Ostatni lipidogram wskazuje na podwyższony cholesterol całkowity? Jeśli tak, dowiedz się, co to dokładnie oznacza oraz co zrobić, aby zadbać o swój profil lipidowy. Niekorzystne wyniki badań krwi wcale nie muszą od razu „skazywać” na leczenie farmakologiczne.
Czym jest cholesterol całkowity?
Cholesterol całkowity, oznaczany w wynikach badań jako TC, to parametr wskazujący na ogólną ilość cholesterolu w organizmie człowieka[1].Uwzględnia zatem wszystkie frakcje tej substancji – bez względu na to, czy została ona wytworzona w wątrobie lub innych narządach odpowiedzialnych za jej syntezę, czy dostarczona z pożywieniem.
W ramach cholesterolu całkowitego mieszczą się więc frakcje takie jak:
- HDL, czyli lipoproteiny o dużej gęstości, tzw. dobry cholesterol;
- LDL, czyli lipoproteiny o małej gęstości, tzw. zły cholesterol;
- VLDL, czyli lipoproteiny o bardzo małej gęstości;
- IDL, czyli lipoproteiny o pośredniej gęstości;
- chylomikrony[2].
Z uwagi na to, że poszczególne frakcje cholesterolu mają różny wpływ na funkcjonowanie organizmu, sama informacja o poziomie cholesterolu całkowitego najczęściej nie wystarcza do oceny profilu lipidowego. To właśnie dlatego na wynikach badań pojawiają się dodatkowe parametry. Lekarz spojrzy na nie jako całość – tak aby precyzyjniej określić stan Twojego zdrowia czy też ryzyko rozwoju miażdżycy oraz chorób serca.
Zbyt wysoki poziom cholesterolu całkowitego – jakie są normy?
Normy odnośnie do cholesterolu całkowitego są takie same dla wszystkich osób dorosłych – bez względu na wiek czy płeć oraz stan zdrowia. Wynoszą 3,0–4,9 mmol/l (114–190 mg/dl). A co, jeśli te wartości zostały przekroczone? Taki stan może mieć bardzo zróżnicowane podłoże.
Z czego może wynikać zwiększone stężenie cholesterolu całkowitego? Przyczyny
Zwiększone stężenie cholesterolu całkowitego może być następstwem wielu schorzeń i dolegliwości zdrowotnych. Taki stan obserwuje się przede wszystkim w przypadku[3]:
- hipercholesterolemii – zarówno rodzinnej, jak i wielogenowej oraz wtórnej; w przebiegu tych schorzeń uwarunkowanych genetycznie obserwuje się też podwyższone stężenia aterogennych lipoprotein LDL[4];
- niedoczynności tarczycy, która może być wywołana np. chorobą Hashimoto o podłożu autoimmunologicznym[5];
- zespołu nerczycowego, którego charakterystycznym objawem jest również duży białkomocz[6];
- chorób wątroby;
- przyjmowania określonych leków – np. progestagenów, glikokortykosteroidów czy inhibitorów proteazy wykorzystywanych w terapii HIV.
Co ważne, przyczyną podwyższonego poziomu cholesterolu może być także niezdrowy tryb życia, a w szczególności niekorzystna dieta[7].
Podwyższony poziom cholesterolu całkowitego: i co dalej?
Masz wysoki poziom cholesterolu całkowitego, a dodatkowo wyniki pokazują nieprawidłowe stężenie „złego” i/lub „dobrego” cholesterolu albo trójglicerydów? Jeśli tak, koniecznie skonsultuj się z lekarzem – tak, aby ocenić stan zdrowia i ustalić kierunek działania. Pamiętaj przy tym, że w wielu przypadkach pierwszym krokiem będzie leczenie niefarmakologiczne, czyli zmiana trybu życia na zdrowszy.
Dieta bogata w fitosterole
Przy podwyższonym poziomie cholesterolu podstawą będzie wprowadzenie do diety fitosteroli. Te naturalne substancje obniżają poziom cholesterolu LDL o 7-12% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[8]. Znajdziesz je np. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio. Powstaje ona na bazie olejów roślinnych bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe.
Zdrowe źródła tłuszczu
Przy podwyższonym cholesterolu wcale nie musisz rezygnować zupełnie z tłuszczu. Zadbaj jednak o wybór jego dobrych źródeł. To te, które zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe. Mają one korzystny wpływ na stężenie cholesterolu całkowitego oraz miażdżycorodnej frakcji LDL[9]. Dlatego Twoja dieta powinna być bogata w oleje roślinne, tłuste ryby morskie, a także nasiona. Zrezygnuj natomiast z czerwonego mięsa, masła czy tłustego nabiału, jak również z wysoko przetworzonej żywności.
Błonnik pokarmowy ma znaczenie
W Twojej diecie nie powinno także zabraknąć dobrych źródeł błonnika, który także pomaga w utrzymaniu prawidłowej gospodarki lipidowej[10]. Wybieraj zatem pełnoziarniste pieczywo, makarony i inne produkty, a do jadłospisu włącz dużą ilość warzyw oraz owoców.
Ruch na zdrowie
Elementem walki z podwyższonym cholesterolem jest też aktywność fizyczna. Postaraj się, aby każdego tygodnia zafundować sobie umiarkowany ruch przez co najmniej 150 minut[11]. To mniej niż 30 minut dziennie, które możesz poświęcić np. na spacer, nordic walking, jazdę na rowerze czy na intensywne sprzątanie.
Jeśli palisz papierosy, pożegnaj się z tym nałogiem[12]. Postaraj się też zadbać o powrót do prawidłowej masy ciała. Te małe-duże zmiany w codziennym życiu pomogą Ci krok po kroku unormować profil lipidowy i cieszyć się dłuższym, zdrowszym życiem. Powodzenia!
[1] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/117035,cholesterol-funkcje-zrodla-frakcje-stezenie
[2] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram
[3] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram
[4] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/140975,hipercholesterolemia-rodzinna
[5] https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/78406,niedoczynnosc-tarczycy
[6] https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51929,zespol-nerczycowy
[7] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.4.1.
[8] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[9] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67338,tluszcze-podzial-budowa-funkcje-i-wlasciwosci
[10] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67301,blonnik-pokarmowy
[11] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[12] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62073,zaburzenia-lipidowe
