniwienia mózgu.

Czy wiesz, że postępowanie zgodnie ze znanym schematem czy ciągłe wykonywanie tych samych czynności osłabia pracę mózgu? Mechaniczne działanie, choć może być dla ciebie ogromnym ułatwieniem i przyczyniać się do usprawnienia pracy, nie angażuje mózgu. Powoduje natomiast, że narząd ten zaczyna wykonywać coraz mniejszy wysiłek.

Jak poprawić pracę mózgu?

Jeśli zależy ci na utrzymaniu sprawności umysłowej, warto zmusić mózg do intensywniejszej pracy. Proste ćwiczenia, w połączeniu z właściwym sposobem odżywiania i rezygnacją ze szkodliwych nawyków, pomogą w osiągnięciu zadowalających efektów.

Nie działaj schematycznie

Do wykonywania różnych czynności angażujesz przede wszystkim prawą rękę (jako osoba praworęczna)? Od czasu do czasu zerwij z tym schematem, aby zmusić mózg do większego wysiłku.

Zacznij angażować rękę niedominującą, np. podczas mycia zębów, odkurzania, otwierania drzwi, spożywania posiłków.

Rozwiązuj krzyżówki

Aby zaangażować mózg, warto zacząć rozwiązywać różnego rodzaju łamigłówki. Krzyżówki, sudoku, zagadki słowne – to wszystko przyczyni się do poprawy myślenia.

Niech rozwiązywanie łamigłówek staje się twoim nowym hobby – nawykiem, który stymuluje mózg do zwiększonego wysiłku.

Czytaj książki

Czytanie książek to nie tylko doskonały sposób na relaks po ciężkim dniu, ale sposób na poprawę pracy mózgu. Nie musisz sięgać po literaturę naukową, ponieważ świetnie sprawdzi się także beletrystyka. Warto bowiem mieć świadomość, że już samo czytanie zmusza mózg do wysiłku.

Ciekawostką jest fakt, że u osób z wysokim poziomem wykształcenia przebieg choroby Alzheimera jest łagodniejszy w porównaniu do osób niewykształconych[1].

Wysypiaj się

Jeśli chcesz utrzymać sprawność umysłową, mózg musi mieć czas na regenerację. Dlatego ogromne znaczenie ma sen. Jeżeli zarywasz noce, nie wysypiasz się, twój mózg nie będzie przyswajał informacji, znacznie szybciej się męczyć.

Zdrowo się odżywiaj

Prawidłowo zbilansowana dieta wpływa korzystnie na pracę mózgu. Szczególną rolę przypisuje się węglowodanom stanowiących źródło energii oraz tłuszczom będącym podstawowym budulcem tego narządu. Zdrowy jadłospis powinien więc stać się twoim nawykiem, który wpływa na poprawę sprawności umysłowej.

  • Zwiększ spożycie nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe stanowią aż 20% suchej masy mózgu[2]. Między innymi z tego powodu ogromną rolę przypisuje się kwasom omega-3 (szczególnie EPA i DHA), które – obecne w tłustych rybach morskich – wspierają pracę mózgu[3]. Jak wynika ze stanowiska Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, DHA wspiera utrzymanie prawidłowego funkcjonowania mózgu oraz prawidłowego widzenia. Korzystne działanie występuje w przypadku dziennego spożycia 250 mg DHA w połączeniu ze zdrowym trybem życia oraz zbilansowaną i zróżnicowaną dietą[4].

Jeśli nie jesteś miłośnikiem ryb, codzienną dietę możesz uzupełnić żywnością funkcjonalną, np. margaryną do smarowania pieczywa. Optima Neuro zawiera olej z mikroalg morskich, które są naturalnym źródłem DHA.

  • Ogranicz spożycie cukrów prostych

Chociaż węglowodany są niezbędne do pracy mózgu, należy ograniczyć spożycie cukrów prostych. Badania przeprowadzone na modelu zwierzęcym wykazały, że produkty będące źródłem fruktozy mogą spowalniać pracę mózgu, osłabiając pamięć i zdolność uczenia się[5].

Masz duży wpływ na to, jak będzie funkcjonował twój mózg. Poprzez zmianę swoich nawyków, możesz zmobilizować go do większego wysiłku. Przyniesie to mnóstwo korzyści w postaci lepszej koncentracji i pamięci. Pomoże przy tym w utrzymaniu sprawności umysłowej na wysokim poziomie – nawet do późnej starości.

