Wskaźnik BMI (body mass index), zwany również wskaźnikiem Queteleta II, jest jednym z najprostszych wskaźników stanu odżywienia. Znajomość zaledwie podstawowych danych pozwala nam w bardzo szybki i prosty sposób ocenić stan odżywienia danej osoby. Jednakże pomimo jego licznych zalet, posiada on także istotne ograniczenia. W związku z tym czy warto poznać swój wskaźnik BMI?
BMI – jak obliczyć, jakie są normy, dlaczego warto go znać?
Znajomość swojego wskaźnika BMI pozwala nam w łatwy i prosty sposób ocenić stan odżywienia naszego organizmu. Porównanie otrzymanego wyniku do zalecanych norm, umożliwia weryfikację czy podejrzenia np. na temat nadmiernej masy ciała są słuszne. Co więcej, poznanie swojego wskaźnika BMI informuje nas także o tym, czy znajdujemy się w grupie osób z podwyższonym ryzykiem chorób układu krążenia, nowotworów i cukrzycy.
Chcąc obliczyć swój wskaźnik BMI należy znać swoją aktualną masę ciała (w kilogramach), a także wzrost (w metrach). Tych pomiarów najlepiej dokonywać w godzinach porannych, na czczo. Pamiętajmy także, że pomiar masy ciała optymalnie powinien odbywać się w samej bieliźnie lub w lekkim ubraniu, a wzrost należy mierzyć zawsze na boso. Podczas wykonywania tych pomiarów, zwłaszcza wzrostu, pomocna może być osoba trzecia.
Następnie, chcąc obliczyć wskaźnik BMI, należy skorzystać ze wzoru: BMI = masa ciała (kg) / wzrost (m)2.
Podstawiają dane do wzoru, otrzymujemy wynik. Przykładowo, jeśli dana osoba waży 70 kg i ma 1,89 m wzrostu, to jej BMI należy obliczyć zgodnie ze wzorem: BMI danej osoby wynosi 19,6 kg/m2.
Jak interpretować uzyskany wynik BMI?
Okazuje się, że wynik prawidłowy to taki, który mieści się w przedziale od 18,5 kg/m2 do 24,99 kg/m2. Jeśli nasz wyniki jest mniejszy niż 18,5 kg/m2 to oznacza to, że nasza masa ciała może być zbyt niska do wzrostu. Wynik 25,0kg/m2 i więcej świadczy o zbyt dużej masie ciała (nadwadze lub otyłości) w stosunku do wzrostu. Poniżej załączono dokładną tabelkę z interpretacją.
| Wartość BMI (kg/m2) | Interpretacja |
| <18,5 | Niedowaga |
| 18,5 – 24,99 | Prawidłowa masa ciała |
| 25,0 – 29,99 | Nadwaga |
| >30,00 | Otyłość |
Jeśli otrzymany wynik jest inny niż zalecana norma (18,5 – 24,99 kg/m2) powinniśmy się zgłosić do specjalisty, na przykład dietetyka lub lekarza, którzy poszerzą diagnostykę o bardziej zaawansowane badania takie jak pomiar składu ciała, pomiar fałdów skórno – tłuszczowych i badania biochemiczne.
BMI – zalety
Wśród zalet wskaźnika BMI niewątpliwie należy wymienić łatwość jego pomiaru. Chcąc poznać swój stan odżywienia możemy samodzielnie wykonać niezbędne obliczenia. Zakładając, że pomiar masy ciała i wzrostu zostanie przeprowadzony prawidłowo, to nie potrzebujemy do tego ani specjalistycznej wiedzy, ani sprzętu. Wpływa to na kolejną zaletę tego parametru – niski koszt wykonania.
Wskażnik BMI – wady
Wskaźnik BMI pomimo swoich licznych zalet, posiada także swoje wady. Z uwagi na jego prostotę i bazowanie na ograniczonej liczbie informacji, w przypadku wielu z nas może być niewiarygodny. Wskaźnika BMI zazwyczaj nie wykorzystuje się oceniając stan odżywienia osób starszych, dzieci, młodzieży, kobiet w ciąży, sportowców, a także osób chorych np. z obrzękami, które zawyżając masę ciała, mogą prowadzić do mylnych wniosków na temat zwiększonej masy ciała. U tych osób wyższa lub niższa masa ciała nie przekłada się wprost na stan zdrowia, a wynika z odmiennej sytuacji fizjologicznej np. ciąży lub jest spowodowana odmienną zwartością masy mięśniowej.
Polecamy do czytania: Nadciśnienie tętnicze – dlaczego jest tak niebezpieczne?
BMI – wykorzystanie
Biorąc pod uwagę wady i zalety tego wskaźnika jest on zazwyczaj wykorzystywany do przesiewowej oceny stanu odżywienia. Na przykład podczas badań naukowych, jeśli poszerzona diagnostyka nie jest konieczna. Jest to także dobre narzędzie do wykorzystania w miejscu, gdzie specjaliści nie mają wystarczająco czasu lub narzędzi, aby przeprowadzić dokładną ocenę. Mowa tu na przykład o gabinetach lekarskich, gdzie przebywają osoby nie wymagające hospitalizacji i czas przeznaczony na pojedynczego pacjenta jest znacznie ograniczony.
Jednakże, z uwagi na niską dokładność wskaźnika BMI, w wielu sytuacjach klinicznych prawidłowa ocena stanu odżywienia wymaga bardziej zaawansowanej diagnostyki, przeprowadzonej przez wykwalifikowany personel medyczny. Przykładem są pacjenci hospitalizowani na oddziałach szpitalnych. Tu pacjenci muszą być poddani bardziej dokładnej diagnostyce przy pomocy jednej z dwóch, wymaganych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, skal: Nutritional Risk Screening 2002 (NRS) lub Subjective Global Assessment (SGA). Te narzędzia pozwalają dokładniej ocenić ryzyko niedożywienia pacjentów hospitalizowanych.
Podsumowując, wskaźnik BMI jest prostym i łatwym narzędziem, z którego każdy z nas może skorzystać nie ruszając się nawet z fotela! No może po kalkulator! Natomiast problematyczna może okazać się jego interpretacja. Wtedy, a także gdy wynik jest nie prawidłowy, warto skonsultować się z doświadczonym specjalistą, który przy pomocy swojej wiedzy, a także dokładniejszych metod, bardziej miarodajnie oceni nasz stan odżywienia.
Kalkulator BMI >>>
Bibliografia
- Ostrowska i wsp. Niedożywienie szpitalne. Metody oceny stanu odżywienia. Forum Medycyny Rodzinnej 2017; 11:2:54 – 61.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dn. 15 września 2011 roku.
- Baranowska i wsp. Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2013. Kraków: Medycyna Praktyczna 2013, 1402.
