Potas jest jednym z czterech, obok magnezu, wapnia i sodu, elektrolitów. Odgrywa kluczową rolę dla prawidłowej pracy organizmu, a w szczególności układu nerwowego, mięśni oraz serca. Dlatego bardzo często przestrzega się przed konsekwencjami, jakie może mieć zbyt niski poziom tego pierwiastka. Warto jednak wiedzieć, że również podwyższony poziom potasu może stanowić zagrożenie. Zobacz, jakie są normy potasu we krwi oraz czym może skutkować hiperkaliemia.
Jaką rolę odgrywa potas w organizmie?
Ludzki organizm zawiera ok. 150 g potasu – przede wszystkim w przestrzeni pozakomórkowej i w niewielkiej ilości w kościach.[1] Jest on głównym kationem wewnątrzkomórkowym i ma ogromne znaczenie dla utrzymania równowagi wodnej oraz kwasowo-zasadowej, a jego dystrybucja jest sprzężona z podażą sodu.[2] Dlatego obecne przyzwyczajenia dietetyczne dużej liczby osób sprzyjają dostarczaniu do organizmu zbyt małej ilości tego pierwiastka i wysokich dawek sodu. Stąd też najczęściej spotykanym zaburzeniem podaży potasu jest hipokaliemia, czyli jego zbyt mała ilość w organizmie.
Równie groźna może być hiperkaliemia, czyli podwyższony potas.
Jakie są normy poziomu potasu we krwi?
Hiperkaliemia to stan, w którym stężenie potasu we krwi jest zbyt wysokie. Normy tego pierwiastka zostały wyraźnie określone. I tak:
- prawidłowe stężenie potasu w surowicy krwi dla dorosłej osoby wynosi 3,6-5,2 mmol/l,
- hipokaliemia to stan poniżej 3,6 mmol/l potasu we krwi,
- hiperkaliemia to poziom potasu powyżej 5,2 mmol/l.
Hiperkaliemię dzieli się dodatkowo na:
- łagodną: 5,3-5,9 mmol/l,
- umiarkowaną: 6,0-6,4 mmol/l,
- ciężką: powyżej 6,5 mmol/l.[3]
Jakie są przyczyny podwyższonego poziomu potasu?
Hiperkaliemia, czyli podwyższony potas, jest zaburzeniem, które pojawia się znacznie rzadziej niż hipokaliemia. Wśród jego przyczyn badacze wymieniają przede wszystkim:
- nadmierną podaż tego pierwiastka – z pokarmami, w wyniku nadmiernej suplementacji lub w efekcie krwotoków do przewodu pokarmowego,
- zmniejszenie wydalania potasu przez nerki – to właśnie one odpowiadają za usuwanie ponad 90% tego pierwiastka. Hiperkaliemia może wskazywać na zaburzenia pracy tego narządu, jak również na niedoczynność kory nadnerczy czy być efektem przyjmowania leków, np. inhibitorów konwertazy angiotensyny czy sartanów,
- zwiększony wypływ potasu z komórek, który może być m.in. efektem kwasicy.
To zaburzenie podaży potasu może mieć poważne skutki dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Jak może wpłynąć na serce podwyższony potas?
Na hiperkaliemię szczególnie powinny uważać osoby przyjmujące inhibitory ACE, często stosowane w terapii nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca czy niewydolności serca.[4]
Łagodna, jak i umiarkowana hiperkaliemia mogą przebiegać zupełnie bezobjawowo i zostać wykryte przypadkowo, np. w trakcie oznaczania elektrolitów przy wykonywaniu okresowych badań krwi.[5] Wśród objawów, które wymienia się u osób z podwyższonym potasem, wskazuje się przede wszystkim na:
- ogólne wrażenia osłabienia,
- osłabienie mięśni (np. problemy z wstawaniem czy wchodzeniem po schodach),
- duszności.[6]
Podwyższony potas może również doprowadzić do zaburzeń pracy serca, przede wszystkim takich jak:
- bradykardia, czyli zbyt wolne bicie serca (rzadkoskurcz),
- zaburzenia przewodzenia impulsów elektrycznych w sercu,
- w skrajnych przypadkach – asystolia, czyli zatrzymanie pracy serca.[7]
Mogą się także pojawić dodatkowe skurcze serca, a zmiany bywają widoczne w zapisie EKG, choć nie jest to regułą[8].
Jak zadbać o prawidłowy poziom potasu w organizmie?
Zaburzenia poziomu potasu w organizmie są coraz częstsze, dlatego warto zadbać o kontrolę stężenia tego pierwiastka w krwi. W tym celu warto regularnie, zgodnie ze wskazaniami lekarza, wykonywać badania oznaczające poziom elektrolitów. Dobrze też zadbać o zdrowo zrównoważoną dietę, a przede wszystkim o unikanie nadmiernego spożycia sodu i dostarczenie sobie odpowiedniej ilości kwasów omega-3 oraz niezbędnych witamin i minerałów.
[1] https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/download/10181/8681
[2] https://journals.viamedica.pl/arterial_hypertension/article/download/36972/26445
[3] https://www.mp.pl/pacjent/objawy/175883,hiperkaliemia
[4] http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:hMaXRE2L9zQJ:agro.icm.edu.pl/agro/element/bwmeta1.element.agro-a2f7d94c-99fa-46fb-b054-cd62777d243d/c/Hiperkalemia___jak.pdf+&cd=7&hl=pl&ct=clnk&gl=pl
[5] http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:hMaXRE2L9zQJ:agro.icm.edu.pl/agro/element/bwmeta1.element.agro-a2f7d94c-99fa-46fb-b054-cd62777d243d/c/Hiperkalemia___jak.pdf+&cd=7&hl=pl&ct=clnk&gl=pl
[6] https://www.mp.pl/pacjent/objawy/175883,hiperkaliemia
[7] https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/download/10181/8681
[8] http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:hMaXRE2L9zQJ:agro.icm.edu.pl/agro/element/bwmeta1.element.agro-a2f7d94c-99fa-46fb-b054-cd62777d243d/c/Hiperkalemia___jak.pdf+&cd=7&hl=pl&ct=clnk&gl=pl