[1] https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151134,choroba-alzheimera

[2] http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_4_2013/657Wilczynska_PsychiatrPol2013_47_4.pdf

[3] https://www.cochrane.org/pl/CD012815/STROKE_kwasy-tluszczowe-omega-3-pochodzace-z-ryb-morskich-w-leczeniu-chorych-po-udarze-mozgu

[4] https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/432/oj

[5] https://www.sciencedaily.com/releases/2012/05/120515150938.htm

Jakie mięso jeść, by zachować zdrowe serce?

Optymalnewybory.pl » Warto wiedzieć
2021-12-23 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (No Ratings Yet)
Loading...
Jakie mięso jeść, by zachować zdrowe serce?

Duża liczba Polaków zmagająca się z chorobami sercowo-naczyniowego powinna przyjrzeć się swojej diecie. Okazuje się, że niewłaściwy sposób odżywiania zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy, a stąd już krok od zawału serca i innych schorzeń. Coraz więcej mówi się o wpływie spożywania mięsa na rozwój tych chorób. Czy to oznacza, że dieta na serce zakłada wykluczenie produktów pochodzenia zwierzęcego? Sprawdzamy.
Optima Omega 3

Miażdżyca tętnic to jeden z głównych czynników zwiększających ryzyko rozwoju chorób serca. Jej powstawanie wiąże się nieodłącznie z niewłaściwym sposobem odżywiania, który prowadzi do podwyższenia poziomu cholesterolu we krwi. Chociaż tłuszcze są owiane złą sławą, nie każdy ich rodzaj należy wykluczyć z codziennego jadłospisu.

Jakie tłuszcze podwyższają poziom cholesterolu?

Prawidłowe funkcjonowanie organizmu wymaga dostarczenia wszystkich składników odżywczych – także tłuszczów. Zgodnie z rekomendacjami nie powinny one przekraczać 30% całkowitego zapotrzebowania na energię. Ważna jest jednak nie tylko ilość, ale przede wszystkim jakość.

Kwasy tłuszczowe nasycone (SAFA)

Spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych nie powinno przekraczać 10% dziennego zapotrzebowania energetycznego[1]. Warto trzymać się zalecanego limitu, ponieważ każdy 1% nadwyżki energii pochodzący z produktów będących źródłem tłuszczów nasyconych powoduje wzrost poziomu cholesterolu LDL nawet o 1,6 mg/dl[2].

Izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych (TFA)

Nienasycone kwasy tłuszczowe uważa się za niezbędne w codziennej diecie. Należy jednak uważać na tzw. izomery trans, które także przyczyniają się do podnoszenia poziomu lipoprotein frakcji LDL i jednocześnie obniżają poziom cholesterolu HDL[3]. Zgodnie z zaleceniami dzienne spożycie tłuszczów trans nie powinno przekraczać 2%[4].

Mięso jako źródło tłuszczów nasyconych i trans

Mięso stanowi podstawowe źródło nasyconych kwasów tłuszczowych. Ich zawartość uzależniona jest od rodzaju mięsa – i tak:

  • mięso drobiowe zawiera nie więcej niż 34% tłuszczów nasyconych,
  • w mięsie zwierząt rzeźnych znajduje się nie więcej niż 50% tłuszczów nasyconych.

Warto przy tym podkreślić, że mięso przeżuwaczy (np. krów, owiec) – poza SAFA – dostarcza także niewielką ilość izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych. Ich zawartość zależy m.in. od pasz podawanych podczas karmienia.

Jak wynika ze stanowiska Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), nie istnieją żadne dowody naukowe sugerujące mniejszą szkodliwość tłuszczów trans pochodzenia naturalnego w porównaniu do tłuszczów trans otrzymywanych w procesach przemysłowych[5]. Dlatego dieta na serce powinna zawierać minimalną ilość tłuszczów trans.

Aby zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, warto przede wszystkim ograniczyć spożycie mięso zwierząt rzeźnych. Drób jest dopuszczalny, jednak również w kontrolowanych ilościach.

Rybie mięso dobre dla serca?

Alternatywą dla produktów pochodzenia zwierzęcego są tłuste ryby morskie. Dlaczego? Stanowią one źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych (PUFA) – w szczególności DHA i EPA. Przyczyniają się one do poprawy profilu lipidowego – obniżają poziom cholesterolu LDL i triglicerydów, a jednocześnie podnoszą stężenie cholesterolu HDL[6].

