Ciąża jest wyjątkowym momentem w życiu kobiety – nie tylko z uwagi na to, że oczekuje na przyjście na świat swojego dziecka. To również czas wyzwań dla jej organizmu, związanych z rozwojem nowego życia. Dlatego przyszła mama powinna uważnie zadbać o swoje zdrowie, w tym o kondycję serca. Co warto wiedzieć o jego funkcjonowaniu w tym okresie? Wyjaśniamy.
Serce w ciąży – co się zmienia?
Na początek warto podkreślić, że praca serca kobiety ciężarnej jest inna. To efekt zmian fizjologicznych w układzie krążenia w tym okresie. Rozszerzenie naczyń krwionośnych, obniżenie ciśnienia i przyspieszenie akcji serca – to typowa charakterystyka działania najważniejszego mięśnia kobiety ciężarnej. Powód jest prosty: organizm w tym okresie jest narażony na większy wysiłek. W efekcie może przepompowywać nawet o 50% więcej krwi w ciągu minuty niż przed ciążą[1]. Już sam ten fakt sprawia, że przyszłe mamy powinny zwrócić uwagę na pracę serca w okresie oczekiwania na narodziny maluszka.
Ciąża a choroby serca – jaka jest zależność?
Ciąża jest wyzwaniem dla serca, nawet jeżeli młoda mama cieszy się bardzo dobrym zdrowiem. Co jednak w sytuacji, gdy jeszcze przed tym okresem były jakieś problemy? Badania pokazują, że ten stan może przełożyć się na nasilenie wcześniej występujących zaburzeń rytmu serca i innych jego chorób, a także ujawnić wadę zastawkową, o której wcześniej młoda mama nie wiedziała[2].
Lekarze obserwują również tendencję do wzrostu ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych u kobiet w ciąży w krajach zachodnich. To one również stanowią najczęstszą przyczynę śmierci przyszłych młodych mam[3]. Jest to związane m.in. z „opóźnionym macierzyństwem”, a zatem z coraz późniejszym wiekiem rodzenia pierwszego dziecka, ale również z większą podatnością na problemy sercowo-naczyniowe, wywołaną m.in. niezdrowym stylem życia.
Czy choroba serca to przeciwwskazanie do ciąży?
Kobiety, które zmagają się z chorobami sercowo-naczyniowymi rozpoznanymi przed ciążą, powinny odpowiedzialnie podejść do planowania macierzyństwa. Nie oznacza to jednak, że muszą one rezygnować z marzeń o rodzinie – w większości przypadków ciąża nie zwiększa w znaczący sposób ryzyka dla zdrowia ich czy dziecka[4]. Istotnymi kwestiami będą natomiast[5]:
- poradnictwo przed ciążą – konsultacje nie tylko z ginekologiem, ale również kardiologiem i omówienie ewentualnego ryzyka oraz zaleceń jeszcze przed rozpoczęciem starań o dziecko;
- wykonanie zaleconych badań serca – np. EKG, echo serca czy próby wysiłkowej; w niektórych przypadkach, związanych z chorobami aorty, konieczne mogą być tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, a przy wrodzonych wadach lub chorobach serca również wykonanie badań genetycznych.
Przyszłe mamy muszą również pamiętać, że[6]:
- w trakcie ciąży powinny podlegać wielodyscyplinarnej opiece – tak, aby nad ich zdrowiem czuwał również m.in. kardiolog;
- powinny zachować dużą regularność wizyt kontrolnych, zgodnie z zaleceniami specjalistów;
- muszą stosować się do zaleceń odnośnie do przyjmowania leków i zmodyfikować terapię zgodnie z rekomendacjami – tak, aby zadbać o bezpieczeństwo własne oraz maluszka;
- w większości przypadków będą mogły rodzić drogą naturalną, jednak w niektórych przypadkach może być konieczne wywołanie porodu po 40. ukończonym tygodniu ciąży, szczególnie przy poważniejszej chorobie sercowo-naczyniowej.
Chociaż ciąża stanowi wyzwanie dla serca przyszłej mamy – tak zdrowej, jak i zmagającej się z chorobami kardiologicznymi – wcale nie trzeba się jej obawiać. Najważniejsze jest, aby w tym okresie z uwagą i troską zadbać o zdrowie własne i dziecka. Spokój, zdrowa dieta, regularne badania, odpowiednio dobrana aktywność – oto, co sprawi, że powitanie nowego członka rodziny przebiegnie zgodnie z planem.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/lista/94951,szybkie-meczenie-sie-i-kolatanie-serca-w-czasie-ciazy
[2] https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/lista/94951,szybkie-meczenie-sie-i-kolatanie-serca-w-czasie-ciazy
[3] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/ciezarne/204050,postepowanie-w-chorobach-sercowo-naczyniowych-u-kobiet-w-ciazy
[4] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/ciezarne/204050,postepowanie-w-chorobach-sercowo-naczyniowych-u-kobiet-w-ciazy
[5] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/ciezarne/204050,postepowanie-w-chorobach-sercowo-naczyniowych-u-kobiet-w-ciazy
[6] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/ciezarne/204050,postepowanie-w-chorobach-sercowo-naczyniowych-u-kobiet-w-ciazy
