(brak ocen)

Kwasy Omega-6 – źródła i działanie

Redakcja Optymalnewybory.pl

24.07.2020

3 minuty czytania

Kwasy tłuszczowe Omega-6 to rodzina nienasyconych kwasów tłuszczowych należących do tak zwanych niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Są konieczne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka, ale nie są przez niego produkowane. Kwasy Omega-6 muszą zatem być dostarczane z pożywienia. Jakie są pokarmowe źródła kwasów Omega-6, w jaki sposób działa ten NNKT, czym grozi jego niedobór i czy można przedawkować kwas Omega-6? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.

Charakterystyka kwasów Omega-6

Kwasy Omega-6 należą do tłuszczów nienasyconych, a dokładniej: wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (tak samo jak kwasy Omega-3). Pod względem budowy chemicznej kwasy Omega-6 charakteryzują się podwójnym wiązaniem przy szóstym (licząc od końca) atomie węgla w łańcuchu węglowodorowym. Możemy wymienić 11 kwasów należących do tej rodziny, z czego najczęściej występują:

  • kwas linolowy (LA),
  • kwas gamma-linolenowy (GLA),
  • kwas arachidonowy (AA, ARA).

Omega-6 należą do grupy egzogennych kwasów tłuszczowych. Oznacza to, że nie są syntetyzowane przez ludzki organizm, a więc muszą zostać pobrane wraz z pożywieniem, ponieważ są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. (1)

Sprawdź także: Zdrowe tłuszcze w diecie

Źródła kwasów Omega-6

Głównym źródłem kwasów Omega-6 są oleje roślinne. Każdego roku na świecie produkuje się przeszło 100 milionów ton olejów roślinnych, które zawierają 32 miliony ton kwasu Omega-6. (2)

Oleje roślinne i margaryny - źródło kwasów Omega-6 i kwasów Omega-3, które wpływają na prawidłowe funkcjonowanie organizmu, zbilansowaną dietę i odporność organizmu przed czynnikami zewnętrznymi.

Wśród olejów roślinnych kwasy Omega-6 znajdziemy w:

  • oleju słonecznikowym,
  • oleju rzepakowym,
  • oleju lnianym,
  • oleju z pestek winogron,
  • oleju z wiesiołka,
  • oleju sojowym,
  • oleju kukurydzianym,
  • oleju palmowym,
  • oleju z ogórecznika,
  • oleju z pestek czarnej porzeczki,
  • oleju konopnym,
  • oleju z nasion bawełny,
  • oleju szafranowym,
  • oleju arachidowym,
  • oleju sezamowym,
  • oleju kokosowym,
  • oliwie z oliwek. (3)

Kwasy Omega-6 znajdują się także w margarynach wytwarzanych z olejów roślinnych. Jednak, aby zachować właściwości kwasów Omega-6, margaryny muszą być spożywane w formie stałej (tzn. nie powinny być używane do smażenia).

Dowiedz się więcej: Produkty o wysokiej zawartości tłuszczu

Oprócz tego cennymi źródłami kwasów Omega-6 są między innymi:

  • orzechy (szczególnie włoskie)
  • nasiona sezamu,
  • nasiona słonecznika,
  • pestki dyni,
  • awokado.

Źródła kwasów Omega-6 to nie tylko oleje roślinne i margaryny, ale także orzechy, pestki awokado - poznaj właściwości kwasów tłuszczowych Omega-6 i Omega-3.

Rola kwasów Omega-6

Kwasy Omega-6 pełnią istotne funkcje w organizmie człowieka. Są ważnym składnikiem błon komórkowych. Odgrywają również niebagatelną rolę w systemie immunologicznym człowieka, między innymi przeciwdziałając rozwojowi stanów zapalnych. (5)

Kwasy Omega-6 pozwalają także na prawidłową pracę układu nerwowego. W czasie ciąży kwasy Omega-6 niezbędne są do prawidłowego rozwoju ośrodkowego układu nerwowego płodu, a jego brak może skutkować niedorozwojem umysłowym. Z kolei u dorosłych kwasy Omega-6 biorą udział w przekazywaniu impulsów w układzie nerwowym. (6) Badania wykazały, że  odpowiednia podaż kwasów Omega-6 może opóźnić degradację funkcji systemu nerwowego u starszych osób. (7)

Przeczytaj również: Tłuszcze w ciąży – jakie są potrzebne, a jakich unikać?

