Niewydolność serca to główna przyczyna zgonów w Polsce, a liczba osób zmagających się z tą chorobą wynosi ponad 1,2 mln[1]. Przypadłość ta stanowi zatem poważne zagrożenie, dlatego warto poznać jej typowe objawy. Pozwoli to podjąć właściwie kroki, które mogą uchronić od najgorszego scenariusza.
Czy wiesz, że coraz częściej mówi się o tzw. epidemii niewydolności serca? Choroba ta stała się w ostatnich latach jednym z największych problemów zdrowotnych, z którymi muszą się mierzyć nie tylko polscy lekarze, ale również specjaliści europejscy[2].
Parametry zdrowego serca
Parametry zdrowego serca świadczą o jego dobrej kondycji. Ich systematycznie monitorowanie pozwala na szybką reakcję w razie wystąpienia jakichkolwiek nieprawidłowości. Z tego powodu zaleca się – szczególnie w przypadku osób znajdujących się w grupie ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego – regularne wykonywanie tzw. profilu sercowego.
Poprzez profil sercowy należy rozumieć komplet badań laboratoryjnych, które pozwalają sprawdzić funkcjonowanie mięśnia sercowego. Polegają na pobraniu próbki krwi, a następnie oznaczeniu stężenia m.in.:
- kinazy fosfokreatynowej (CK)
- białka ostrej fazy (CRP)
- aminotransferazy asparaginianowej (AspAT)
- aminotransferazy alaninowej (ALAT)
- troponin
- elektrolitów
- dehydrogenazy mleczanowej (LDH)[3].
Ponadto ocenie poddaje się lipidogram, który pozwala określić poziom: cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, cholesterolu HDL, trójglicerydów.
Jeżeli uzyskane wyniki nie są zgodne z ogólno przyjętymi parametrami zdrowego serca, wówczas pacjent zwykle jest kierowany na dalszą diagnostykę.
Czym jest niewydolność serca?
Mianem niewydolności serca określa się stan, kiedy serce nie jest w stanie pompować krwi w takiej ilości, która odpowiada aktualnemu zapotrzebowaniu metabolicznemu tkanek[4]. Dochodzi do niego na skutek różnych chorób układu sercowo-naczyniowego, m.in.:
- choroby niedokrwiennej serca
- nadciśnienie tętnicze (nieprawidłowo leczone lub nieodpowiednio kontrolowane)
- wady zastawkowe serca
- kardiomiopatie
Ponadto wpływ na powstawanie niewydolności serca może mieć cukrzyca, przyjmowanie niektórych leków, radioterapia[5].
Niewydolność serca – jak ją rozpoznać?
Jako że niewydolność serca jest zespołem objawów, nie da się wskazać jednego konkretnego symptomu. O tym, że parametry zdrowego serca zostały zaburzone, świadczy przede wszystkim duszność. Najpierw pojawia się po intensywnym wysiłku fizycznym, z czasem – po umiarkowanych ćwiczeniach, aż w końcu występuje nawet w spoczynku.
Do mniej typowych objawów zalicza się np.:
- kołatanie serca
- zawroty głowy
- nocny kaszel – najczęściej o charakterze suchym
- omdlenia
Niektórzy pacjenci uskarżają się również na zmęczenie – takie, które nie ustępuje po odpoczynku. To efekt tego, że narządy wewnętrzne nie są zaopatrywane w tlen oraz składniki odżywcze[6].
Warto przy tym podkreślić, że powyższe objawy mogą pojawiać się nagle i narastać albo następować powoli. Wszystko zależy od tego, czy jest to:
- ostra niewydolność serca to stan, którego cechą charakterystyczną są objawy pojawiające się nagle i szybko narastające
- przewlekła niewydolność serca jest schorzeniem, którego objawy utrzymują się co najmniej miesiąc
- zastoinowa niewydolność serca odpowiada za objawy wynikające z zastoju krwi w różnych narządach[7].
Aby postawić ostateczną diagnozę, koniecznością jest wykonanie wielu badań, np. elektrokardiografii, badanie echokardiograficzne.
Niewydolność serca – klasyfikacja
Medycyna wyróżnia kilka rodzajów niewydolności serca:
- ostra lewokomorowa – typowa jest m.in. nagle występująca duszność z zastojem w krążeniu płucnym
- prawo- i lewokomorowa – dotyczy zespołu objawów związanych z przewagą zastoju w żyłach płucnych lub systemowych
- rozkurczowa serca – dotyczą pacjentów z zachowaną funkcją skurczową[8].
Niewydolność serca – jakie są skutki?
Niewydolność serca, jeśli nie będzie odpowiednio leczona, wówczas może doprowadzić nawet do śmierci. Taki pesymistyczny scenariusz wcale jednak nie musi stać się rzeczywistością – grunt to podjąć szybkie leczenie i zmienić swój dotychczasowy styl życia.
Co możesz zrobić? Zalecane są m.in.:
- aktywność fizyczna – po konsultacji ze specjalistą
- odpowiednia dieta – z ograniczeniem spożycia soli i zwiększeniem ilości przyjmowanych płynów
- wykluczenie alkoholu
- rezygnacja z palenia papierosów.[9]
Pamiętaj! Chociaż niewydolność serca określa się mianem epidemii, ta choroba nie musi dotyczyć ciebie. Wystarczy, że zaczniesz z jeszcze większą starannością dbać o zdrowie.
[1] https://www.termedia.pl/mz/2021-r-musi-byc-przelomowy-w-leczeniu-niewydolnosci-serca-,41951.html
[2] https://journals.viamedica.pl/folia_cardiologica/article/viewFile/23798/18984
[3] https://www.poradnikzdrowie.pl/sprawdz-sie/badania/profil-sercowy-badania-oceniajce-prace-serca-normy-i-wyniki-aa-MnYP-1i4i-BQa2.html
[4] http://www.arritmiaonline.com.br/files/Braunwald—Heart-Disease—A-Textbook-of-Cardiovascular-Medicine-6th-ed.pdf
[5] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/choroby/191351,niewydolnosc-serca
[6] https://www.servier.pl/poradnik/zycie-z-niewydolnoscia-serca.pdf
[7] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/choroby/191351,niewydolnosc-serca
[8] https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/viewFile/12241/10119
[9] https://www.servier.pl/poradnik/zycie-z-niewydolnoscia-serca.pdf
