Podwyższony poziom cholesterolu to poważny problem, z którym zmaga się nawet 20 mln Polaków. Prowadzi do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, będąc jednocześnie jedną z przyczyn przedwczesnych zgonów. Dobra wiadomość jest taka: z nadmiarem LDL można walczyć. Trzeba tylko wiedzieć, że taki problem istnieje. Sprawdź, jakie objawy daje wysoki cholesterol.
Cholesterol jest substancją tłuszczową niezbędną do funkcjonowania organizmu. Bierze udział w tworzeniu niektórych hormonów, witaminy D3, kwasów żółciowych. Jego produkcja odbywa się w ok. 80% w wątrobie, zaś transport odbywa się w formie lipoprotein o różnej gęstości. Lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL) odpowiadają za transport cholesterolu do poszczególnych komórek, co może skutkować jago odkładaniem i powstawaniem blaszekmiażdżycowych[1]. Dlatego jego podwyższone stężenie jest tak niekorzystne dla organizmu.
Wysoki cholesterol – objawy
Nie bez powodu o podwyższonym poziomie cholesterolu LDL mówi się „cichy zabójca”. To określenie doskonale oddaje powagę sytuacji – wzrost stężenia tej frakcji nie daje właściwie żadnych symptomów.
Jeśli chodzi o wysoki cholesterol, objawy są trudne do wykrycia – szczególnie w początkowej fazie. Czasami jednak mogą powstawać tzw. żółtaki cholesterolowe, ale i one bywają lekceważone. Jako że przypominają kaszaki, nierzadko traktowane są jako defekt estetyczny.
Niestety najwięcej pacjentów do lekarza trafia zbyt późno – wtedy, gdy dochodzi już do rozwoju konkretnych chorób układu sercowo-naczyniowego. Wówczas można odczuwać m.in. takie objawy jak:
- dolegliwości bólowe w okolicach serca,
- męczliwość, zadyszka,
- zaburzenia funkcjonowania wątroby,
- zaburzenia krążenia,
- ból kończyn pojawiający się po wysiłku.
Jak wykryć podwyższony poziom cholesterolu LDL?
Objawy wysokiego cholesterolu wcale nie są jednoznaczne i najczęściej stanowią następstwo chorób układu sercowo-naczyniowego. Dlatego jedynym sposobem na wykrycie niepokojących zmian jest… systematyczne wykonywanie badań krwi – minimum raz w roku.
Jest spore grono osób, które o podwyższonym poziomie cholesterolu dowiadują się przypadkiem, np. podczas okresowych badań do pracy. Aby więc nie być zaskoczonym ich wynikiem, warto regularnie wykonywać lipidogram.
Lipidogram (inaczej profil lipidowy) to badanie diagnostyczne, które pozwala na oznaczenie stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji LDL, frakcji HDL oraz trójglicerydów. Polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej i poddanie jej analizie.
Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, normy poziomu cholesterolu wynoszą:
- cholesterol całkowity: <190 mg/dl
- cholesterol frakcji LDL: <115 mg/dl
- cholesterol frakcji HDL mężczyźni: ≥40 mg/dl
- cholesterol frakcji HDL kobiety: ≥45 mg/dl
- trójglicerydy: ≤150 mg/dl.
Jeżeli wyniki badania będą przekraczać aktualne normy, wówczas trzeba będzie podjąć odpowiednie działania zmierzające ku przywróceniu rekomendowanych wartości dla cholesterolu.
Jak obniżyć poziom cholesterolu LDL?
Wynik badania naukowego opublikowane w The Lancet wykazały, że jeśli młode osoby z wysokim poziomem cholesterolu nie-HDL (wynik wszystkich typów „złego” cholesterolu) obniżą poziom o ok. 50%, wówczas ryzyko chorób sercowo-naczyniowych spadnie z 29% do 6% (w przypadku mężczyzn poniżej 45. roku życia) oraz z 16% do 4% (w przypadku kobiet poniżej 45. roku życia)[2].
Jeśli więc zmagasz się ze zbyt wysokim poziomem cholesterolu, musisz zmienić swój dotychczasowy styl życia. Warto przede wszystkim zmodyfikować swoje przyzwyczajenia żywieniowe.
- Wzbogać jadłospis w produkty dostarczające sterole roślinne
- Zwiększ spożycie błonnika
Chociaż błonnik kojarzy się ze zdolnością do tłumienia nadmiernego apetytu, może przyczynić się do obniżenia poziomu cholesterolu. Metaanalizy pokazują, że spożycie 3 g błonnika rozpuszczalnego z owsa może przyczynić się do obniżenia poziomu cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL o ok. 0,13 mmol/l.[4]
- Wyeliminuj z diety źródła tłuszczów trans i nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych
Trans-jednonienasycone kwasy tłuszczowe prowadzą do podwyższenia poziomu frakcji LDL[5]. Dlatego warto zrezygnować m.in. z zupek w proszku, gotowych ciastek i wafelków, serów topionych. Należy jednak dokładnie czytać etykiety, ponieważ nie wszystkie tego typu produkty nie są wskazane. Tłuszcze trans rozpoznasz po tym, że występują jako częściowo utwardzane lub uwodornione oleje. Znajdują się one również w tłuszczach mlecznych.
Nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych nie jest wskazany – szczególnie, że organizm człowieka jest w stanie samodzielnie wyprodukować. Dlatego należy zadbać o to, aby nie dostarczać więcej niż 10% tych tłuszczów. Każda nadwyżka sprzyja wzrostowi poziomu cholesterolu[6].
- Ogranicz spożycie napojów słodzonych
Napoje słodzone cukrem to nie tylko większe ryzyko cukrzycy, ale również… podwyższonego poziomu cholesterolu. Wypijanie ich w sporych ilościach może powodować wzrost stężenia trójglicerydów przy jednoczesnym obniżaniu pożądanej frakcji HDL[7].
Ponadto warto zwiększyć aktywność fizyczną, ograniczyć ekspozycję na stres oraz wyeliminować palenie papierosów.
Stan twojego zdrowia zależy w dużej mierze od ciebie. Pamiętaj więc o tym, by co najmniej raz w roku kontrolować profil lipidowy. Dzięki temu dowiesz się, że masz wysoki cholesterol – objawy tego stanu często występują o wiele za późno, kiedy rozwijają się choroby układu krążenia.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/117035,cholesterol
[2] https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(19)32519-X/fulltext
[3] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[4] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9925120/
[5] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17045072/
[6] https://poznajsienatluszczach.pl/2016/04/21/tluszcze-nasycone/
[7] https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/JAHA.119.014083
