Ciśnienie krwi jest parametrem, który określa poziom nacisku, jaki krew przepływająca przez naczynia wywiera na ich ścianki. To, jaki jest jego poziom, zwłaszcza długofalowo, ma znaczący wpływ na Twoje zdrowie. Dlatego warto je kontrolować. Zastanawiasz się, jakie ciśnienie jest niebezpieczne dla zdrowia i kiedy należy wdrożyć leczenie? Wyjaśniamy.
Ciśnienie krwi – czym jest od czego zależy jego wartość?
Pomiar ciśnienia krwi to jeden ze standardowych elementów badania lekarskiego, od którego rozpoczyna się ocenę stanu pacjenta – a dokładniej, jego układu krążenia. Dlaczego? Ponieważ ciśnienie tętnicze wskazuje siłę, z jaką krew działa na naczynia.
Wykonując pomiary, określa się dwie wartości:
- ciśnienia skurczowego (SBP), czyli to, które występuje podczas wtłaczania krwi do naczyń – to wyższa wartość,
- ciśnienia rozkurczowego (DBP), które zgodnie z nazwą jest osiągane przy rozkurczu – to niższa z dwóch wartości.
Warto pamiętać, poziom ciśnienia nie jest stały, a wręcz przeciwnie – nieustannie się zmienia[1]. Na zmiany ciśnienia wpływają m.in.:
- wysiłek fizyczny,
- temperatura otoczenia,
- sytuacje stresowe
- pora dnia.
Jest ono jednak w największym stopniu uzależnione od dwóch czynników: siły skurczu serca oraz wielkości światła naczyń krwionośnych. Stąd też np. podwyższone ciśnienie krwi jest często powiązane z hipercholesterolemią, a więc podwyższonym poziomem „złego” cholesterolu (powyżej 115 mg/dl) oraz cholesterolu całkowitego powyżej 190 mg/dl lub u osób z podwyższonym ryzykiem sercowo naczyniowym odpowiednio LDL<100 mg/dl i TC<175 mg/dl[2].
Jakie ciśnienie krwi jest niebezpieczne?
Normy poziomu ciśnienia krwi są bardzo jasno wskazane. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi:
- za optymalne jest uznawane ciśnienie tętnicze na poziomie poniżej 120/80 mm/Hg
- za prawidłowe – ciśnienie 120-129/80-84 mm/Hg,
- za wysokie prawidłowe – ciśnienie na poziomie 130-139/85-89 mm/Hg.[3]
Jeśli ciśnienie przyjmuje wyższe wartości, wskazuje to na nadciśnienie tętnicze. Przyjmuje ono kilka stopni. I tak:
- nadciśnienie tętnicze 1. stopnia występuje przy wartościach na poziomie SBP 140-159 i/lub DBP 90/99 mm/Hg,
- nadciśnienie tętnicze 2. stopnia klasyfikuje się przy wartościach SBP 160-179 i/lub DBP 100/109 mm/Hg,
- nadciśnienie tętnicze 3. stopnia występuje przy wartościach od SBP 180 i/lub DBP od 110.
Wskazuje się również na izolowane nadciśnienie tętnicze skurczowe. Taka sytuacja ma miejsce, gdy ciśnienie skurczowe na wartość równą lub wyższą od 140 mm/Hg, a rozkurczowe – poniżej 90 mm/Hg.[4]
Warto przy tym podkreślić, że chwilowy wzrost ciśnienia, np. spowodowany intensywnym wysiłkiem fizycznym czy doświadczeniem sytuacji stresowej, nie świadczy jeszcze o zagrożeniu dla zdrowia. Jeśli jednak pomiary wykraczające ponad normę powtarzają się zarówno w warunkach domowych, jak i w gabinecie lekarskim (co pozwala potwierdzić, że nie jest to tzw. efekt „białego fartucha”), należy zadbać o przywrócenie optymalnego ciśnienia krwi.
Dlaczego nadciśnienie jest niebezpieczne dla zdrowia?
Zazwyczaj nadciśnienie przez długi czas nie daje żadnych typowych objawów. Jednak z uwagi na to, że krew naciska na ściany tętnic z wyższą niż pożądana siłą, w organizmie mogą się rozwinąć bardzo poważne zmiany, które po latach doprowadzą do uszkodzenia narządów. Powikłaniami mogą być m.in.:
- przerost mięśnia lewej komory,
- choroba wieńcowa,
- miażdżyca tętnic kończyn dolnych,
- niewydolność serca,
- upośledzenie funkcji nerek,
- uszkodzenie naczyń siatkówki oka.
Konsekwencjami nieleczonego wysokiego ciśnienia krwi mogą być także zawał serca czy udar mózgu. Dlatego nie można lekceważyć kontroli ciśnienia. Warto też zadbać o utrzymanie go na właściwym poziomie.
Czy niedociśnienie także może być problemem?
Naturalnie niskie ciśnienie krwi (czyli hipotonia samoistna) nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ani nie wymaga leczenia, o ile nie pojawiają się inne niepokojące symptomy. Interwencji wymaga natomiast nadmiernie obniżone ciśnienie, które jest np. efektem przyjmowania określonych leków, np. zbyt dużych dawek leków hipotensyjnych.[5]
Jak dbać o utrzymanie bezpiecznego poziomu ciśnienia?
Ogromną rolę dla utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi, które jest bezpieczne dla zdrowia, odgrywa Twój styl życia. Zadbaj przede wszystkim o:
- utrzymanie prawidłowej masy ciała,
- ograniczenie lub porzucenie konsumpcji używek, takich jak papierosy i alkohol,
- zmianę diety – warto ograniczyć m.in. spożycie tłuszczów zwierzęcych na rzecz roślinnych, zwłaszcza zawierających sterole roślinne, oraz spożywać jak najmniej soli,
- zwiększenie aktywności fizycznej.[6]
Pamiętaj, że zawsze lepiej jest zapobiegać, niż leczyć.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/85018,duze-wahania-cisnienia-tetniczego-u-chorego-na-nadcisnienie
[2] https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/download/61590/47088
[3] https://core.ac.uk/download/pdf/268445401.pdf
[4] j.w.
[5] https://podyplomie.pl/kardiologia/10014,przewlekle-niedocisnienie-leczyc-czy-nie-leczyc?page=2
[6] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
