(3 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Zależy ci na utrzymaniu sprawności umysłowej do późnej starości? Stymulowanie mózgu za pomocą ćwiczeń to zdecydowanie za mało. Dużą rolę odgrywa właściwie skomponowana dieta, w której znaczącą pozycję zajmują tłuszcze. Sprawdź, co jeść, aby wesprzeć prawidłowe funkcjonowanie mózgu.
Czy wiesz, że mózg człowieka składa się niemal w 60% z tłuszczu[1]? Z tego powodu całkowite wyeliminowanie z diety tych składników odżywczych może przyczynić się do zaburzenia jego funkcjonowania. Dlatego należy zadbać o prawidłową dietę, która bazuje na produktach będących źródłem tłuszczu.
Dlaczego tłuszcze są ważne dla mózgu?
Wiele obserwacyjnych badań klinicznych potwierdza istnienie związku między niezrównoważoną ilością kwasów tłuszczowych w diecie a upośledzeniem pracy mózgu oraz występowaniem chorób[2].
Warto jednak mieć świadomość, że tłuszcz tłuszczowi nie jest równy. Istotną rolę odgrywają przede wszystkim niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe – szczególnie te, których organizm nie jest w stanie samodzielnie wyprodukować.
Ważne nienasycone kwasy tłuszczowe
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) rekomendują spożywanie nienasyconych kwasów tłuszczowych – szczególnie z grupy omega-3 i omega-6. Z uwagi na ich odmienną budowę determinującą różną aktywność, warto zwrócić uwagę na optymalny stosunek kwasów tłuszczowych z obu grup.
Proporcja kwasów omega 6 do kwasów omega 3 powinna wynosić mniej niż 5:1[3].
Tymczasem okazuje się, że w diecie Polaków przeważają kwasy omega-6 – nawet trzykrotnie więcej w porównaniu do zalecanej ilości. To z kolei utrudnia organizmowi dostęp do kwasów omega-3[4].
Najlepsze źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych
Codzienna dieta powinna dostarczać odpowiednią ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych. Szczególną rolę odgrywają:
- kwas dokozaheksaenowy (DHA)
- kwas eikozapentaenowy (EPA).
Oba należą do kwasów omega-3. Mogą być wytwarzane z kwasu alfa linolenowego (ALA) w organizmie człowieka[5]. Warto jednak mieć świadomość, że jego przemiana jest mało efektywna[6]. Zgodnie z rekomendacjami EFSA norma optymalnego spożycia ALA wynosi 0,5% energii z diety[7].
Ważny jest także kwas arachidonowy (ARA) zaliczany do rodziny kwasów omega 6. Jego właściwości sprawiają, że odgrywa on znaczącą rolę w funkcjonowaniu neuronów oraz plastyczności synaptycznej mózgu[8].
Zastanawiasz się, gdzie ich szukać?
Aby wzbogacić dietę w nienasycone kwasy tłuszczowe, warto spożywać:
- zielone części roślin jadalnych (ALA)
- orzechy włoskie (kwasy omega-3, kwasy omega-6)
- olej rzepakowy (kwas oleinowy, kwas linolowy, ALA)
- olej lniany (ALA)
- olej sojowy (kwasy jednonienasycone, ALA)
- tłuste ryby morskie (EPA/DHA)
- oleje rybne (EPA / DHA, kwasy omega-6)
- oleje z wątroby ryb (DHA)
- algi (DHA / EPA).
Szczególne znaczenie ma spożycie ryb – badania naukowe wskazują na istnienie związku między większym ich spożyciem a redukcją ryzyka rozwoju łagodnych zaburzeń poznawczych[9].
Można także sięgnąć po miękką margarynę do smarowania pieczywa. Przykładowo, Optima Neuro została wzbogacona olejem z mikroalg morskich, który jest źródłem DHA.
Mózg a cholesterol
Zastanawia cię zależność „mózg a cholesterol”? Okazuje się, że istnieje związek między podwyższonym poziomem cholesterolu a ryzykiem rozwoju choroby Alzheimera[10]. To kolejny powód, dla którego warto włączyć do codziennej diety źródła kwasu dokozaheksaenowego (DHA). Badania naukowe pokazują, że odpowiednia ilość DHA w codziennym jadłospisie pomaga utrzymać sprawność intelektualną[11].
Tłuszcze trans – ich unikaj
Mózg nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować bez tłuszczów. Znaczenie ma jednak nie ich ilość, a rodzaj. O ile warto włączyć do codziennego jadłospisu niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, o tyle należy dążyć do ograniczenia lub wyeliminowania spożycia tłuszczów trans.
Badania naukowe potwierdzają istnienie szkodliwego związku między spożyciem TFA (tłuszczów trans) a zwiększonym ryzykiem depresji[12]. Warto zatem dokładnie czytać etykiety i unikać tych produktów, w składzie których znajdują się częściowo utwardzone lub uwodornione oleje roślinne.
[1] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20329590/
[2] j.w.
[3] Rola kwasów tłuszczowych n-3 oraz n-6 w prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego, Anna Dutkowska, Dominik Rachoń Zakład Endokrynologii Klinicznej i Doświadczalnej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
[4] https://poznajsienatluszczach.pl/2016/02/04/kwasy-tluszczowe-omega-wlasciwosciach/
[5] https://pulsmedycyny.pl/kwasy-tluszczowe-omega-3-zalecenia-zywieniowe-934261
[6] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/211003,kwasy-omega-3-w-diecie-weganskiej-i-wegetarianskiej-praktyczne-wskazowki
[7] https://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/assets/DRV_Summary_tables_jan_17.pdf
[8] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6052655/
[9] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7103640/
[10] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7349210/
[11] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2838628/
[12] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3027671/
