Jeśli masz 40 lat, unikasz fast foodów, zamieniłeś samochód na rower lub jesteś szczupły, nie masz żadnych objawów i sądzisz, że podwyższony cholesterol to domena starszych i otyłych osób, ten artykuł jest właśnie dla ciebie.
Należą ci się gratulacje! Sam fakt, że tu jesteś i czytasz ten artykuł, to pierwszy krok do zdrowszej połowy twojego życia!
Dlaczego to ważne? Z dwóch powodów:
1. Lepiej zapobiegać, niż leczyć
Według badań przeprowadzonych w Polsce w 2015 roku leki obniżające ciśnienie krwi były najczęściej przepisywanymi lekami dla dorosłych (23% osób powyżej 15. roku życia). Na czele rankingu znalazły się również leki redukujące cholesterol oraz leki kardiologiczne. I choć coraz częściej monitorujemy poziom cholesterolu – jak wynika z raportu – badają się głównie osoby dojrzałe (w wieku 60+), częściej kobiety niż mężczyźni.1) Obecnie co drugi Polak ma problem z podwyższonym poziomem cholesterolu (dyslipidemią). To aż 19 milionów osób, z czego jedynie 30-40% podejmuje leczenie.2)
Masz podwyższony cholesterol? Zwróć uwagę na jego rodzaj
Warto wiedzieć, że jeśli badanie wykazało podwyższony poziom dobrego cholesterolu, nie musimy się martwić. Dyslipidemia sama w sobie nie musi być chorobą, to zaburzenie stężenia jednej z frakcji cholesterolu (zarówno tego dobrego (HDL), złego (LDL), jak i triglicerydów) lub lipoprotein w osoczu.3)
Sprawdź również: Dobry i zły cholesterol – co powinieneś wiedzieć?
Problem stanowi podwyższone stężenie tak zwanego złego cholesterolu (LDL). To nie choroba, a czynnik ryzyka, ale bardzo istotny – w parze z nadciśnieniem tętniczym może prowadzić do miażdżycy, a ta z kolei do udaru mózgu lub zawału serca.
Czytaj także: Miażdżyca – objawy, przyczyny i profilaktyka
Jak zadbać o prawidłowy poziom cholesterolu?
Warto pamiętać, że podwyższony cholesterol to nie choroba i można ten stan cofnąć. Nie w każdym przypadku lekarz zaleci farmakoterapię. Jeśli przyczyny podwyższonego cholesterolu nie wynikają z czynników genetycznych, przyjmowania leków czy chorób, nadwyżkę cholesterolu LDL bardzo często można zniwelować poprzez wprowadzenie zmian w diecie i połączenie ich z odpowiednią dawką ruchu co najmniej kilka razy w tygodniu.
Nie wiesz, od czego zacząć? Na początek wybierz jeden produkt, który stosujesz w codziennej diecie i spróbuj zamienić go na korzystniejszy dla zdrowia odpowiednik. Jeśli na śniadanie, przekąskę i kolację często jadasz pieczywo, najprostszym wyborem będzie zamiana smarowidła pochodzenia zwierzęcego lub zwykłej margaryny na margarynę funkcjonalną ze sterolami roślinnymi (np. Optima Cardio). Już 3 kromki pieczywa z margaryną funkcjonalną zawierającą sterole roślinne dziennie w połączeniu z aktywnością fizyczną i zmianą ogólnej diety mogą wpłynąć na obniżenie poziomu cholesterolu nawet o 7-12,5%. Efekty mogą być widoczne już po 2-3 tygodniach. Badania kliniczne potwierdzają, że zawarte w niej sterole roślinne w połączeniu ze zdrową dietą i umiarkowaną aktywnością fizyczną aktywnie obniżają poziom cholesterolu LDL we krwi.
Pamiętaj: im wcześniej zaczniesz monitorować u siebie poziom cholesterolu, tym lepiej.
2. Poziom cholesterolu może rosnąć po cichutku, bez żadnych objawów
… podobnie jak potencjalna konsekwencja utrzymującego się wysokiego poziomu złego cholesterolu (LDL) – miażdżyca. Bezobjawowość we wczesnym stadium wynika z tego, że w tętnicach odkładają się złogi, z nich z kolei powstają pasma tłuszczowe – objaw pierwszych zmian miażdżycowych, których możliwość wykrycia dają jedynie specjalistyczne badania.