Kwasy Omega-6 biorą także udział w pracy serca, nerek oraz układu pokarmowego i są potrzebne do ich prawidłowego funkcjonowania. (8, 9)

Właściwości i rola w organizmie kwasów Omega-6 - wsparcie układu nerwowego, odporności, naprawa uszkodzonych tkanek - kwasy Omega-6 w ciąży to ważny element diety.

Właściwości kwasów Omega-6

Kwasy Omega-6  mają działanie prozdrowotne w obrębie różnych układów ludzkiego organizmu. Pomagają też w profilaktyce chorobowej. Stosuje się je  między innymi w walce z:

  • miażdżycą tętnic,
  • zakrzepicą,
  • astmą,
  • zapaleniem stawów. (10)

Poza tym przyjmowanie odpowiedniej ilości kwasów Omega-6 w diecie pozwala przeciwdziałać wielu chorobom i schorzeniom, w tym:

  • chorobie wieńcowej
  • udarom,
  • nowotworom,
  • zawałom serca,
  • cukrzycy typu 2. (11, 12)

Sprawdź: Jak tłuszcz w diecie wpływa na cholesterol?

Kwasy Omega-6 – ochrona organizmu

Kwasy Omega-6 znajdujące się w błonach komórkowych mają także zdolność „alarmowania” układu odpornościowego o uszkodzeniach komórek przez toksyny, w wyniku czego wytworzone zostają odpowiednie cząsteczki naprawiające uszkodzone komórki. Oznacza to, że kwasy Omega-6 chronią komórki przed toksycznym wpływem:

  • zanieczyszczeń powietrza
  • dymu papierosowego (zarówno przy czynnym, jak i biernym paleniu),
  • metali ciężkich,
  • lipopolisacharydu (toksycznego składnika komórek bakterii),
  • aldehydów. (13, 14, 15)

Kwasy Omega-6 i kwasy Omega-3 – prawidłowy bilans

Same w sobie, kwasy Omega-6 działają dobroczynnie na ludzki organizm. Jednak korzyści zdrowotne przynoszą także inne NNKT – kwasy Omega-3, których działanie koliduje z właściwościami zdrowych tłuszczów Omega-6 (konkurują one o te same enzymy). Zbyt duża ilość kwasów Omega-6 przy zbyt małej ilości kwasów Omega-3 może powodować zmiany o charakterze prozakrzepowym i prozapalnym. (16)

Kwasy Omega-6 i Omega-3 muszą zachować prawidłowy balans, aby wzajemnie się nie wykluczać i wspierać działanie organizmu równomiernie.

Trudno jednak ustalić właściwy stosunek kwasów Omega-6 i Omega-3. Zakłada się, że początkowa dieta człowieka zawierała taką samą ilość obu kwasów. (16) Ograniczenie spożycia ryb (bogatego źródła kwasów Omega-3) i zwiększenie spożycia olejów roślinnych (źródła kwasów Omega-6) zmieniło tę propozycję. (10) Dziś średni stosunek kwasów Omega-6 do Omega-3 w zachodniej diecie to 16:1, za zdrowy natomiast uważa się stosunek 4:1 lub niższy. (10) Badania wykazały, że niższa proporcja kwasów Omega-6 do Omega-3 działa leczniczo na reumatoidalne zapalenie stawów, astmę i raka jelita grubego. (10)

Kwasy Omega-6 a Omega-3 – proporcje

Nie oznacza to jednak, że należy znacząco ograniczyć spożycie kwasu Omega-6, bo mogłoby to doprowadzić do niedoborów tego niezbędnego kwasu tłuszczowego. Powinniśmy raczej zwiększać spożycie kwasu Omega-3, wybierając np. Optima Cardio Omega-3 i tak jak we wszystkim zachować zdrowy umiar i rozsądek.

