Statystyki pokazują, że z wysokim poziomem cholesterolu zmaga się niemal 20 mln Polaków[1]. Chociaż jego nadmiar kojarzony jest przede wszystkim z niewłaściwie skomponowaną dietą obfitującą w kwasy tłuszczowe nasycone i tłuszcze trans, istnieje wiele czynników wpływających na podwyższony cholesterol. Dziedziczenie to jeden z elementów. Sprawdź, z czego to wynika i jak uniknąć poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Cholesterol jest związkiem tłuszczowym, który – chociaż budzący negatywne skojarzenia – spełnia ważną rolę w organizmie. Szkodliwy jest wyłącznie jego nadmiar, do czego może doprowadzić wiele czynników.
Co wpływa na podwyższenie poziomu cholesterolu?
Podwyższony poziom cholesterolu zwykle kojarzony jest z prowadzeniem nieodpowiedniego stylu życia. Chodzi przede wszystkim o złą dietę, która bazuje głównie na produktach będących źródłem tłuszczów nasyconych i tłuszczów trans. Nie bez znaczenia pozostają jednak: niski poziom aktywności fizycznej, używki (np. palenie papierosów, picie kawy nieprzefiltrowanej[2], nadużywanie alkoholu), przyjmowanie niektórych leków.
Warto podkreślić, że są to czynniki wtórne – takie, które da się modyfikować. Jest to dobra wiadomość, ponieważ – poprzez zmianę dotychczasowych nawyków – można uniknąć podwyższonego poziomu cholesterolu LDL i jego zdrowotnych konsekwencji.
Wysoki cholesterol – dziedziczenie jest jednym z czynników
Na wysoki poziom cholesterolu wpływają również czynniki pierwotne, do których zalicza się uwarunkowania genetyczne. Wystarczy odziedziczyć zaledwie pojedynczy gen z niekorzystną mutacją, aby mieć skłonność do wzrostu stężenia cholesterolu – nie tylko lipoprotein LDL, ale także cholesterolu całkowitego. Osoby obciążone wykazują problemy z hipercholesterolemią już w dzieciństwie, zaś w wieku ok. 45 lat mogą pojawiać się poważne zaburzenia – stwierdzanych zwykle u osób w wieku ok. 70 lat[3].
Za przyczynę hipercholesterolemii rodzinnej uważa się upośledzenie rozkładu cząsteczek cholesterolu LDL w komórkach wątroby. Dochodzi do tego w przypadku braku receptorów LDL lub ich nieprawidłowej budowy. Receptory te odpowiadają za wiązanie cząsteczek LDL i wprowadzanie ich do wnętrza komórek, gdzie ulegają rozkładowi[4].
Czy to hipercholesterolemia rodzinna?
Wysokie stężenie cholesterolu zwykle nie daje wyraźnych objawów. Jednak z czasem pojawiają się dolegliwości, które są efektem narastających (już od wczesnych lat młodości) powikłań związanych z podwyższonym poziomem lipoprotein LDL[5]. Zalicza się do nich m.in.:
- kępki żółte – najbardziej charakterystyczne oznaki; są to złogi cholesterolu, które odkładają się na skórze wokół oczu, na ścięgnach, kolanach, łokciach, pośladkach;
- rąbek starczy rogówki – biaława obwódka na oku, która jest efektem nagrodzenia się tłuszczów;
- bóle dławicowe – wrażenie „dławienia”, które pojawia się przede wszystkim po wysiłku fizycznym; są one skutkiem rozwoju miażdżycy (zmiany miażdżycowe mogą występować już nawet u 11-12-latków!).
W przypadku wystąpienia powyższych objawów, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Nieleczona hipercholesterolemia stanowi poważne ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Zaś do udaru mózgu czy zawału serca może dojść w stosunkowo młodym wieku. Śmierć z tego powodu może zdarzyć się już o 30-40-latków.
Normy cholesterolu przy hipercholesterolemii rodzinnej
Zgodnie z europejskimi wytycznymi dotyczącymi dyslipidemii, normy dla poziomu cholesterolu LDL w przypadku hipercholesterolemii rodzinnej przedstawiają się następująco:
- dzieci – poniżej 135 mg/dl
- dorośli – poniżej 100 mg/dl
- dorośli chorzy na cukrzycę lub chorobę wieńcową – 70 mg/dl[6].
Należy zatem dążyć do tego, aby utrzymywać optymalny poziom lipoprotein LDL i nie przekraczać jego stężenia. Ważna jest jednak nie tylko leczenie farmakologiczne, ale również prowadzenie zdrowego trybu życia. Ogromną rolę odgrywa prawidłowy sposób odżywiania – z wykluczeniem produktów zawierających kwasy tłuszczowe nasycone i tłuszcze trans, oraz z uwzględnieniem żywności bogatej w sterole roślinne czy kwasy tłuszczowe omega-3.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/aktualnosci/237897,prawie-20-mln-polakow-ma-zbyt-wysoki-poziom-cholesterolu
[2] https://www.sciencedaily.com/releases/2007/06/070614162223.htm
[3] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/140975,hipercholesterolemia-rodzinna
[4] https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/rodzinna-hipercholesterolemia-zalecenia-dietetyczne/
[5] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/140975,hipercholesterolemia-rodzinna
[6] https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/rodzinna-hipercholesterolemia-zalecenia-dietetyczne/