Oczywiście istnieją czynniki ryzyka, takie jak wiek, nadwaga czy ciężkostrawna dieta, które mogą wskazywać na problem z podwyższonym cholesterolem, ale nie jest to regułą. Hipercholesterolemia, czyli znacznie podwyższony cholesterol, może dotknąć osoby w każdym wieku, niezależnie od trybu życia (np. na skutek uwarunkowań genetycznych).
Pamiętaj: w każdym przypadku to lekarz powinien zalecić, jakie kroki podjąć, by zredukować poziom cholesterolu w organizmie.
Badanie nie boli. Kontroluj poziom cholesterolu regularnie
Kiedy zrobić pierwsze badanie cholesterolu?
Każdy moment jest odpowiedni. Jeśli w twojej rodzinie nie było dotąd przypadków zdiagnozowanych problemów z układem krążenia czy cholesterolem, pierwsze badanie powinieneś przeprowadzić ok. 20. roku życia.
Na czym polega badanie lipidogramu?
Pełne badanie cholesterolu zwane lipidogramem lub profilem lipidowym odbywa się poprzez pobranie krwi. Wykonuje się je na czczo – minimum 9 do 12 godzin po posiłku.4)
Sprawdź: Jak przygotować się do badania i interpretować wynik cholesterolu lipidogram
Gdzie możesz się przebadać?
Proste testy sprawdzające poziom cholesterolu można kupić w aptece i wykonać samemu w domu, jednak profesjonalne badanie laboratoryjne w placówce medycznej jest dokładniejsze, ponieważ wskazuje na poszczególne jego frakcje (dobry i zły cholesterol) oraz określa poziom trójglicerydów we krwi.
Narodowy Fundusz Zdrowia realizuje bezpłatny program profilaktycznych badań chorób układu krążenia. By się do niego zakwalifikować, należy spełniać kilka kryteriów, m.in.: program skierowany jest do osób w wieku 35, 40, 45, 50 lub 55 lat, u których nie została wcześniej zdiagnozowana choroba układu krążenia, i które w ciągu ostatnich pięciu lat nie korzystały z podobnych świadczeń, a które obciążone są czynnikami ryzyka, takimi jak palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze krwi, podwyższony poziom całkowitego cholesterolu we krwi, nadmierny stres czy niewystarczająca aktywność fizyczna. Aby wykonać badanie, nie jest konieczne skierowanie od lekarza.5)
Dokładną listę aktualnych warunków i szczegółowych informacji o programie sprawdź na www NFZ w swoim regionie lub w najbliższej placówce.
Jak często powtarzać badanie cholesterolu?
Zaleca się powtarzanie takiego badania co rok.
Nie powinieneś zwlekać z badaniem, jeśli:
– masz problem z nadmiarowymi kilogramami,
– cierpisz na:
- hipercholesterolemię,
- bóle w klatce piersiowej,
- chorobę wieńcową,
- miażdżycę,
- ostre zapalenie trzustki,
- udar mózgu.6)
Kamila Pawłowska, dietetyk Peater
Udowodniono, że sterole roślinne obniżają poziom cholesterolu we krwi. Wysoki poziom cholesterolu jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby wieńcowej serca. Efekt obniżenia cholesterolu o 7–10% uzyskuje się w ciągu 2–3 tygodni przy konsumpcji od 1,5 do 2,4 g steroli roślinnych dziennie w połączeniu ze zdrowym stylem życia oraz zbilansowaną i zróżnicowaną dietą. Istnieje wiele czynników ryzyka chorób serca. Zmiana jednego z nich nie daje gwarancji obniżenia ryzyka.
Bibliografia:
- GUS Zdrowie i zachowanie zdrowotne mieszkańców Polski w świetle Europejskiego Ankietowego Badania Zdrowia (EHIS) 2014r.
- VIII Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego 2018.
- Rekomendacje dotyczące leczenia dyslipidemii w Polsce — III Deklaracja Sopocka Interdyscyplinarne stanowisko grupy ekspertów wsparte przez Sekcję Farmakoterapii Sercowo- -Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
- Krajowe Centrum Hipercholesterolemii Rodzinnej.
- Narodowy Fundusz Zdrowia.
- Polskie Towarzystwo Dietetyki.