Powszechnie uważa się, że kwasy tłuszczowe omega-3:

  • wspomagają ochronę serca – wspierają działanie antyarytmiczne, antytrombogenne i przeciwzapalne,
  • pomagają zmniejszyć ryzyko tworzenia się blaszki miażdżycowej w naczyniach krwionośnych,
  • ułatwiają uwalnianie się tlenku azotu z komórek śródbłonka, co pomaga obniżyć ciśnienie krwi[7].

Badania naukowe pokazują, że spożycie tłustych ryb (średnio jedną na tydzień) może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka pierwotnego zatrzymania krążenia o 50%[8].

Jak wynika z wytycznych Polskiego Forum Profilaktyki, zaleca się spożywać tłuste ryby co najmniej dwa razy w tygodniu – w ramach pierwotnej profilaktyki chorób układu krążenia[9].

Dieta na serce powinna obfitować przede wszystkim w produkty spożywcze będące źródłem kwasów omega-3. Nie musisz rezygnować z drobiu, ale mięso wołowe czy wieprzowe warto zastąpić rybami. Wyjdzie ci to na zdrowie!

[1] https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/broszura-tluszcze-3.pdf

[2] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020

[3] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/109559,czy-wszystkie-kwasy-tluszczowe-trans-sa-zle

[4] https://poznajsienatluszczach.pl/2016/02/24/tluszcz-w-diecie-ile-mozemy-go-spozywac/

[5] https://www.efsa.europa.eu/fr/news/trans-fatty-acids-efsa-panel-reviews-dietary-intakes-and-health-effects

[6] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/lista/61926,ktore-ryby-sa-najzdrowsze

[7] https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/broszura-tluszcze-3.pdf

[8] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3705336/

[9] Zalecenia Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące postępowania w profilaktyce chorób układu krążenia; Choroby Serca i Naczyń 2012, tom 9, nr 4, 192–198; Copyright © 2012 Via Medica, ISSN 1733–2346

Dieta po zawale. Jakich produktów należy unikać?

Optymalnewybory.pl » Warto wiedzieć
2021-12-18 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...

Dieta po zawale


Osoba po zawale serca jest zagrożona wystąpieniem kolejnego incydentu, dlatego tak ważne jest wprowadzenie zmian w prowadzonym stylu życia. Podstawę stanowi wdrożenie modyfikacji żywieniowych – po to, aby wyeliminować czynniki zwiększające ryzyko kolejnego zawału, np. podwyższony poziom cholesterolu. Sprawdź, jak powinna wyglądać tzw. dieta sercowa.
Optima Omega 3

Zawał serca to ciężka choroba, podczas której dochodzi do uszkodzenia mięśnia sercowego na skutek jego niedokrwienia[1]. Im dłużej trwa niedokrwienie, tym bardziej rozległa martwica i poważniejsze konsekwencje zdrowotne. Ogromne znaczenie ma tzw. złota godzina w zawale serca – im mniej czasu minie od początku bólu wieńcowego, tym większa szansa na uniknięcie zawału w ogóle lub większe korzyści przyniesie leczenie inwazyjne[2].

Dieta po zawale – dlaczego ma znaczenie?

Prawidłowy sposób odżywiania jest jednym z głównych elementów działań prewencyjnych, które mają zmniejszyć ryzyko wystąpienia następstw chorób układu sercowo-naczyniowego. Dlatego właściwie skomponowana dieta sercowa odgrywa istotną rolę u osób po przebytym zawale serca.

Eksperci podkreślają, że wielu chorych zapadających na zawał, których udaje się uratować, ostatecznie umiera z powodu niedostatecznej kontroli głównych czynników ryzyka, w tym wysokiego stężenia cholesterolu[3]. Warto bowiem podkreślić, że zagrożenie zawałem serca w ponad 90% przypadków wynika ze stylu życia.

Dieta sercowa – najważniejsze zasady

Dieta pacjenta po zawale serca musi być dostosowana do indywidualnych potrzeb organizmu. Niemniej jednak udało się opracować kilka ogólnych zasad, których należy bezwzględnie przestrzegać. Zaleca się, aby:

  • dobowa wartość energetyczna posiłków była niższa o ok. 20 kcal / kg masy ciała – w pierwszych dniach po przejściu zawału serca;
  • dobowa wartość energetyczna posiłków wzrosła o ok. 30 kcal / kg masy ciała – po uruchomieniu pacjenta;
  • udział tłuszczów w diecie nie przekraczał 20-25% wartości energetycznej posiłków;
  • poziom białka był utrzymany na dotychczasowym poziomie, tj. 1 g / kg masy ciała;
  • węglowodany stanowiły dodatek brakującej energii[4].

