Wyniki badań archeologicznych wskazują, że jednym z ważniejszych punktów zwrotnych w ewolucji ludzkiej inteligencji może być pojawienie się w diecie żywności bogatej w kwasy tłuszczowe DHA, czyli ryb i owoców morza. Naukowcy zaobserwowali, iż odkrycie i włączenie do diety pokarmów pozyskiwanych z obszarów wodnych miało bezpośredni wpływ na rozwój i wielkość mózgu.
Dlaczego kwas DHA jest niezwykły?
Kwas tłuszczowy DHA należy do rodziny tłuszczów wielonienasyconych. Tworzy on długi łańcuch zbudowany z 22 atomów węgla, między którymi występuje aż 6 podwójnych wiązań nienasyconych. Prawdopodobnie to właśnie ten wysoki stopień nienasycenia DHA daje tak unikalne właściwości strukturalne i funkcjonalne błonom komórkowym, których jest składnikiem.
DHA i szare komórki
Chociaż powierzchnia mózgu w stosunku do całkowitej masy ciała jest niewielka, to właśnie mózg wykorzystuje nawet 23% energii u osób dorosłych oraz 74% u niemowląt. Jest to jeden z narządów o największej zawartości tłuszczu. Głównym przedstawicielem rodziny omega 3 w mózgu jest DHA, który buduje przede wszystkim istotę szarą mózgu. DHA pokonuje barierę krew-mózg i wbudowuje się w jego tkanki. Warto również podkreślić fakt, że mózg jest zdolny do samodzielnego wytwarzania DHA, jednak proces ten jest mało efektywny.
Dlaczego kobiety ciężarne powinny zadbać o spożycie DHA?
DHA zaczyna gromadzić się w mózgu dziecka poczynając już od życia płodowego. Największy jego przyrost obserwuje się do około 2 roku życia. Dlatego też tak kluczowe do prawidłowego rozwoju mózgu i układu nerwowego jest niedopuszczenie do niedoborów DHA w okresie ciąży i karmienia piersią. DHA zapewnia tworzenie się odpowiedniej ilości połączeń między neuronami, a organizm matki stanowi główne źródło tego cennego składnika dla rozwijającego się dziecka.
Kwas DHA ważny na każdym etapie życia
Zapobieganie niedoborom DHA jest ważne nie tylko w okresie dzieciństwa czy planowania potomstwa, ale także w życiu każdego dorosłego człowieka. Odpowiedni poziom kwasu DHA w organizmie pozytywnie wpływa na zachowanie sprawności intelektualnej. Dlatego zadbać należy nie tylko o systematyczne treningi mózgu poprawiające sprawność umysłową, ale też o właściwą dietę. Warto włączyć do niej żywność funkcjonalną, np.
Optimę DHA, która zawiera olej z alg morskich, bogatych w cenne kwasy DHA.
DHA równie ważny dla seniorów
U osób w wieku podeszłym zmniejszeniu ulega aktywność enzymu umożliwiającego samodzielną produkcję kwasu DHA. Dlatego też proces ten może przyczyniać się do zaburzeń prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego u ludzi starszych. Co więcej, badania pokazują, iż seniorzy z niskim stężeniem DHA mają mniejszą objętość mózgu, co może wskazywać na to, iż mózg starzeje się szybciej, kiedy występują niedobory DHA.
Autor dietetyk mgr inż. Julita Dudicz, Poradnia dietetyczna-Ku zdrowej diecie członek Polskiego Towarzystwa Dietetyki
Bibliografia:
1. Abedi E, Sahari MA. Long-chain polyunsaturated fatty acid sources and evaluation of their nutritional and functional properties. Food Science & Nutrition. 2014;2(5):443-463. doi:10.1002/fsn3.121 2. Bradbury J. (2011). Docosahexaenoic Acid (DHA): An Ancient Nutrient for the Modern Human Brain . Nutrients, 3(5), 529–554. https://doi.org/10.3390/nu3050529 3. Z.S. Tan, W.S. Harris, A.S. Beiser, R. Au, J.J. Himali, S. Debette, A. Pikula, C. DeCarli, P.A. Wolf, R.S. Vasan, S.J. Robins, and S. Seshadri. Red blood cell omega-3 fatty acid levels and markers of accelerated brain aging Neurology 2012 78: 658-664.
