Wiek serca pokazuje, w jakim wieku byłaby osoba bez dodatkowych czynników ryzyka, która ma takie samo ryzyko sercowo-naczyniowe jak Ty – przy paleniu, nadciśnieniu czy wysokim cholesterolu może być wyraźnie wyższy od wieku metrykalnego. Data urodzenia mówi, ile masz lat, ale nie pokazuje, w jakiej kondycji są serce i naczynia krwionośne. Pomaga w tym tzw. wiek serca – obrazowy sposób przedstawiania ryzyka sercowo-naczyniowego. U niektórych osób może być znacznie wyższy od wieku metrykalnego. Dobra wiadomość? Na wiele czynników, które o nim decydują, można wpływać. Sprawdź, jakie czynniki zwiększają ryzyko sercowo-naczyniowe i co pomaga lepiej zadbać o serce i naczynia.
Czym jest wiek serca?
Wiek serca pokazuje, w jakim wieku byłaby osoba tej samej płci bez dodatkowych czynników ryzyka, aby mieć takie samo ryzyko sercowo-naczyniowe jak Ty[1].
Najłatwiej wyjaśnić to na przykładzie. Czterdziestolatek, który pali papierosy i ma źle kontrolowane ciśnienie, może mieć takie samo ryzyko sercowo-naczyniowe jak osoba w wieku 60 lat bez dodatkowych czynników ryzyka. W uproszczeniu można więc powiedzieć, że jego „wiek serca” wynosi 60 lat.
W tym kontekście używa się również określenia „wiek ryzyka sercowo-naczyniowego”. Pokrewnym pojęciem jest „wiek naczyń”, odnoszący się do kondycji układu naczyniowego[2]. Nie oznacza rzeczywistego biologicznego wieku mięśnia sercowego, ale pomaga łatwiej zobrazować skalę ryzyka. Ma to znaczenie zwłaszcza u osób młodszych, u których ryzyko zawału lub udaru w ciągu najbliższych 10 lat może być niewielkie, mimo obecności czynników zwiększających zagrożenie w przyszłości[3].
Czy wiesz, że Optima Cardio Active
zawiera naturalne sterole roślinne skutecznie obniżające poziom cholesterolu już po trzech tygodniach codziennego stosowania? W tak niedługim czasie poziom cholesterolu we krwi może się zmniejszyć nawet o 10%.
Dowiedz się więcejCo dzieje się z naczyniami wraz z wiekiem?
Naczynia krwionośne zmieniają się przez całe życie. Z czasem ich ściany tracą elastyczność i stają się sztywniejsze, a śródbłonek, czyli warstwa komórek wyściełająca wnętrze naczyń, gorzej reguluje ich rozszerzanie i kurczenie[4].
Stopniowo może rozwijać się także miażdżyca. Lipoproteiny LDL przenikają do ściany tętnicy i uczestniczą w procesie powstawania blaszki miażdżycowej. Z czasem blaszki mogą zwężać światło tętnic, a ich uszkodzenie może prowadzić do powstania zakrzepu i ostrego incydentu sercowo-naczyniowego[5].
Jednak tempo tych zmian nie jest takie samo u wszystkich. Wiele zależy od stylu życia i innych czynników, na które można wpływać.
Dlaczego u jednych osób naczynia starzeją się szybciej?
Wiek metrykalny jest tylko jednym z elementów wpływających na ryzyko sercowo-naczyniowe. Znaczenie mają również codzienne nawyki oraz stan zdrowia.
Do czynników, które można modyfikować, należą m.in.[6]:
- palenie tytoniu,
- niska aktywność fizyczna,
- nieprawidłowe żywienie,
- nadwaga i otyłość,
- podwyższone ciśnienie,
- podwyższone stężenie cholesterolu LDL i trójglicerydów,
- stan przedcukrzycowy i cukrzyca,
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- przewlekły stres,
- zła jakość snu.
Do niemodyfikowalnych czynników ryzyka należą natomiast m.in. wiek, płeć oraz obciążenie rodzinne chorobami sercowo-naczyniowymi[7]. Dlatego dwie osoby w tym samym wieku mogą mieć zupełnie inny poziom ryzyka.
Jak wiek serca oblicza się w praktyce?
Wiek serca nie jest wartością stałą – zależy od aktualnych czynników ryzyka oraz zastosowanego sposobu jego obliczania. Przykład? W literaturze medycznej opisano przypadek 40-letniego pacjenta, który palił papierosy, miał ciśnienie skurczowe 180 mm Hg oraz cholesterol całkowity na poziomie 270 mg/dl. Jego 10-letnie ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych wynosiło 3%.
Dopiero przedstawienie tego wyniku jako wieku serca pokazało skalę problemu: odpowiadał on ryzyku osoby około 60-letniej. Po wdrożeniu leczenia obniżającego ciśnienie i cholesterol, wiek ryzyka zmniejszył się do ok. 50 lat[8].
