Cholesterol LDL vs. HDL – dlaczego równowaga jest ważna?

Redakcja

28.11.2024

4 minuty czytania

Cholesterol HDL vs LDL

Czy zdarzyło Ci się słyszeć o dobrym i złym cholesterolu, ale nie do końca wiesz, co oznaczają te pojęcia? Nie wiesz, co kryje się pod skrótami HDL i LDL? Czytaj dalej i dowiedz się więcej o frakcjach cholesterolu oraz tym, dlaczego równowaga pomiędzy nimi jest tak ważna.

Cholesterol – bardziej pojemne pojęcie niż myślisz!

Pojęcie „cholesterol” jest używane w odniesieniu do kilku różnych cząsteczek, dlatego warto na wstępie wyjaśnić, co jest czym.

Sam cholesterol jest alkoholem steroidowym, który organizm syntetyzuje w różnych tkankach, np. w wątrobie. Odgrywa on bardzo ważną rolę, wpływając na zdrowe funkcjonowanie człowieka. To ten składnik:

  • stanowi część błon lipidowych oraz odpowiada za płynność błon komórkowych;
  • uczestniczy w syntezie witaminy D3 oraz hormonów steroidowych;
  • pomaga w trawieniu tłuszczu (jako składnik żółci);
  • wspiera poprawny przebieg szlaków metabolicznych;
  • wchodzi w skład otoczki mielinowej neuronów, więc ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego oraz mózgu[1].

Stąd też negatywne skojarzenia z cholesterolem nie są do końca uzasadnione, ponieważ jego obecność w odpowiedniej ilości i proporcjach jest pożądana dla zachowania dobrego zdrowia.

Jednak pod pojęciem cholesterolu kryją się też inne cząsteczki. Chodzi głównie o lipoproteiny, czyli kompleksowe związki białka i lipidów (przede wszystkim cholesterolu)[2]. Są one niezbędne do transportowania cholesterolu we krwi – tak, aby mogła następować jego ciągła wymiana. I to właśnie poszczególne frakcje lipoprotein są znane jako „dobry” i „zły” cholesterol – choć z chemicznego punktu widzenia są zupełnie innymi cząsteczkami.

Cholesterol HDL i LDL – co to jest?

Już wiesz, że HDL i LDL to lipoproteiny. Istnieją między nimi ważne różnice. Podstawowa to gęstość tych cząsteczek. I tak:

  • HDL (High Density Lipoproteins), czyli lipoproteiny o dużej gęstości;
  • LDL (Low Density Lipoproteins), czyli lipoproteiny o małej gęstości.

Ta właściwość przekłada się na ich funkcje w organizmie. Oba typy lipoprotein odpowiadają oczywiście za transport cholesterolu, jednak… w różnych kierunkach.

  • HDL jest nazywany dobrym cholesterolem, ponieważ ta frakcja odpowiada za odprowadzenie cholesterolu do wątroby. Tam jest on metabolizowany, zamiast osadzać się w naczyniach krwionośnych, co mogłoby prowadzić do powstawania blaszek miażdżycowych.
  • LDL jest nazywany złym cholesterolem, ponieważ jest on odpowiedzialny za transport cholesterolu do komórek organizmu, w tym do naczyń krwionośnych. Jego nadmiar może doprowadzić do rozwoju miażdżycy[3].

Można więc śmiało powiedzieć, że HDL i LDL są jak dwie strony tego samego medalu i właśnie dlatego tak istotne jest zachowanie dobrego stosunku między tymi frakcjami lipoprotein – a zatem sytuacji, w której poziom HDL jest wysoki, a LDL – niski.

Dlaczego równowaga między HDL a LDL ma znaczenie?

LDL rozprowadza cholesterol do komórek, w tym do naczyń krwionośnych, a HDL transportuje go z powrotem – tak, aby „nie zalegał w organizmie”. Jak zatem możesz się domyślić, kiedy obie frakcje są w optymalnych proporcjach (wysokie HDL i niskie LDL), spada ryzyko sercowo-naczyniowe[4]. Maleje bowiem zagrożenie, że cholesterol dostarczony w nadmiarze do komórek przez lipoproteiny LDL zacznie się osadzać na ściankach naczyń krwionośnych, przez co dojdzie do rozwoju miażdżycy.

Jakie są normy HDL i LDL?

Poziom „dobrego” i „złego” cholesterolu można zbadać, wykonując lipidogram. Jak interpretować wyniki tego badania? Chociaż to zadanie lepiej powierzyć lekarzowi, warto znać normy poszczególnych parametrów.

Gdy chodzi o HDL, ustalenie norm jest proste. Dla kobiet stężenie „dobrego” cholesterolu powinno wynosić ponad 1,3 mmol/l (50 mg/dl), a dla mężczyzn – ponad 1 mmol/l (40 mg/dl)[5].

