Substancje bioaktywne, czym właściwie są?
To biologicznie czynne związki naturalnego pochodzenia, mogące korzystnie i wielokierunkowo oddziaływać na organizm. Jako składniki pożywienia wpływają modyfikująco, wzmacniająco, bądź osłabiająco na różne funkcje organizmu, ograniczając tym samym rozwój procesów chorobowych.
Farmakologia, jednak bez obaw, bo z natury
Substancje bioaktywne, z racji ich stymulującego wpływu na różne przemiany metaboliczne w organizmie, zyskały miano nutraceutyków, czyli „leków” z naturalnej apteki, których prozdrowotne właściwości potwierdzone są badaniami. Mogą one wykazywać działanie antynowotworowe, przeciwzapalne, jak i wpływają ochronnie na serce oraz układ krążenia.
Jak powstają składniki bioaktywne?
Zapotrzebowanie na te substancje jest coraz większe, dlatego też laboratoria z całego świata szukają coraz to nowych źródeł oraz wydajniejszych metod pozyskiwania. Do podstawowych metod ich otrzymywania należy m.in. ekstrakcja np. z tkanek roślinnych.. Substancje biologicznie czynne uzyskuje się wykorzystując zaawansowane biotechnologie, a uzyskane w ten sposób ekstrakty charakteryzują się bardzo wysoką czystością.
Żywność oddziałująca pozytywnie na zdrowie
Ogromną popularność zyskała żywność funkcjonalna, projektowana tak, aby była szczególnie bogata w wybrany bioaktywny składnik. W dzisiejszych czasach z łatwością znajdziemy tego typu produkty na sklepowych pólkach i naprawdę warto po nie sięgać, aby wspierać zdrowie i wzmacniać odporność swojego organizmu. Na przykład jaja, czy margaryny wzbogacane w kwasy tłuszczowe omega 3 lub też produkty z pre- i probiotykami.
Czytaj także: Jaja a cholesterol – czy jajka podnoszą cholesterol?
Przykładowe substancje bioaktywne
W ostatnich latach naukowcy udowodnili prozdrowotne działanie wielu substancji aktywnych biologicznie i badania nadal trwają. Potwierdzone badaniami i najpowszechniej stosowane związki biologicznie czynne to: wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega 3, prebiotyki, błonnik pokarmowy, sterole i stanole roślinne, witaminy i składniki mineralne, część białek i peptydów, lecytyna, cholina, alkohole wielowodorotlenowe, przeciwutleniacze.
Beta-glukany
Ich źródłem są między innymi ziarna owsa i związki te mają potwierdzone działanie obniżające stężenie „złego” cholesterolu LDL.
Fitosterole i stanole
Związki pochodzenia roślinnego obecne głównie w olejach, ziarnach, orzechach, o potwierdzonym w badaniach klinicznych wpływie na obniżanie poziom cholesterolu we krwi. Naturalnie występują w żywności w zbyt małych ilościach, aby dały efekt terapeutyczny, ale włącznie do codziennej diety żywności funkcjonalnej wzbogacanej w sterole roślinne, pozwala skuteczne obniżyć cholesterol już w 3 tygodnie.
Kwasy Omega 3
Kwasy Omega 3 (n3) to wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Zawierają w cząsteczce więcej niż jedno podwójne wiązanie pomiędzy atomami węgla. Zaliczane są do niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Nasz organizm nie jest w stanie samodzielnie wytwarzać kwasów Omega 3, dlatego powinny być dostarczane wraz z pożywieniem. Kwasy Omega 3 przyczyniają się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi i dzięki temu wspierają zdrowie serca. Kwasy Omega 3 znajdziesz m.in. w oleju lnianym i rzepakowym oraz margarynach z nich produkowanych.
Zielona herbata
Od wieków zielona herbata stoi u podstawy wielu badań analizujących właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne katechin, które wykazują działanie przeciwmiażdżycowe. Jeden z jej składników, określany skrótem EGCG (epigallokatechina galusanu) jest 100 razy silniejszym antyoksydantem od witaminy C. Obserwacja ponad 40 000 dorosłych Japończyków, wykazała, że spożycie co najmniej 5 filiżanek zielonej herbaty, może zmniejszać aż o 26% umieralność z powodu chorób sercowo-naczyniowych.
Fitoestrogeny
Ciekawe wyniki badań przedstawiają naukowcy badający wpływ fitoestrogenów na układ sercowo-naczyniowy. Fitoestrogeny, występujące m.in. w soi, to związki w budowie przypominające estrogeny, dlatego też mogą się wiązać z receptorami tych hormonów. Produkty w nie bogate zalecane są przede wszystkim kobietom w okresie okołomenopauzalnym oraz po okresie klimakterium. Mogą one stanowić alternatywę dla terapii hormonalnej i łagodzić przebieg menopauzy. Ponadto udowodniono, iż mogą zmniejszać ryzyko chorób układu krążenia, szczególnie u kobiet w okresie menopauzy.
Bibliografia
- Eman M. Alissa and Gordon A. Ferns, “Functional Foods and Nutraceuticals in the Primary Prevention of Cardiovascular Diseases,” Journal of Nutrition and Metabolism, vol. 2012, Article ID 569486, 16 pages, 2012. doi:10.1155/2012/569486
- Kijowski J., Lesnierowski G., Cegielska-Radziejewska R. Jaja cennym źródłem składników bioaktywnych. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2013, 5 (90), 29-41.
- Lange E. Produkty owsiane jako żywność funkcjonalna. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2010, 3 (70), 7-24.
- Nagle D., Ferreira D., Zhou Y. Epigallocatechin-3-Galatee (EGCG): Chemical and biomedical prospectives. Phytochemistry 2006; 67 (17): 1849–1855.
