Problemy z pamięcią czy koncentracją mogą zdarzyć się każdej zdrowej osobie. Sporadyczne trudności ze skupieniem się na książce czy poszukiwanie pozostawionych gdzieś kluczy nie są powodem do niepokoju. Czasem jest to roztargnienie albo pośpiech i nie oznaczają nic złego. Należy im się przyjrzeć, jeśli stają się coraz częstsze i utrudniają normalne funkcjonowanie. Z czego mogą wynikać i jak sobie z nimi radzić?
Jakie mogą być przyczyny problemów z koncentracją?
Problemy z koncentracją nie zawsze mają łatwe do ustalenia podłoże. Obecnie często wynikają z dużej ilości bodźców, które docierają do człowieka za pomocą smartfonów i laptopów. Potrzeba bycia na bieżąco z tym, co dzieje się na świecie, a także FOMO (fear of missing out), czyli obawa, że coś cię ominie sprawiają, że bezwiednie i nagminnie scrolluje się telefon i czyta nawet mało ważne komunikaty. Co więcej, od pracowników coraz częściej wymaga się wielozadaniowości, która powoduje, że zamiast skupiać się na jednej czynności, muszą oni wykonywać wiele różnych zadań w krótkim czasie. Do innych przyczyn trudności ze skupieniem uwagi należą:
- silny albo długotrwały stres,
- nadmiar obowiązków, natłok pracy,
- mała aktywność fizyczna,
- choroby metaboliczne, np. choroby tarczycy, niewydolność nerek, niedobory witamin, wirusy,
- stosowanie leków psychotropowych, przeciwdrgawkowych,
- toksyny, np. alkohol, metale ciężkie, pestycydy[1].
Przyczyny problemów z koncentracją mogą być także bardzo prozaiczne. Nieodpowiednio zaplanowana przestrzeń do pracy, złe oświetlenie, niewywietrzone pomieszczenie czy hałas dobiegający zza okna to czynniki, które nie pomagają w skupieniu się i wydajnej pracy.
Jak zapobiegać problemom z koncentracją?
Problemy z koncentracją i pamięcią mogą dotknąć każdego. Warto wiedzieć, jak im zapobiegać i jak zmienić swoje nawyki, gdy takie trudności się pojawią. Co wpływa pozytywnie na pamięć i skupienie?
- Odpowiednia ilość snu i wypoczynku, a także stały rytm dnia i relaks przed snem (np. odłożenie telefonu na godzinę przed pójściem spać).
- Zdrowa dieta – bogata w witaminy, minerały oraz kwasy tłuszczowe, np. DHA, który wspiera funkcjonowanie mózgu i wzroku. Dużą ilość kwasu DHA zawiera np. margaryna Optima Neuro z wyciągiem z alg morskich. Dieta powinna zawierać także węglowodany złożone, a eliminować cukry proste.
- Zminimalizowanie stresu. Choć nie jest to łatwe, szczególnie w przypadku osób, które mają stresującą pracę, bez próby ograniczenia stresu ciężko będzie poradzić sobie z zaburzeniami koncentracji. Odpowiada on bowiem za pogorszenie zdolności poznawczych. Według badań wyższe stężenie kortyzolu ma także związek z mniejszą objętością mózgu[2].
- Aktywność fizyczna. Badacze podkreślają, że ćwiczenia aerobowe (bieganie, spacer, pływanie, rower etc.) powodują lepsze utlenienie mózgu, a dzięki temu sprawniejsze dostarczenie substancji odżywczych do komórek mózgowych. Najnowsze badania wskazują także, że pod wpływem 3-miesięcznego treningu tlenowego w mózgu tworzą się nowe neurony i komórki nerwowe[3].
- Trenowanie mózgu. Łamigłówki, czytanie książek, nauka języka – to tylko niektóre sposoby na to, by mózg był cały czas „w ruchu”.
Ważne jest również to, aby co jakiś czas odłożyć na bok telefon, laptopa czy wyłączyć telewizor. Dzięki temu uda się ograniczyć ilość docierających do mózgu bodźców, które działają rozpraszająco i utrudniają skoncentrowanie się na jednej czynności.
Kiedy problemy z koncentracją powinny cię zaniepokoić?
Sporadyczne problemy z koncentracją, czyli takie, które pojawiają się rzadko, nie są powodem do niepokoju. Jeśli zdarza ci się czasem nie móc skupić na oglądanym filmie albo zapomniałeś, po co poszedłeś do kuchni – nie musisz się martwić. Jeśli jednak takich sytuacji jest więcej, a co ważniejsze – nie potrafisz odtworzyć przebiegu zdarzeń sprzed chwili, warto udać się do specjalisty. Mogą to być bowiem wczesne objawy demencji albo inne poważne problemy zdrowotne, np. guzy mózgu czy krwiaki. Wizytę u lekarza powinieneś umówić także wtedy, gdy na problemy z pamięcią zwraca ci uwagę otoczenie – na przykład twoi najbliżsi. Jeśli do zaburzeń koncentracji dochodzą bóle głowy, drgawki albo zaburzenia nastroju, jest to niezwłoczny sygnał, by udać się na wizytę[4].
[1] https://www.mp.pl/pacjent/objawy/152374,zaburzenia-pamieci
[2] https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/aktualnosci/197635,stres-pogarsza-pamiec-i-zmniejsza-mozg
[3] https://ncez.pzh.gov.pl/aktywnosc-fizyczna/sprawne-cialo-rowna-sie-sprawny-umysl-na-dlugo/
[4] https://www.mp.pl/pacjent/objawy/152374,zaburzenia-pamieci
