Osteoporoza jest podstępną chorobą. Rozwija się niezauważenie, a ma poważne konsekwencje. I chociaż dotyczy przede wszystkim osoby w podeszłym wieku, o zdrowie kości należy zadbać jak najwcześniej. Sprawdź, czy i jak witamina D wpływa na stan tkanki kostnej.
Tkanka kostna ma zdolność do regeneracji, za co odpowiadają komórki kościogubne i kościotwórcze. W miarę upływu lat (mniej więcej po 50. roku życia) równowaga zostaje przesunięta w stronę procesu niszczenia kości. To z kolei przekłada się na powstawanie ubytków masy kostnej. Dlatego należy dążyć do zbudowania najwyższej gęstości kości – najlepiej jeszcze przed ukończeniem 30 lat. Pozwoli to zmniejszyć ryzyko wystąpienia osteoporozy w wieku podeszłym.
Dieta na zdrowe kości to podstawa
Aby utrzymać zdrowe i mocne kości, nie wystarczy unikać czynników im niesprzyjających, takich jak np. siedzący tryb życia. Istotną rolę odgrywa prawidłowa dieta – taka, która bazuje na produktach spożywczych będących źródłem wapnia, witaminy K czy witaminy D.
Szczególne znaczenie przypisuje się witaminie D, która – choć kojarzona przede wszystkim ze wsparciem funkcjonowania układu odpornościowego – pomaga wzmocnić kości.
Witamina D, czyli co?
Witamina D należy do grupy hormonów, które odpowiadają za regulowanie 200-500 genów oddziaływujących na tysiące szlaków metabolicznych. Rozpuszcza się w tłuszczach. Występująca w organizmie pochodzi przede wszystkim z syntezy przezskórnej, a tylko w niewielkiej części z produktów spożywczych. Dlatego niezwykle ważna jest ekspozycja na słońce – wystarczy zaledwie 15 minut dziennie, aby wytworzyć optymalną ilość witaminy D odpowiadającą ok. 2000-4000 IU na dobę[1].
Całkowita witamina D składa się w ponad 90% z witaminy D3 (cholekalcyferolu) i tylko w niewielkim procencie z witaminy D2 (ergokalcyferolu). Ponadto uważa się, że farmakologicznie to witamina D3 jest silniejsza niż witamina D2, dlatego ta pierwsza stanowi rekomendowany środek do użytku medycznego[2].
Jak witamina D wpływa na kości?
Dostarczanie dużej ilości wapnia wcale nie oznacza zmniejszonego ryzyka osteoporozy. Mineralizacja kości zależy także od prawidłowego wchłaniania tego pierwiastka – szczególnie, że wapń z pożywienia jest słabo wchłaniany – w zaledwie 15-20%[3].
Aktywna forma cholekalcyferolu odgrywa istotną rolę w utrzymaniu optymalnego poziomu wapnia we krwi. Wiąże się ona z receptorami witaminy D, w następstwie czego dochodzi do modulowania ekspresji genów tj. procesu polegającym na odczytaniu i „przepisaniu” informacji genetycznej. Skutkiem tego jest wzrost stężenia wapnia we krwi[4].
Utrzymanie optymalnego poziomu witaminy D pozwala zmniejszyć ryzyko krzywicy. Choroba ta była powszechna w czasach, w których ludzie – zamiast pracować na polach – przenieśli się do fabryk. Zauważono przy tym, że dzieci spożywające tran z wątroby dorsza rzadziej chorowały na krzywicę[5].
Skutki niedoborów witaminy D
Myślisz o konsekwencjach niedostatecznej ilości składnika, jakim jest witamina D? Kości stają się słabsze. U dorosłych dochodzi do wzrostu prawdopodobieństwa złamań na skutek zmniejszenia wytrzymałości mechanicznej kości. Natomiast następstwem niedoborów u dzieci jest upośledzenie mineralizacji rosnących kości i chrząstek stawowych.
Witamina D dla kości – zapotrzebowanie
Na niedobór witaminy D narażone są przede wszystkim te osoby, które unikają bezpośredniej ekspozycji na słońce. Zgodnie z rekomendacjami górne dopuszczalne dobowe ilości witaminy D dla zdrowych osób przedstawiają się następująco:
- noworodki i niemowlęta: 1000 IU/dzień
- dzieci w wieku 1–10 lat: 2000 IU/dzień
- młodzież w wieku 11–18 lat: 4000 IU/dzień
- dorośli i seniorzy: 4000 IU/dzień[6].
W osób zaliczanych do grupy najbardziej narażonych na niedobory, koniecznością może okazać się suplementacja. Warto jednak prowadzić ją po konsultacji z lekarzem – najlepiej na podstawie wyniku oznaczenia 25(OH)D we krwi.
Ponadto w trosce o zdrowe kości można codzienną dietę uzupełnić żywnością funkcjonalną. W Polsce istnieje obowiązek suplementowania margaryny witaminą D. Dlatego jużjedna porcja (30 g) margaryny do smarowania pieczywa Optima Osteo pozwala zaspokoić zapotrzebowanie na ten składnik w 45% [7].
[1] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/139889,witamina-d-jaka-dawka-jest-bezpieczna
[2] https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Cholecalciferol
[3] https://medlineplus.gov/ency/article/002062.htm
[4] https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Cholecalciferol
[5] https://orthoinfo.aaos.org/en/staying-healthy/vitamin-d-for-good-bone-health/
[6] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/139889,witamina-d-jaka-dawka-jest-bezpieczna
[7] https://optima2.indigital.guru/optima-osteo/