Katarzyna Nadolna, dietetyk

Bibliografia

  1. Chow, Ching Kuang (2001). Fatty Acids in Foods and Their Health Implications. New York: Routledge Publishing.
  2. Gunstone, Frank (December 2007). “Market update: Palm oil”. International News on Fats, Oils and Related Materials. 18 (12): 835–36.
  3. self.com.
  4. Smith, William L. (2008). “Nutritionally essential fatty acids and biologically indispensable cyclooxygenases”. Trends in Biochemical Sciences. 33 (1): 27–37.
  5. Omega Fatty Acids in Brain and Neurological Health, red. Ronald Ross Watson, Victor R. Preedy, Academic Press 2019.
  6. F Lauretani 1 , S Bandinelli, B Bartali, A Cherubini, A D Iorio, A Blè, V Giacomini, A M Corsi, J M Guralnik, L Ferrucci, Omega-6 and Omega-3 Fatty Acids Predict Accelerated Decline of Peripheral Nerve Function in Older Persons, Eur J Neurol. 2007 Jul;14(7):801-8.
  7. Burdge G. α-Linolenic acid metabolism in men and women: nutritional and biological implications. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2004;7(2):137-144.
  8. Farvid MS, Ding M, Pan A, et al. Dietary linoleic acid and risk of coronary heart disease: a systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. Circulation. 2014;130(18):1568-1578.
  9. Simopoulos, Artemis P. (2002). “The importance of the ratio of Omega-6/Omega-3 essential fatty acids”. Biomedicine & Pharmacotherapy. 56 (8): 365–79.
  10. Aune, D; Keum, N; Giovannucci, E; Fadnes, LT; Boffetta, P; Greenwood, DC; Tonstad, S; Vatten, LJ; Riboli, E; Norat, T (5 December 2016). “Nut consumption and risk of cardiovascular disease, total cancer, all-cause and cause-specific mortality: a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies”. BMC Medicine. 14 (1): 207.
  11. Luo, C; Zhang, Y; Ding, Y; Shan, Z; Chen, S; Yu, M; Hu, FB; Liu, L (July 2014). “Nut consumption and risk of type 2 diabetes, cardiovascular disease, and all-cause mortality: a systematic review and meta-analysis”. The American Journal of Clinical Nutrition. 100 (1): 256–69.
  12. Ricciotti, Emanuela; FitzGerald, Garret A. (2011). “Prostaglandins and inflammation”. Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology. 31 (5): 986–1000.
  13. Calderón-Garcidueñas, Lilian; Reed, William; Maronpot, Robert; Henriquez-Roldán, Carlos; Delgado-Chavez, Ricardo; Carlos Henriquez-Roldán, Ana; Dragustinovis, Irma; Franco-Lira, Maricela; et al. (2004). “Brain Inflammation and Alzheimer’s-Like Pathology in Individuals Exposed to Severe Air Pollution”. Toxicologic Pathology. 32 (6): 650–58.
  14. Moraitis, Dimitrios; Du, Baoheng; De Lorenzo, Mariana S.; Boyle, Jay O.; Weksler, Babette B.; Cohen, Erik G.; Carew, John F.; Altorki, Nasser K.; et al. (2005). “Levels of Cyclooxygenase-2 Are Increased in the Oral Mucosa of Smokers: Evidence for the Role of Epidermal Growth Factor Receptor and Its Ligands”. Cancer Research. 65 (2): 664–70.
  15. Simopoulos, Artemis P. (2003). “Importance of the Ratio of Omega-6/Omega-3 Essential Fatty Acids: Evolutionary Aspects”. In Simopoulos, Artemis P.; Cleland, Leslie G. (eds.). Omega-6/Omega-3 Essential Fatty Acid Ratio: The Scientific Evidence. World Review of Nutrition and Dietetics. 92. pp. 1–22.

Podziel się swoim przepisem

Prześlij nam swój ulubiony przepis, jeśli chcesz się nim podzielić ze społecznością Optymalnych Wyborów.

Dodaj przepis
Przepisy