Jedną z najważniejszych zasad funkcjonujących w teorii zdrowego odżywiania, jest spożywanie tych produktów, które rosną i dojrzewają w aktualnej porze roku. W okresie zimowym warto sięgać po dynię – wspaniałe warzywo, które posiada wiele właściwości zdrowotnych: m.in. witaminę C, B6 oraz karotenoidy. Te ostatnie należą do jednej z najważniejszych grup naturalnych barwników i pełnią ściśle określone funkcje biologiczne. Dla człowieka są źródłem witaminy A. Mają właściwości przeciwutleniające, dzięki czemu chronią organizm przed szkodliwymi formami tlenu oraz rodnikami powstającymi na drodze wielu reakcji, zwłaszcza stresu oksydacyjnego. Owoce dyni działają łagodząco i regenerująco na przewód pokarmowy i wątrobę. Warzywo to jest także źródłem wielu minerałów, w tym potasu, który pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, mięśni oraz utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi. Dodatkowo warzywo to zawiera inne liczne składniki mineralne, takie jak wapń, fosfor, żelazo i magnez. Potas jest niezbędny do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej, a także bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych oraz kontroli pracy mięśni. Warto również sięgać po olej z pestek dyni – jako źródło wielonienasyconych kwasów tłuszczowych odgrywa ważną rolę w zapobieganiu szeregu schorzeń określanych mianem chorób cywilizacyjnych.
Na okres jesienno – zimowy proponujemy smaczną i pożywną zupę dyniową z nutą rozgrzewających przypraw korzennych.
Składniki:
• Ok. 600 g obranej dyni
• 30 g oleju rzepakowego
• 1 cebula
• 2 ząbki czosnku
• 1 łyżeczka kurkumy
• 1 łyżeczka świeżego startego imbiru
• 1 łyżeczka czerwonej słodkiej papryki
• ½ łyżeczki chili
• 1/2 puszki krojonych pomidorów
• 1 litr wywaru warzywnego
• Pół filiżanki jogurtu naturalnego wymieszanego z 2 łyżkami mąki
• Dodatki: natka pietruszki
Sposób przygotowania:
• Dynię umyć, obrać ze skórki, usunąć nasiona, pozostawiając jedynie twardą jej część. Pokroić w kostkę.
• Zagotować osoloną wodę z włoszczyzną (pokrojone warzywa: marchew, pietruszka, seler, por). Po przygotowaniu wywaru warzywa usunąć z garnka.
• Na patelni na oleju rzepakowym podsmażyć pokrojoną w kostkę cebulę oraz przeciśnięty przez praskę ząbek czosnku. Dodać dynię , doprawić solą, pieprzem, podusić kilka minut, a następnie dodać pozostałe przyprawy: kurkumę, paprykę słodką oraz chili i imbir. Regularnie mieszając dusić przez ok. 5 minut.
• Zawartość patelni przesypać do gotującego się wywaru warzywnego i zagotować. Zmniejszyć ogień do średniego i gotować przez ok. 10 minut.
• Dodać pomidory z puszki, wymieszać i gotować przez kolejne 5 minut, aż warzywa będą miękkie.
• Z pomocą blendera ręczne zmiksować zawartość zupy. Zagęścić zupę mieszanką jogurtu połączonego z 2 łyżkami mąki oraz wywaru warzywnego. W razie potrzeby doprawić solą i pieprzem.
• Zupę podawać posypaną natką pietruszki.
W Polsce w ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania uprawą i wykorzystaniem dyni w kuchni. Wynika to z jednej strony z faktu, że roślina ta daje duże plony i jest prosta w uprawie, z drugiej ma szerokie zastosowanie w kulinariach – można ją dodawać do potraw przyrządzonych na słodko (ciasta, racuchy, crumble), jak i na słono – świetnie nadaje się do zapiekania z innymi warzywami oraz jako składnik risotto czy potrawek z mięs. Zwiększona konsumpcja dyni wynika także z tego, iż stale rośnie świadomość konsumentów w obszarze zdrowego żywienia i zainteresowanie prozdrowotną funkcją żywności.
Właściwości zdrowotne dyni
Konsumenci chętnie sięgają po produkty o wysokiej wartości odżywczej, do których zaliczyć można dynię, Jej miąższ charakteryzuje się niepowtarzalnym składem chemicznym. Dzięki temu dynia, oprócz bogatych walorów żywieniowych, i smakowych posiada też cenne właściwości farmakologiczne. Badania dowodzą, że produkty zawierające w swoim składzie dynię wpływają korzystnie na zdrowie człowieka, m.in. przeciwcukrzycowo, przeciwnadciśnieniowo, przeciwnowotworowo, immunomodulacyjnie, przeciwzapalnie, przeciwdrobnoustrojowo oraz przeciwpasożytniczo . Miąższ oraz świeży sok z dyni działa moczopędnie, dzięki czemu znajduje zastosowanie przy leczeniu schorzeń nerek oraz układu krążenia, jak również reguluje przemianę materii oraz działa odtruwająco. Spożywanie dyni może obniżyć poziom glukozy we krwi, zapobiegając tym samym cukrzycy , surowa lub gotowana dynia pomaga likwidować zaparcia i ułatwia leczenie otyłości przez regulację przemiany materii . Dyni przypisuje się także funkcje ochronne przed nowotworami.