Jak sprawdzić ryzyko sercowo-naczyniowe?
Do oceny 10-letniego ryzyka sercowo-naczyniowego u pozornie zdrowych osób stosuje się m.in. SCORE2 w wieku 40–69 lat oraz SCORE2-OP od 70. roku życia. Modele są skalibrowane dla regionów Europy o różnym poziomie ryzyka sercowo-naczyniowego[9].
W aplikacji mojeIKP dostępna jest również ankieta „10 dla Zdrowia”, która pomaga ocenić wybrane czynniki ryzyka i codzienne zachowania związane ze zdrowiem. Uwzględnia m.in. ciśnienie tętnicze, cholesterol LDL, glukozę, masę ciała oraz elementy stylu życia[10].
Uwaga! Wyniku z kalkulatora nie należy traktować jak diagnozy. Może być punktem wyjścia do rozmowy z lekarzem, który oceni ryzyko z uwzględnieniem całego obrazu zdrowia.
Co pomaga obniżyć wiek serca?
Duże znaczenie dla tzw. wieku serca ma styl życia. Do najważniejszych działań profilaktycznych należą rezygnacja z palenia, regularna aktywność fizyczna, utrzymywanie prawidłowej masy ciała i zdrowe odżywianie[11].
Dorosłym zaleca się 150–300 minut umiarkowanej aktywności aerobowej tygodniowo lub 75–150 minut aktywności o dużej intensywności, a także ćwiczenia wzmacniające mięśnie co najmniej 2 razy w tygodniu[12]. W przypadku nadwagi lub otyłości korzystna może być stopniowa redukcja masy ciała. Warto również regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze oraz stężenie cholesterolu i glukozy we krwi, a nieprawidłowe wyniki konsultować z lekarzem[13].
Dieta też ma znaczenie
Z myślą o zachowaniu zdrowia serca w codziennym jadłospisie warto ograniczać tłuszcze nasycone i nadmiar soli, a częściej wybierać warzywa, produkty pełnoziarniste oraz źródła tłuszczów nienasyconych.
Osoby, które chcą obniżyć stężenie cholesterolu, mogą również sięgać po produkty wzbogacone w sterole roślinne. Przy dziennym spożyciu 1,5–3 g pomagają one obniżyć stężenie cholesterolu LDL, a efekt obserwuje się zwykle po 2–3 tygodniach[14]. Ich źródłem może być np. miękka margaryna kubkowa Optima Cardio.
Wiek metrykalny rośnie z każdym rokiem, ale na wiele czynników kształtujących ryzyko sercowo-naczyniowe masz wpływ. Dlatego warto dbać o serce i naczynia niezależnie od wieku. Zobacz też, jakie badania warto wpisać do kalendarza po 40.
Czytasz nas regularnie?
Dodaj Optymalne Wybory do preferowanych źródeł w Google, a nasze artykuły będą częściej pojawiać się w Twoich wynikach wyszukiwania.
Źródła
[1] Tymińska A., Kapłon-Cieślicka A.: Wiek naczyń – u kogo i jak go oceniać? Czy możemy „odmłodzić” naczynia naszych pacjentów? Choroby Serca i Naczyń 2019; 16(2): 118–129, s. 120.
[2] Tymińska A., Kapłon-Cieślicka A.: Wiek naczyń – u kogo i jak go oceniać? Czy możemy „odmłodzić” naczynia naszych pacjentów? Choroby Serca i Naczyń 2019; 16(2): 118–129, s. 120.
[3] Tymińska A., Kapłon-Cieślicka A.: Wiek naczyń – u kogo i jak go oceniać? Czy możemy „odmłodzić” naczynia naszych pacjentów? Choroby Serca i Naczyń 2019; 16(2): 118–129, s. 120.
[4] Tymińska A., Kapłon-Cieślicka A.: Wiek naczyń – u kogo i jak go oceniać? Czy możemy „odmłodzić” naczynia naszych pacjentów? Choroby Serca i Naczyń 2019; 16(2): 118–129, s. 120.
[5] www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca-objawy-przyczyny-i-leczenie
[6] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.3.
[7] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.3.
[8] Tymińska A., Kapłon-Cieślicka A.: Wiek naczyń – u kogo i jak go oceniać? Czy możemy „odmłodzić” naczynia naszych pacjentów? Choroby Serca i Naczyń 2019; 16(2): 118–129, s. 120.
[9] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.3.
[10] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.3.
[11] Tymińska A., Kapłon-Cieślicka A.: Wiek naczyń – u kogo i jak go oceniać? Czy możemy „odmłodzić” naczynia naszych pacjentów? Choroby Serca i Naczyń 2019; 16(2): 118–129, s. 120.
[12] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[13] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.3.
[14] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