Ograniczenie spożycia tłuszczów pochodzenia zwierzęcego

Chociaż tłuszcz jest ważnym elementem diety, nie należy przekraczać zalecanej ilości. Trzeba jednak zwrócić uwagę nie tylko na ilość, a jakość spożywanych produktów. Zaleca się ograniczyć spożywanie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, które stanowią główne źródło kwasów tłuszczowych nasyconych. Dlaczego nie są wskazane w diecie osób po zawale serca?

Zawał serca najczęściej stanowi następstwo miażdżycy, która rozwija się na skutek odkładania blaszek miażdżycowych. Do ich powstawania prowadzi zgromadzony w nadmiarze cholesterol. Warto wiedzieć, że za wzrost stężenia cholesterolu LDL odpowiadają przede wszystkim nasycone kwasy tłuszczowe – uważa się, że każdy nadwyżkowy 1% energii pochodzącej z tłuszczów nasyconych wpływa na podwyższenie poziomu lipoprotein LDL o 0,8-1,6 mg/dl[5].

Spożycie tłuszczów zwierzęcych warto ograniczyć także z powodu zawartych tłuszczów trans, które nie tylko podwyższają poziom cholesterolu LDL, ale obniżają stężenie frakcji HDL. Tymczasem wysoki poziom HDL zmniejsza ryzyko miażdżycy tętnic, a co za tym idzie – zawału serca[6].

Zgodnie z zaleceniami, należy m.in. ograniczyć ilość spożywanych:

  • tłustych wędlin,
  • podrobów,
  • niskiej jakości tłuszczów piekarniczych[7],
  • wyrobów cukierniczych niskiej jakości.

Warto także ograniczyć spożycie mleka i produktów mlecznych, które – jako że pochodzą od przeżuwaczy – zawierają niewielkie ilości naturalnych tłuszczów trans. Dostępne dane naukowe wskazują, że mają one podobny szkodliwy wpływ na gospodarkę lipidową jak tłuszcze trans pochodzenia przemysłowego[8].

Zwiększenie spożycia olejów roślinnych

Tłuszcze roślinne stanowią zdrowszą alternatywę dla tłuszczów pochodzenia zwierzęcego. Szczególną rolę przypisuje się przede wszystkim olejom: rzepakowemu, lnianemu, słonecznikowemu, szafranowemu – pomagają w redukcji poziomu cholesterolu[9] w największym stopniu w porównaniu z innymi olejami roślinnymi.

Zwiększenie spożycia owoców i warzyw

Do codziennej diety warto włączyć warzywa i owoce, które stanowią źródło błonnika rozpuszczalnego. Jest to substancja, która pomaga uregulować gospodarkę lipidową poprzez wpływ na stężenie cholesterolu całkowitego i poziom frakcji LDL[10].

Zwiększenie spożycia węglowodanów o niskim IG

Dieta sercowa zaleca zwiększenie spożycia węglowodanów złożonych – najlepiej o niskim indeksie glikemicznym (IG). Codzienny jadłospis powinien bazować m.in. na: pieczywie pełnoziarnistym, grubych kaszach, ryżu brązowym, makaronach razowych[11].

Dietę sercową uzupełnij aktywnością fizyczną

Zmiana stylu życia to nie tylko trzymanie się zasad diety sercowej. Osoby po zawale nie powinny rezygnować z aktywności fizycznej – jest ona wskazana, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia kolejnego incydentu kardiologicznego. Jedno ze szwedzkich badań sugeruje, że osoby po zawale serca, które w przeszłości stroniły od ćwiczeń, a stały się bardziej aktywne, żyją dłużej[12].

 

[1] https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201203_AiR_009.pdf

[2] https://pulsmedycyny.pl/ile-trwa-zlota-godzina-w-zawale-serca-889025

[3] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/aktualnosci/202185,mamy-wciaz-wieksza-zapadalnosc-na-zawaly-niz-inne-kraje-ue

[4] https://copozawale.pl/art/zasady_zywienia_po_zawale_serca-40

[5] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020

[6] https://copozawale.pl/art/kontrola_poziomu_cholesterolu-49

[7] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/64902,dieta-po-zawale

[8] https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/mity-na-temat-izomerow-trans-kwasow-tluszczowych/

[9] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30006369/

[10] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/64902,dieta-po-zawale

[11] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/64902,dieta-po-zawale

[12] https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/JAHA.118.010108

 

Szybkie bicie serca. Kiedy stanowi powód do niepokoju?

