Jak zdrowo się odżywiać w czasie ciąży?

Redakcja Optymalnewybory.pl

21.02.2018

3 minuty czytania

Dieta kobiety ciężarnej to dieta prawidłowo zbilansowana, różnorodna i oparta na produktach nieprzetworzonych. Jest bogata w warzywa i owoce, produkty zbożowe (pełnoziarniste pieczywo, grube kasze, razowe makarony), mleko i jego przetwory (zwłaszcza niesłodzone  fermentowane produkty mleczne takie jak jogurty, kefiry, maślanki), a także mięso, ryby i jaja, nasiona roślin strączkowych, orzechy oraz oleje roślinne. Niezbędna jest także odpowiednia podaż płynów (głownie wody mineralnej), bezwzględna eliminacja alkoholu, ograniczenie kawy i innych napoi bogatych w kofeinę, rezygnacja z żywności typu fast food, z gotowych słonych przekąsek, słodyczy o dyskusyjnym składzie oraz słodzonych napoi gazowanych. Zgodnie z zaleceniami Instytutu Żywności i Żywienia kaloryczność diety zwiększa się tylko nieznaczne: w II. trymestrze ciąży o 360 kcal, natomiast w III. trymestrze o 475 kcal. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca szczególną uwagę zwrócić na podaż kwasu foliowego, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, żelaza, jodu i witaminy D3.

Czytaj także: Jaja a cholesterol – czy jajka podnoszą cholesterol?

Bezcenne kwasy tłuszczowe

Biosynteza fosfolipidów wszystkich błon komórkowych organizmu oraz produkcja hormonów tkankowych wymaga dostarczenie wraz z dietą tzw. NNKT (niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych). Do NNKT należą przedstawiciele wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6 (kwasy tłuszczowe: LA, AA) oraz omega-3 (kwasy tłuszczowe: ALA, EPA, DHA). Nie wystarczy sama obecność NNKT w codziennej diecie, kluczowa jest odpowiednia proporcja pomiędzy omega-3 a omega-6 (zalecana to 1:5).

Dlaczego jest to takie ważne? Obie rodziny kwasów tłuszczowych należą do związków o wysokiej aktywności biologicznej, istnieje jednak między nimi istotna różnica- pochodne powstające w organizmie ludzkim z kwasów omega-3 wykazują potencjał przeciwzapalny (korzystny dla zdrowia), natomiast pochodne omega-6 prozapalny (niekorzystny dla zdrowia). Współczesna zachodnia dieta, jest niezwykle bogata w kwasy tłuszczowych omega-6, cierpimy wręcz na ich nadmiar! Prawdziwym wyzwaniem jest dostarczenie organizmowi optymalnych ilości kwasów omega-3, zwłaszcza może to być problematyczne dla kobiet w ciąży, których zapotrzebowanie jest większe (wynosi około 2-3 g na dobę). Prawidłowa zawartość NNKT w diecie wpływa korzystnie na rozwój centralnego układu nerwowego i kształtowanie się narządu wzroku płodu, wzrost masy urodzeniowej (bez ryzyka makrosomii płodu) oraz spadek ryzyka przedwczesnego porodu.

co jeść w ciąży

Kwas tłuszczowy DHA

Na szczególną uwagę zasługuje należący do rodziny omega-3 kwas tłuszczowy DHA (kwas dokozaheksaenowy). Jego optymalne stężenie w organizmie matki wpływa korzystnie na rozwój psychomotoryczny i prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku u dziecka oraz zmniejsza prawdopodobieństwo depresji poporodowej u matki. Naturalnymi źródłami DHA są ryby morskie, owoce morza oraz algi morskie. Ryba musi być tłusta (duża zawartość NNKT), dziko żyjąca (plankton gwarantujący wysokie stężenie NNKT), poławiana w czystych i głębokich akwenach morskich (niskie skażenie toksynami tj. rtęć, dioksyny, PCB) oraz poddana jak najmniejszej obróbce technologicznej (wrażliwość NNKT na wysoką temperaturę). Ryby pochodzące z mórz południowych będą zasobniejsze w DHA, z mórz północnych w EPA. Niestety dostępność ryb spełniających wszystkie powyższe warunki jest bardzo ograniczona, dlatego ciekawymi alternatywami są algi morskie, które nie kumulują tak jak ryby toksyn lipofilnych oraz produkty wzbogacane w DHA np. margaryny. Zapotrzebowanie kobiety ciężarnej na DHA wynosi od 400 mg do 1000 mg na dobę. Zalecane spożycie ryb to 2-3 porcje tygodniowo, przy czym należy unikać ryb o wysokim prawdopodobieństwie skażenia toksynami, do których należą ryby drapieżne i długowieczne np. tuńczyk. Za bezpieczne uznaje się sardele, śledzie i dziko żyjące łososie.

