Mróz obciąża serce bardziej, niż myślisz – badania pokazują, że zimą zawałów jest aż o 31% więcej niż latem. Na szczęście możesz się chronić! Odpowiedni ubiór metodą „na cebulkę”, unikanie szoków termicznych i dieta wspierająca krążenie pomogą Ci bezpiecznie przetrwać zimę.
Serce a niskie temperatury – z czego wynika ryzyko?
Czy mrozy mogą szkodzić sercu? Okazuje się, że tak. Widać to choćby w szwedzkiej metaanalizie badań ponad 270 tysięcy pacjentów z rozpoznanym zawałem. Eksperci stwierdzili, że dni, w których temperatura spadała poniżej zera były tymi o wyższej częstotliwości ataków serca[1]. A zatem podejrzenie, że pogoda ma wpływ na układ krążenia, zdaje się potwierdzać.
Z czego może to wynikać? Naukowcy wskazują kilka mechanizmów, które zimą mogą być niekorzystne. Chodzi przede wszystkim o[2]:
- wzrost wydzielania aldosteronu i katecholaminy, które mogą przyczyniać się do wzrostu wartości ciśnienia tętniczego i przyspieszenia pracy mięśnia sercowego;
- zmianę zdolności agregacji płytek krwi i jej krzepnięcia – przy niskich temperaturach rośnie ryzyko zatorów tętniczych;
- zwężanie się naczyń krwionośnych związane z mrozem, co może grozić zmniejszeniem dopływu tlenu do serca (zwłaszcza u osób z chorobą niedokrwienną).
Wniosek jest więc prosty: jeżeli masz problemy kardiologiczne, warto chronić się przed niskimi temperaturami.
Jak chronić się przed mrozem z myślą o sercu?
Co możesz zrobić, aby ograniczyć ekspozycję na niskie temperatury? „Przezimowanie” w domu nie wchodzi w grę – zwłaszcza że sprzyjałoby to „zalegnięciu przed kanapą”, a nawet w najchłodniejsze dni jest potrzebny ruch[3]. Co zatem zrobić?
Ubierz się ciepło
Jakie ubrania najlepiej sprawdzą się na mróz? Dobrze jest wybierać:
- kilka warstw cienkich ubrań zamiast jednej grubej – metoda „na cebulkę” zapewnia efektywniejszą ochronę przed niskimi temperaturami, a poza tym zgodnie z własnymi potrzebami możesz dodać lub zdjąć jedną z warstw;
- odzież termiczną – bluzy, koszulki czy legginsy wykonane z tzw. tkanin termicznych zapewniają efektywną termoizolację, a przy tym pozwalają skórze oddychać; dzięki temu nie narażasz się na intensywne pocenie się, które może sprzyjać wyziębieniu.
Warto też zadbać o dokładne osłonięcie całego ciała – w tym o ochronę głowy, dłoni, stóp i klatki piersiowej. Nie zapomnij więc o ciepłej czapce, szaliku oraz rękawiczkach. Warto też pomyśleć o kominie.
Ogranicz pobyt na zewnątrz przy wysokim mrozie
Jeżeli temperatury na zewnątrz znacznie spadają, warto zaplanować dzień tak, aby nie przebywać zbyt długo na powietrzu. To dobry czas na to, aby przemieszczać się na dłuższe dystanse autem.
Unikaj gwałtownych zmian temperatur
Przejście z rozgrzanego mieszkania prosto na duży mróz może stanowić dla Twojego organizmu szok termiczny. Reakcja może być gwałtowna i doprowadzić nawet do problemów kardiologicznych. Dlatego dobrym pomysłem jest stopniowe przyzwyczajanie się do zimna – np. pozostanie przez kilka minut w chłodnym, ale nie zimnym korytarzu.
Ruszaj się, ale nie przeciążaj
Gdy na zewnątrz jest zimno, nadal możesz pomyśleć o ruchu na świeżym powietrzu. Rób to jednak z głową – tak, aby pobudzić krążenie, ale nie przeładować organizmu, szczególnie jeżeli masz problemy kardiologiczne.
Przykład? Krótki, energiczny spacer czy przechadzka z kijkami do nordic walking mogą być świetnym pomysłem na rekreację. Ale już bardzo intensywne bieganie – niekoniecznie, chyba że masz naprawdę dobrą kondycję.
Wsłuchaj się w reakcje swojego organizmu i nie lekceważ ich!
Bezpieczne serce zimą? Zadbaj o prowadzenie zdrowego trybu życia
Zima to okres, w którym warto zadbać nie tylko o ograniczenie ekspozycji na mróz. W tym czasie zwróć też szczególną uwagę na swoją dietę i codzienną aktywność. Unikaj spożywania nadmiernie tłustych i ciężkich potraw – zwłaszcza bogatych w aterogenne tłuszcze nasycone i izomery trans. Te składniki znajdują się np. w tłustych mięsach i wędlinach (wieprzowina, wołowina), a także w tłustym nabiale (np. sery żółte, śmietana) oraz w maśle.
W zamian niech w Twojej diecie zagoszczą dobre źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych, np. tłuste ryby morskie (omega-3!), płynne oleje roślinne czy powstające na ich bazie miękkie margaryny kubkowe. Osoby, które mają podwyższony cholesterol, mogą sięgnąć po margarynę Optima Cardio, wzbogaconą o fitosterole. Te substancje obniżają poziom cholesterolu LDL o 7-12% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[4]. W menu powinny się też pojawić sezonowe warzywa (np. korzeniowe), pełnoziarniste pieczywo, owoce czy (w niewielkich ilościach) orzechy.
Zwróć też uwagę na zdrowy sen i wykorzystaj zimę do wykonania badań kontrolnych, np. lipidogramu. To proste sposoby na to, aby przetrwać do wiosny w zdrowiu i dobrym samopoczuciu.
[1] https://kardiologia.mp.pl/publikacje/nowe-wyniki-badan/189607,czy-pogoda-i-warunki-atmosferyczne-wplywaja-na-czestosc-wystepowania-zawalu-serca
[2] https://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Kardiologia/Kardiolog-mrozy-powoduja-wzrost-smiertelnosci-z-powodu-zawalow-serca,253936,1014.html
[3] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[4] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