Optymalnewybory.pl » Warto wiedzieć
2021-12-17 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Lekarka ze stetoskopem trzymająca serce

Szybkie bicie serca niepokoi wiele osób – szczególnie jeśli pojawia się coraz częściej. Kojarzy się bowiem z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Warto poznać typowe przyczyny kołatania serca, by – w razie niepokojących objawów – móc im szybko przeciwdziałać.

Optima Omega 3

Fizjologicznie serce bije miarowo – wykonuje 60-80 uderzeń w ciągu minuty. Częstotliwość ulega jednak zmianie, m.in. w zależności od wykonywanych czynności. Szacuje się, że podczas wysiłku fizycznego (w zależności od stopnia intensywności ćwiczeń) liczba uderzeń rośnie nawet do 90-180 w ciągu minuty. Natomiast podczas snu serce bije znacznie wolniej, w ciągu minuty wykonując zaledwie 40-60 uderzeń.

Szybkie bicie serca – jak je rozpoznać?

Szybkie bicie serca, określane również jako kołatanie, to subiektywne uczucie – pojawia się wrażenie, że serce zaraz „wyskoczy” z piersi. Akcja serca przyspiesza wówczas, gdy dojdzie do zaburzenia wytwarzania impulsów elektrycznych na skutek różnych czynników zewnętrznych.

Przyczyna szybkiego bicia serca może mieć różne podłoże. Najczęściej wynika z:

  • intensywnego wysiłku fizycznego,
  • stresu,
  • silnych emocji,
  • przyjęcia dużej ilości kofeiny, środków odurzających, alkoholu, nikotyny,
  • przyjmowania niektórych leków.

O szybkim biciu serca można mówić wówczas, gdy uderza ono z częstotliwością przekraczającą 100 uderzeń na minutę.

Przyczyna szybkiego bicia serca – możliwości

Trudno o wskazanie jednej konkretnej przyczyny przyspieszonego bicia serca – dolegliwość ta może mieć bardzo zróżnicowane podłoże.

Niekiedy kołatanie serca może zwiastować:

  • niedokrwistość,
  • nadczynność tarczycy,
  • hipoglikemię,
  • arytmię serca,
  • choroby o podłożu psychicznym.

Dlatego przyspieszonego bicia serca nie można lekceważyć – szczególnie jeśli nie ma ono związku z przeżywanymi emocjami, silnym stresem, chorobami przebiegającymi z wysoką gorączką czy spożyciem środków stymulujących.

Przyspieszone bicie serca – kiedy jest powodem do zmartwień?

Z uwagi na to, że przyczyna przyspieszonego bicia serca może być różna, warto wsłuchać się w inne sygnały wysyłane przez organizm. Kołataniu mogą towarzyszyć np.:

  • bladość,
  • ból głowy,
  • spadek koncentracji,
  • nadmierna potliwość,
  • ucisk i ból w klatce piersiowej,

Wiele także zależy od tego, czy przyspieszone bicie serca ma związek z konkretną jednostką chorobową. Jeśli stanowi jeden z objawów:

  • nadczynności tarczycy – wówczas dodatkowymi symptomami mogą być np. drżenie rąk, utrata masy ciała bez wyraźnej przyczyny, wzmożona potliwość, osłabienie mięśni[1];
  • arytmii serca – wśród dodatkowych sygnałów wysyłanych przez organizm można zauważyć np. zawroty głowy, kłucie w okolicy przedsercowej, duszności[2].

Jeśli masz pewność, że przyczyna przyspieszonego bicia serca nie ma żadnego związku ze stresem czy spożyciem nadmiernej ilości kawy, warto niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Przyspieszone bicie serca – dokładna diagnoza

Przyspieszone bicie serca może mieć związek z poważnymi chorobami serca, dlatego warto przeprowadzić szczegółową diagnozę. Jest to szczególnie wskazane w przypadku osób, które:

  • odczuwają duszności, zawroty głowy, ból w klatce piersiowej,
  • zmagają się z kołataniem serca o innym niż do tej pory charakterze – np. jest bardziej nasilone, pojawia się z większą częstotliwością[3].

