Badanie poziomu cholesterolu jest jednym z podstawowych, które jest przeprowadzane zarówno u osób zdrowych, jak i tych zmagających się z rozmaitymi chorobami, bez względu na wiek. Tobie również lekarz zlecił jego wykonanie? Zobacz, w jaki sposób przygotować się do wizyty i na co zwrócić uwagę.
Dlaczego badanie cholesterolu jest tak istotne?
Cholesterol jest związkiem chemicznym, który odgrywa bardzo ważną rolę dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Należy do grupy steroli i stanowi główny składnik błon komórkowych, a także uczestniczy w syntezie hormonów steroidowych oraz kwasów żółciowych.[1] Jednak w nadmiarze – zwłaszcza gdy dotyczy on frakcji LDL, w połączeniu ze zbyt niskim poziomem HDL – zwiększa on ryzyko pojawienia się miażdżycy czy zawału mięśnia sercowego, a także wielu innych chorób cywilizacyjnych.[2] Dlatego warto regularnie kontrolować jego poziom.
U osób, u których ryzyko rozwoju chorób serca jest niewielkie, rekomenduje się badanie cholesterolu minimum raz na 5 lat[3], natomiast w przypadku tych, które są objęte podwyższonym ryzykiem – test powinien być przeprowadzany częściej.
Szybkie wykrycie zaburzeń w poziomie cholesterolu pozwoli wdrożyć działania, które przyczynią się do jego obniżenia. Dlatego warto wykonać badania cholesterolu zgodnie z rekomendacją lekarza rodzinnego.
Jak wygląda badanie cholesterolu?
Lekarz prowadzący może zlecić jedynie oznaczenie całkowitego poziomu cholesterolu, jednak najczęściej zaleca się bardziej kompleksowe badania, czyli lipidogram lub profil l. Pozwala on oznaczyć wartość oraz rodzaj wszystkich lipidów, które są obecne w osoczu krwi.
Laboratorium oznacza więc najczęściej poziomy:
- TC, czyli cholesterolu całkowitego – składają się na niego tzw. dobry i zły cholesterol,
- HDL, czyli lipoprotein wysokiej gęstości, tzw. dobrego cholesterolu,
- LDL, czyli lipoprotein niskiej gęstości, tzw. złego cholesterolu,
- trójglicerydów, czyli najpowszechniejsze tłuszcze występujące w organizmie, których poziom w połączeniu z wysokim poziom LDL wskazuje na podwyższone ryzyko miażdżycy.
Badanie cholesterolu jest przeprowadzane na podstawie pobranej od pacjenta próbki krwi. Najczęściej oprócz niego wykonuje się jednocześnie inne testy diagnostyczne, np. morfologię i OB, dlatego krew jest pobierana bezpośrednio z żyły, najczęściej w zgięciu łokciowym.
Jak się przygotować do badania cholesterolu?
Na badanie cholesterolu powinno się przyjść na czczo, to znaczy nie spożywając posiłków na ok. 12 h przed momentem pobrania krwi. Taka praktyka jest nadal rekomendowana, mimo że ostatnie badania, opublikowane np. na łamach European Health Journal sugerują, że przy oznaczaniu poziomów HDL, TC i LDL różnice wyników pomiędzy osobami, które „pościły” przed testem i nie są niewielkie. U badanych porównano wyniki, gdy krew była pobrana po 16-godzinnym poście oraz ok. godzinę po posiłki. Okazało się, że poziomy HDL i TC różniły się średnio o mniej niż 2%, a poziom LDL – o mniej niż 10%. Największa różnica była widoczna przy oznaczaniu trójglicerydów – wynosiła niemal 20%.[4] Dlatego odczekanie z jedzeniem nadal jest uznawane za zasadne, w szczególności przy wykonywaniu lipidogramu.
Poza byciem na czczo, pamiętaj, aby:
- dobrze się nawodnić, aby proces pobierania krwi był łatwiejszy,
- przyjąć wszystkie zalecane leki tak, jak normalnie – jeżeli przy ich przyjęciu jest wymagane zjedzenie czegoś, skonsultuj się ze swoim lekarzem prowadzącym, aby upewnić się, co zrobić.
Czy zmiana diety na kilka dni przed badaniem cholesterolu może wpłynąć na wynik?
Zapewne wiesz, że dieta ma bardzo duży wpływ na poziom cholesterolu we krwi. Możesz się więc zastanawiać, czy uda Ci się „poprawić” wynik badania, jeśli na 2-3 dni przed pobraniem próbki ograniczysz jedzenie tłustych rzeczy. Może to nieznacznie wpłynąć na poziom triglicerydów, jednak już na sam poziom cholesterolu – nie. Przykładowo, zwiększone spożycie steroli roślinnych, zawartych np. w margarynie Optima Cardio pozwoli zredukować poziom cholesterolu frakcji LDL o 7-10%. Jednak nastąpi to dopiero w ciągu 2-3 tygodni, przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g, w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[5].
Poza tym warto zadbać o to, aby wynik badania cholesterolu był jak najbardziej wiarygodny. Pozwoli to dokładnie określić Twój stan zdrowia, a co za tym idzie – lekarz będzie mógł zalecić właściwe postępowanie. Pamiętaj, że stwierdzenie zbyt wysokiego poziomu cholesterolu czy złych proporcji między frakcjami HDL i LDL nie zawsze musi od razu wymagać leczenia farmakologicznego.
[1] https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/009/294/original/65-75.pdf?1469622340
[2] j.w.
[3] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidy-i-lipidogram
[4] https://wyborcza.pl/TylkoZdrowie/7,137474,20158822,prawda-czy-mit-cholesterol-badamy-na-czczo.html
[5] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
