Miażdżyca to choroba słusznie nazywana „cichym zabójcą”. Potrafi rozwijać się niepostrzeżenie przez lata, by doprowadzić do poważnych problemów sercowych oraz naczyniowych. Jednym z czynników ryzyka zapadnięcia na nią są nadprogramowe kilogramy. Zobacz, dlaczego i sprawdź, co możesz zrobić, aby uchronić się przed miażdżycą.
Nadprogramowe kilogramy a miażdżyca – jakie jest powiązanie?
Zbyt wysoka masa ciała to nie tylko problem z sylwetką czy kondycją. To przede wszystkim poważne wyzwanie zdrowotne. Każdy nadprogramowy kilogram stanowi dodatkowe obciążenie dla organizmu, a w szczególności dla serca i układu krążenia.
Najgroźniejsza jest otyłość, ale już nadwaga (tj. BMI na poziomie 25) przyczynia się do znacznego wzrostu ryzyka zgonu wywołanego problemami sercowymi[1]. Szczególnie ryzykowny jest nadmiar tłuszczu w jamie brzusznej, a więc tzw. otyłość brzuszna czy wisceralna. Tłuszcz trzewny jest metabolicznie aktywny i prozapalny. Jego obecność może zwiększać ryzyko rozwoju insulinooporności, a w konsekwencji – cukrzycy typu 2, ale również dyslipidemii aterogennej[2]. Chodzi o zaburzenia profilu lipidowego – tj. zwiększone stężenie trójglicerydów, małe stężenie „dobrego” cholesterolu HDL oraz obecność nieprawidłowych cząsteczek „złego” cholesterolu LDL[3]. Taki stan to prosta droga do rozwoju miażdżycy ze wszystkimi jej konsekwencjami.
Jak nadmiar kilogramów przyczynia się do rozwoju miażdżycy?
Nadwaga oraz otyłość to czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy[4]. Jak już wiesz, nadprogramowa masa ciała oznacza utrzymujące się w organizmie nadmierne stężenie cholesterolu, w tym „złego” oraz trójglicerydów[5]. Jeżeli taki stan trwa przez dłuższy czas[6]:
- na ściankach tętnic, z cholesterolu i monocytów, powstają blaszki miażdżycowe;
- gromadzenie się blaszek miażdżycowych prowadzi do stopniowego zwężania się światła tętnic;
- pojawiają się zaburzenia przepływu krwi, co może przełożyć się na niedotlenienie komórek i tkanek z jego wszystkimi konsekwencjami – mogą to być np. bóle kończyn (tzw. chromanie przestankowe) czy choroba niedokrwienna serca[7].
Ponadto, jeżeli dojdzie do nagłego oderwania się blaszki miażdżycowej, może to doprowadzić do całkowitego zablokowania przepływu krwi przez tętnicę. To natomiast może oznaczać zawał lub udar, które niosą za sobą poważne ryzyko zgonu[8].
Jak zatem widzisz, zdrowe i długie życia wymaga uważnej troski o zachowanie prawidłowej sylwetki.
Nadwaga a profilaktyka miażdżycy – jak zdążyć przed zawałem?
Zastanawiasz się, czy Twoja masa ciała jest prawidłowa? Szczególnie niepokojący stan to taki, w którym:
- BMI wynosi 25 lub więcej kg/m2 (aby go obliczyć, należy podzielić masę ciała w kilogramach na wzrost w metrach podniesiony do kwadratu) – do wartości 29,9 mowa o nadwadze, a powyżej tej wartości (od 30) – o otyłości;
- obwód Twojego pasa wynosi więcej niż 80, jeżeli jesteś kobietą, lub 94, gdy jesteś mężczyzną[9].
Zwłaszcza ten drugi czynnik powinien wzbudzać niepokój, ponieważ może wskazywać na otyłość brzuszną. W takiej sytuacji warto zadbać o powrót do prawidłowej masy ciała. Ale uwaga! Wcale nie chodzi o przejście na drastyczną, radykalną dietę – to może Ci tylko zaszkodzić. Poza tym trudno będzie trzymać się drakońskich obostrzeń przez dłuższy czas.
W zamian zadbaj o obniżenie kaloryczności posiłków o ok. 500-600 kcal dziennie w stosunku do swojego zapotrzebowania na energię[10]. Zwróć też uwagę na jakość spożywanych posiłków – zadbaj o odpowiednią podaż białka i błonnika pokarmowego oraz ogranicz spożycie fast foodów i innej żywności wysoko przetworzonej. Dzięki temu krok po kroku powrócisz do odpowiedniej wagi. Daj sobie czas i podejdź do tego procesu cierpliwie.
Ponadto zwiększ aktywność fizyczną, najlepiej do minimum 150 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo[11]. Wybierz taką formę ruchu, którą lubisz najbardziej. Spacery, nordic walking, jazda na rowerze, pływanie… co sprawia Ci najwięcej przyjemności? Znaczenie będzie miało też ogólne zwiększanie aktywności fizycznej – np. poprzez wybieranie schodów zamiast windy czy spacerowanie w trakcie prowadzenia rozmów telefonicznych z bliskimi. Każda minuta ma znaczenie!
Jeżeli już masz problemy z cholesterolem, wprowadź do diety sterole roślinne. Te naturalne związki obniżają poziom cholesterolu LDL o 7-12% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[12]. Zawiera je np. miękka margaryna kubkowa Optima Cardio.
Małe zmiany mogą przynieść duże efekty i zmniejszyć ryzyko zapadnięcia na miażdżycę. Nie odkładaj ich wprowadzenia na później. Zadbaj o profilaktykę już dziś!
[1] http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2015/06/pnm_2013_019-025b.pdf
[2] Bąk-Sosnowska M., Białkowska M., Bogdański P., et al.: Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2022 – stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. Medycyna Praktyczna (wydanie specjalne), maj 2022.
[3] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.4.2.
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/62029,choroba-wiencowa
[5] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/wprowadzenie/292771,powiklania-otylosci
[6] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca-objawy-przyczyny-i-leczenie
[7] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/62029,choroba-wiencowa
[8] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca-objawy-przyczyny-i-leczenie
[9] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/radydietetyka/333000,otylosc-brzuszna-trzewna-u-mezczyzn-i-kobiet-jak-sie-jej-pozbyc
[10] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/wprowadzenie/63188,jak-skutecznie-i-bezpiecznie-zmniejszyc-mase-ciala
[11] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[12] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