Jeśli przyczyna przyspieszonego bicia serca będzie wynikała z choroby, wówczas przeprowadzone badania pozwolą ją wykryć. W pierwszej kolejności wykonuje się badania laboratoryjne, które polegają na pobraniu próbki krwi w celu oznaczenia:

  • stężenia TSH,
  • poziomu hormonów tarczycowych.

Pozwoli to na wykluczenie lub stwierdzenie nadczynności tarczycy – choroby, której jednym z objawów jest właśnie przyspieszona akcja serca.

Kolejnym krokiem może okazać się wykonanie elektrokardiogramu (EKG). Podczas tego badania możliwa jest ocena pracy serca oraz wykrycie istnienia ewentualnych nieprawidłowości.

Przyspieszone bicie serca – jak temu przeciwdziałać?

Sposób postępowania w przypadku powtarzających się epizodów kołatania serca zależy od przyczyny problemu. Jeśli ma to związek z istnieniem konkretnej choroby, należy rozpocząć jej leczenie. Jeżeli natomiast wynika ze stresu, silnych emocji wypijania dużej ilości kawy czy stosowania środków stymulujących, zaleca się wyeliminowanie czynników odpowiadających za przyspieszenie akcji serca.

Jeśli incydenty kołatania serca zdarzają się często, prowadź obserwacje. Zapisuj okoliczności towarzyszące, ponieważ ułatwi to rozpoznanie przyczyny – szczególnie wtedy, gdy badania diagnostyczne nie będą wskazywać na żadną chorobę.

 

 

[1] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.6.

[2] https://www.mp.pl/pacjent/objawy/154039,kolatanie-serca

[3] https://www.mp.pl/pacjent/objawy/154039,kolatanie-serca

Jajka a cholesterol: czy rzeczywiście podnoszą jego poziom?

Optymalnewybory.pl » Warto wiedzieć
2021-12-16 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (2 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Co zawiera jajko?

Spożycie jajek od dawna budzi wiele kontrowersji w kontekście podwyższania poziomu cholesterolu. Jeszcze kilkanaście lat temu zalecano ograniczenie ich spożycia z uwagi na niekorzystne oddziaływanie na gospodarkę lipidową. Aktualnie ich obecność w diecie nie jest kategorycznie zabroniona. Sprawdź, jak wygląda zależność: jajka a cholesterol. Czy jest się czego bać?
Optima Omega 3

Statystyczny Polak spożywa ok. trzy jajka tygodniowo, podczas gdy Duńczycy zjadają ponad 4 sztuki w ciągu tygodnia[1].

Jajka – bogactwo składników odżywczych

Jajka charakteryzują się wysoką wartością odżywczą. Stanowią źródło wielu cennych składników, m.in.:

  • białka,
  • witamin (A, D, K, E, B2, B6, B12),
  • fosforu, żelaza, wapnia, potasu,
  • wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3.

Szacuje się, że jedno jajko kurze (o wadze ok. 30 g) dostarcza 180 mg cholesterolu[2].

Jajka a cholesterol – czy trzeba się bać?

Jedno średniej wielkości jajo kurze zawiera dopuszczalną dzienną ilość cholesterolu. Biorąc pod uwagę, że źródłem lipoprotein są jeszcze inne produkty spożywcze – głównie pochodzenia zwierzęcego, koniecznością byłoby wykluczenie ich z diety.

„Burzę” wokół jajek rozpętała publikacja naukowa w czasopiśmie JAMA, w której zostały przedstawione wyniki badań przeprowadzonych przez naukowców z Chicago. Zbadali niemal 30 000 osób na przestrzeni 17,5 lat. W tym okresie u osób badanych doszło do 5400 incydentów chorób sercowo-naczyniowych, a ich wzrost odnotowano w przypadku osób spożywających ½ jajka dziennie[3].

Tymczasem najnowsze rekomendacje zezwalają na spożywanie nawet trzech jajek dziennie (dotyczy to jednak wyłącznie osób zdrowych). Dlaczego? Cholesterol zawarty w jajkach jest inaczej metabolizowany w porównaniu z cholesterolem produkowanym przez wątrobę. W efekcie pozyskany w ten sposób cholesterol nie odkłada się w tętnicach[4].

Jajka można jeść bez ograniczeń?

Nie trzeba eliminować jajek z codziennego jadłospisu. Osoby zdrowe mogą spożywać nawet trzy sztuki każdego dnia lub raz w tygodniu zjeść jednorazowo ich większą liczbę.