Natomiast ustalenie, czy poziom LDL jest odpowiedni, wymaga określenia ryzyka sercowo-naczyniowego u danego pacjenta. Może ono być wyższe np. u osób niewłaściwie odżywiających się, palących tytoń, z małą aktywnością fizyczną, nadciśnieniem, cukrzycą czy otyłością. Im więcej czynników stwarzających zagrożenie, tym niższe powinno być stężenie LDL we krwi[6]. I tak:

  • dla osób z ekstremalnym ryzykiem poziom LDL nie powinien przekraczać 1,0 mmol/l (40 mg/dl);
  • osobom z bardzo dużym ryzykiem zaleca się utrzymanie poziomu LDL poniżej 1,4 mmol/l (55 mg/dl);
  • osoby z dużym ryzykiem powinny dążyć do obniżenia poziomu LDL do wartości mniejszej niż 1,8 mmol/l (70 mg/dl);
  • dla grupy z umiarkowanym ryzykiem rekomendowany poziom LDL to maksymalnie 2,6 mmol/l (100 mg/dl);
  • u osób zdrowych (z małym ryzykiem) poziom LDL najlepiej utrzymywać na poziomie nieprzekraczającym 3,0 mmol/l (115 mg/dl)[7].

Co w sytuacji, gdy Twoje wyniki odbiegają od powyższych norm? Skonsultuj się z lekarzem i wdróż zmiany w stylu życia zgodnie z jego zaleceniami.

 

 

[1] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/117035,cholesterol-funkcje-zrodla-frakcje-stezenie

[2] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/171956,lipidy-i-lipoproteiny

[3] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62068,dobry-cholesterol-i-zly-cholesterol

[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62068,dobry-cholesterol-i-zly-cholesterol

[5] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram

[6] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram

[7] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62068,dobry-cholesterol-i-zly-cholesterol

Najpopularniejsze artykuły

Dobry i zły cholesterol

Dietetyk wyjaśnia: Rola diety w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi. Jakich produktów unikać?

Około 20 milionów Polaków ma problem z podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi, a  głównymi przyczynami tego stanu są m.in. nieodpowiednia dieta, siedzący tryb życia. Jakie produkty przyczyniają się do hipercholesterolemii i co trzeba zrobić, by cieszyć się dobrym zdrowiem? Na te pytania odpowiada dietetyk Jadwiga Przybyłowska Skąd się bierze cholesterol w organizmie człowieka i skąd […]

Bieganie a serce. Jak jogging wpływa na kondycję serca?

[21-07-2021]Lektura tego artykułu zajmie 3minuty. Aktywność fizyczną uważa się za jeden z elementów profilaktyki chorób układu sercowo-naczyniowych. […]

Grzanki z pomidorem, awokado i bazylią

Grzanki z pomidorem, awokado i bazylią VS. grzanki z jajkiem sadzonym i bekonem i pietruszką

Zapraszamy do wypróbowania dwóch przepisów na grzanki. Pierwszy przepis na grzanki z jajkiem sadzonym, bekonem i pietruszką to klasyka śniadaniowa. Nasza propozycja, grzanki z pomidorem, awokado i bazylią, jest zdrowsza i bogata w wartościowe składniki odżywcze, idealna dla tych, którzy dbają o zdrowie. Grzanki z jajkiem sadzonym, bekonem i pietruszką Składniki: Ciabatta pszenna Boczek wędzony, […]

Przeczytaj także

Alkohol a mózg: wpływ i długofalowe konsekwencje

Nawet niewielka ilość alkoholu ma wpływ na pracę mózgu. Do zaburzeń funkcjonowania neuroprzekaźników dochodzi nie tylko w trakcie picia, ale również po spożyciu drinka.

Chleb graham z oscypkiem, pieczonym burakiem, suszoną żurawiną i roszponką

Chleb graham z oscypkiem, pieczonym burakiem, suszoną żurawiną i roszponką

Zapraszamy do wypróbowania naszego przepisu na chleb graham z oscypkiem, pieczonym burakiem, suszoną żurawiną i roszponką. To doskonała propozycja na smaczne i zdrowe śniadanie lub przekąskę, która łączy w sobie bogactwo smaków i wartości odżywczych. Składniki: 1 bułka grahamka 2 łyżeczki Optimy Cardio (12 g) 2 plasterki oscypka 1 burak 2 łyżki kremu balsamicznego Garść […]

Tłuszcze w diecie – kiedy należy ich unikać?

Rekomendacje odnoszące się do spożycia tłuszczów są bardzo jasne – i to zarówno w odniesieniu do ilości tego składnika, jak i jego jakości.

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby całkowite spożycie tłuszczów wynosiło 30% całkowitej podaży energii w diecie[2]. Eksperci wskazują też, że nieco wyższe zapotrzebowanie na tę grupę składników mają kobiety niż mężczyźni[3]. Natomiast zalecenia nie kończą się na ilości, bo znacznie istotniejsza jest jakość spożywanych tłuszczów.