Bibliografia

  • Achremowicz K., Szary-Sworst K.: Wielonienasycone kwasy tłuszczowe czynnikiem poprawy stanu zdrowia człowieka. Żywność- Nauka Technologia Jakość 2005, 44: 23-35.
  • Czajkowski K., Czerwionka-Szaflarska M., Charzewska J. i wsp., Stanowisko grupy ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią oraz niemowląt i dzieci do lat 3, Standardy Medyczne/Pediatria n 2010 n T. 7 n 729–736.
  • De Rosa V., Galgani M., Santopaolo M., Colamatteo A., Laccetti R., Matarese G.: Nutritional control of immunity: Balancing the metabolic requirements with an appropriate immune function. Seminars in Immunology 2015, 27: 300-309.
  • Jarosz M., Gajowiak R., Molska K. (red.): Normy żywienia dla populacji polskiej- nowelizacja. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012.
  • Karowicz-Bilińska A., Nowak-Markwitz E., Opala T., Oszukowski P., Poręba R., Spaczyński M. (red.): Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących, Ginekol Pol. 5/2014, 85, 395-399.
  • Usydus Z., Szlinder-Richter J., Ocena narażenia konsumentów ryb na szkodliwe działanie zanieczyszczeń, Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy [dostęp online: 03.12.2017].

Najpopularniejsze artykuły

Kobieta idąca na spacer przez park wczesną jesienią

Powakacyjny bilans zdrowia – które nawyki warto zatrzymać na dłużej?

Po urlopie warto zatrzymać 4 nawyki: codzienne chodzenie, warzywa i owoce w każdym posiłku, 7–9 godzin snu i jedzenie bez pośpiechu, a na wakacjach zostawić alkohol i powiększone porcje. Wakacje powoli dobiegają końca, a Ty szykujesz się do powrotu do codziennych obowiązków? Zanim całkowicie wrócisz do dawnego rytmu, zatrzymaj się na chwilę. Podczas urlopu Twój […]

Niskie ciśnienie krwi – co je powoduje? Kiedy jest groźne?

Niskie ciśnienie krwi działa ochronnie na układ sercowo-naczyniowy. Według Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego nie ma potrzeby podejmowania leczenia hipotonii w przebiegu przewlekłej niewydolności krążenia.

Niestabilny poziom glukozy we krwi

U podstaw nieprawidłowej glikemii (czyli stężenia glukozy we krwi) najczęściej leżą zaburzenia metabolizmu węglowodanów. W ich konsekwencji […]

Przeczytaj także

Jak potas wpływa na nasz organizm?

<p>DHA</p>

Kwas DHA. Za co odpowiada i dlaczego jest potrzebny organizmowi?

2021-06-16 Lektura tego artykułu zajmie 3 minuty. Chociaż wiele osób dąży do wyeliminowania tłuszczu z diety, jego […]

Żywność dla mózgu – czyli jedzenie na myślenie (infografika)

W dzisiejszych czasach coraz więcej uwagi poświęca się zdrowiu i dobremu samopoczuciu, a odpowiednia dieta odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu sprawności naszego organizmu. Jednakże, nie wszyscy zdają sobie sprawę, że nasze nawyki żywieniowe mają ogromny wpływ także na kondycję naszego mózgu. Właściwe odżywianie może poprawić funkcje poznawcze, wspierać koncentrację, pamięć oraz wpływać na nasze zdolności uczenia się.

Powiązane artykuły

13.11.2017

Kwasy Omega-3 – dlaczego są takie ważne

3 minuty czytania

2.04.2022

Słaba pamięć a dieta: wpływ żywienia na pracę mózgu

2 minuty czytania

15.04.2022

Profilaktyka sercowo-naczyniowa: Tydzień dla Serca 2022 (infografika)

3 minuty czytania