Natomiast osoby obarczone ryzykiem rozwoju chorób sercowo-naczyniowych (np. zmagające się z hipercholesterolemią) powinny z umiarem podejść do spożycia jajek. Chociaż nie ma potrzeby ich całkowitego eliminowania z diety, należy ograniczyć ich przyjmowanie. Dotyczy to także osób spożywających duże ilości innych produktów spożywczych, będących źródłem cholesterolu, np. wędlin, mięsa, mleka i przetworów mlecznych. Dlaczego?

Warto mieć świadomość, że mięso zwierzęce oraz produkty mleczne pozyskiwane od przeżuwaczy stanowią naturalne źródło nasyconych kwasów tłuszczowych i tłuszczów trans. Badania naukowe potwierdzają ich wpływ na wzrost stężenia cholesterolu we krwi.

  • Każdy ponadprogramowy 1% energii dostarczanej kwasów tłuszczowych nasyconych odpowiada za podwyższenie poziomu cholesterolu LDL nawet o 1,6 mg/dl[5].
  • Tłuszcze trans obecne nie tylko w wyrobach cukierniczych czy wysoko przetworzonej żywności, ale również występujące w niewielkiej ilości w mięsie przeżuwaczy oraz ich mleku podnoszą poziom cholesterolu LDL i jednocześnie zmniejszają stężenie lipoprotein frakcji HDL[6].

Nie rezygnuj ze spożycia jajek

Jeżeli obawiasz się podwyższonego cholesterolu LDL z powodu spożywania jajek, nie musisz z nich rezygnować – szczególnie że dostarczają wiele cennych substancji odżywczych.  Wystarczy, że dodatkowo zwiększysz spożycie produktów pochodzenia roślinnego. Szczególne znaczenie mają m.in.:

  • sterole roślinne – udowodniono, że pomagają zredukować poziom cholesterolu o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[7].
  • oleje roślinne –rzepakowy, lniany, słonecznikowy, szafranowy,[8];

Chociaż jajka stanowią źródło cholesterolu, nie warto z nich rezygnować. Lepiej ograniczyć spożycie innych produktów podnoszących stężenie lipoprotein frakcji LDL, aby uniknąć konsekwencji związanych z odkładaniem się cholesterolu w tętnicach.

 

[1] https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/czy-jajka-podwyzszaja-poziom-cholesterolu-we-krwi/

[2] https://optymalnewybory.pl/jaja-a-cholesterol-czy-jajka-podnosza-cholesterol/

[3] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30874756/

[4] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/aktualnosci/162796,cholesterol-z-jajek-nie-taki-straszny

[5] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020

[6] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/109559,czy-wszystkie-kwasy-tluszczowe-trans-sa-zle

[7] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can

[8] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30006369/

Wpływ spożywania mięsa na rozwój chorób sercowo-naczyniowych

Optymalnewybory.pl » Warto wiedzieć
2021-12-16 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (2 głosów, średnio: 5,00)
Loading...

Mięso

Na choroby sercowo-naczyniowe zapada duża liczba Polaków, co ma związek nie tylko z uwarunkowaniami genetycznymi, ale i prowadzeniem nieodpowiedniego stylu życia. Szczególną rolę przypisuje się niewłaściwej diecie – z przewagą tłuszczów pochodzenia zwierzęcego. Poznaj wpływ spożywania mięsa na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Optima Cardio Potas+

Za główną przyczynę chorób serca i układu krążenia uznaje się miażdżycę tętnic[1]. Jest ona związana przede wszystkim z nieprawidłowym sposobem odżywiania – dietą, która przyczynia się do podwyższenia stężenia cholesterolu. Niekiedy wystarczą więc drobne modyfikacje jadłospisu, aby wartości lipidów powróciły do normy. Trzeba zatem wiedzieć, jakie produkty spożywcze należy ograniczyć, a jakie spożywać w większej ilości.

Tłuszcze a cholesterol

Nie wszystkie rodzaje tłuszczu wpływają negatywnie na organizm, dlatego warto ograniczyć wyłącznie te przyczyniające się do wzrostu poziomu cholesterolu. Wiele badań naukowych potwierdza związek między kwasami tłuszczowymi nasyconymi i tłuszczami trans a wyższym stężeniem frakcji LDL.

Zgodnie z rekomendacjami tłuszcze w diecie nie powinny przekraczać 30% całkowitego zapotrzebowania energetycznego. Zaleca się przy tym, aby ograniczyć spożycie tłuszczów nasyconych oraz cholesterolu do 200 mg na dobę

Mięso a cholesterol – jak wygląda zależność?

