Choroby układu krążenia, obok nowotworów, nadal są jedną z najczęstszych przyczyn zgonów – tak wynika z danych opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny[1]. Spore żniwo zbiera zawał serca, który nie zawsze daje charakterystyczne objawy. Sprawdź, jak rozpoznać sygnały wysyłane przez organizm.
Statystyki medyczne jasno wskazują, że zawał serca nie dotyka wyłącznie starszych osób. Nawet 10% przypadków tej choroby notuje się u młodych – poniżej 45. roku życia[2]. Schorzenie – rozpoznane zbyt późno – może skutkować nawet śmiercią. Na szczęście można tego uniknąć – wystarczy poznać charakterystyczne i mniej typowe objawy, a także zawczasu podjąć działania profilaktyczne.
Czym jest zawał serca?
Zawał serca to martwica mięśnia sercowego spowodowana niedokrwieniem. Do jego powstania dochodzi na skutek pęknięcia blaszki miażdżycowej w naczyniu wieńcowym. Wówczas dochodzi do powstawania skrzepliny, która odpowiada za całkowity napływ krwi do serca z powodu zablokowania naczynia wieńcowego.
Zawał serca – kto jest na niego najbardziej narażony?
Zawał serca występuje dużo częściej u mężczyzn niżu kobiet. Warto jednak mieć świadomość, że środowiskowe czynniki ryzyka wystąpienia schorzenia są identyczne – niezależnie od tego, jakiej grupy wiekowej dotyczą. Znaczenie mają m.in. takie aspekty jak:
- otyłość
- nadciśnienie
- cukrzyca
- podwyższony poziom „złego” cholesterolu
- palenie papierosów.
Warto podkreślić, że zawał jest znacznie groźniejszy dla młodych osób. Wszystko dlatego, że zwykle serce nie zostaje wsparte tzw. krążeniem obocznym – jak to ma najczęściej miejsce u starszych pacjentów[3].
Czy to zawał? Objawy typowe i niecharakterystyczne
Jeśli chodzi o zawał, objawy mogą pojawiać się stopniowo, delikatnie sygnalizując zagrożenie. Dlatego tak ważne jest wsłuchiwanie się w swój organizm, co pozwoli na szybką reakcję.
Najbardziej charakterystycznym sygnałem jest silny ból, który z czasem staje się coraz wyraźniejszy. Może to być też wrażenie uciskania za mostkiem lub uczucie pieczenia.
Ból typowy dla zawału serca trwa więcej niż 20 minut. Ma charakter rozlany[4] – nie da się wskazać jednego konkretnego miejsca, które jest źródłem dyskomfortu.
Ponadto o nieprawidłowościach mogą świadczyć:
- kołatanie serca
- zawroty głowy
- zimne poty
- duszność, której może towarzyszyć kaszel
- lęk przed śmiercią[5].
Warto jednak mieć świadomość, że nie wszystkie objawy zawału są charakterystyczne. Niektóre osoby odczuwają bóle brzucha, którym towarzyszą wymioty lub nudności. Taki stan można pomylić z zaburzeniami pracy układu pokarmowego – szczególnie, jeśli inne objawy nie są wyraźne.
Pamiętaj! Każdy zawał może mieć inne symptomy, dlatego żadnego niepokojącego sygnału nie można lekceważyć.
Sprawdź inne artykuły dotyczące zawału serca: jak rozpoznać zawał serca, 5 czynników zwiększających ryzyko zawału serca, dieta na nadciśnienie, dieta Dash, właściwości zdrowotne czarnuszki.
Objawy zawału serca – co dalej?
W przypadku zawału serca kluczowy jest czas – im szybciej dojdzie do interwencji medycznej, tym rosną szanse na uratowanie większej części mięśnia sercowego. Kluczowe znaczenie ma tutaj tzw. złota godzina – najlepsze rokowania dotyczą tych osób, u których leczenie zostało wdrożone w ciągu pierwszej godziny od wystąpienia symptomów[6].
Jeżeli ból w klatce piersiowej utrzymuje się dłużej niż 5 minut i nie zmniejsza swojej intensywności po odpoczynku lub nie ustępuje po przyjęciu nitrogliceryny, należy niezwłocznie wezwać pomoc. Najlepiej zadzwonić pod numer ratunkowy (112 lub 999) oraz skontaktować się z kimś bliskim w sprawie chwilowej opieki.
Zawał serca – jak zmniejszyć ryzyko?
Chociaż zawał serca może być uwarunkowany genetycznie, większość osób ma wpływ na prawdopodobieństwo jego wystąpienia. Czynniki środowiskowe są modyfikowalne. Zmiana dotychczasowego stylu życia na zdrowszy – oto podstawa działań prewencyjnych.
Jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia zawału serca:
- dążyć do redukcji poziomu cholesterolu we krwi, np. poprzez spożycie produktów będących źródłem steroli roślinnych; badania wykazały, że przyczyniają się one do obniżenia stężenia cholesterolu frakcji LDL o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[7];
- zwiększyć aktywność fizyczną, np. wykonywać ćwiczenia o umiarkowanej intensywności co najmniej 3 razy w tygodniu przez minimum 30 minut[8];
- zmniejszyć ekspozycję organizmu na przedłużające się sytuacje stresowe
- ograniczyć palenie papierosów i spożycie alkoholu.
To, czy przejdziesz zawał serca, zależy w dużej mierze od ciebie. Dlatego warto już teraz zmienić dotychczasowe nawyki, eliminując czynniki zwiększające ryzyko tej poważnej choroby.
[1] https://pulsmedycyny.pl/gus-choroby-ukladu-krazenia-i-nowotwory-najczestsza-przyczyna-zgonow-w-i-polroczu-2020-r-1109102
[2] https://www.sluzbazdrowia.com.pl/artykul.php?numer_wydania=4944&art=19
[3] J.W.
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/62035,zawal-serca
[5] https://www.mp.pl/pacjent/objawy/62063,objawy-zawalu-serca
[6] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/62035,zawal-serca
[7] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[8] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62129,jak-czesto-nalezy-wykonywac-cwiczenia-fizyczne-aby-zapobiegac-chorobie-wiencowej