Głównym źródłem kwasów tłuszczowych nasyconych są produkty pochodzenia zwierzęcego. Szacuje się, że ich zawartość w tłuszczu:

  • drobiowym nie przekracza 34%,
  • zwierząt rzeźnych jest mniejsza niż 50%[3].

Warto przy tym podkreślić, że każdy dodatkowy 1% energii pozyskiwanej z produktów stanowiących źródło kwasów tłuszczowych nasyconych przyczynia się do wzrostu stężenia cholesterolu LDL o 0,8-1,6 mg/dl[4]. Jeśli więc podstawę twojej diety stanowi mięso, cholesterol z pewnością będzie przekraczał obowiązujące normy.

Nie musisz jednak całkowicie eliminować tego rodzaju produktów ze swojej diety. Okazuje się, że spożywanie mięsa wołowego w kontrolowanych ilościach – tak, aby całkowita podaż tłuszczów nasyconych nie przekraczała 6% zapotrzebowania energetycznego – może wspomóc redukcję cholesterolu całkowitego oraz cholesterolu LDL[5].

Warto ograniczyć nie tylko mięso

Chociaż kwasom tłuszczowym nasyconym przypisuje się ogromny wpływ na podwyższanie poziomu cholesterolu, ograniczenie spożycia mięsa wcale nie musi oznaczać przywrócenia równowagi w gospodarce lipidowej. Okazuje się, że produkty mleczne dostarczane do organizmu w nadmiarze mogą odpowiadać za powstawanie zaburzeń lipidowych. Dlaczego?

Niewielkie ilości kwasów tłuszczowych trans pochodzenia naturalnego znajdują się w mięsie przeżuwaczy, a także pozyskiwanym od nich mleku oraz przetworach mlecznych. Tymczasem badania naukowe pokazują, że tłuszcze trans zwiększają stężenie cholesterolu LDL przy jednoczesnym obniżaniu poziomu cholesterolu HDL[6].

Co zamiast mięsa, aby obniżyć cholesterol?

Tłuszcze stanowią ważny element codziennej diety, dlatego nie można ich całkowicie wyeliminować. Ważne jest zatem zmodyfikowanie jadłospisu w taki sposób, aby dostarczać przede wszystkim nienasycone kwasy tłuszczowe. Szczególne znaczenie mają oleje roślinne – w tym: oleje: rzepakowy, lniany, słonecznikowy, szafranowy, ponieważ to one w największym stopniu pomagają obniżyć stężenie cholesterolu[7].

Spożycie olejów roślinnych warto połączyć ze sterolami roślinnymi, białkiem sojowym, błonnikiem rozpuszczalnym. Są to produkty będące fundamentem diety Portfolio, która – według badań naukowych – również ma wpływ na redukcję  poziomucholesterolu LDL

Jeśli spożywasz mięso, cholesterol może przekroczyć optymalne wartości. Aby do tego nie dopuścić i jednocześnie zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, warto ograniczyć spożycie produktów pochodzenia zwierzęcego. Nie musisz z nich rezygnować całkowicie, ale powinieneś trzymać się zaleceń dotyczących rekomendowanych ilości.

 

[1] https://ptkardio.pl/aktualnosci/567-tydzien_dla_serca_w_dobie_pandemii_nalezy_pamietac_o_sercu

[2] Współczesne wyzwania praktycznej terapii żywieniowej w zaburzeniach lipidowych; Marian Grzymisławski, Angelika Kargulewicz, Dorota Skrzypczak Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Metabolicznych i Dietetyki

[3] CHARAKTERYSTYKA TŁUSZCZÓW ZWIERZĘCYCH I ASPEKTY ZDROWOTNE ZWIĄZANE Z ICH SPOŻYWANIEM; POSTĘPY TECHNIKI PRZETWÓRSTWA SPOŻYWCZEGO 1/2016; Dr hab. Krzysztof DASIEWICZ Dr inż. Marta CHMIEL Zakład Technologii Mięsa, Katedra Technologii Żywności Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

[4] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020

[5] Współczesne wyzwania praktycznej terapii żywieniowej w zaburzeniach lipidowych; Marian Grzymisławski, Angelika Kargulewicz, Dorota Skrzypczak Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Metabolicznych i Dietetyki Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; Copyright © 2013 Via Medica ISSN 2081–2450

[6] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/109559,czy-wszystkie-kwasy-tluszczowe-trans-sa-zle

[7] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30006369/