Wysoki poziom cholesterolu jest jednym z głównych czynników ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Dlatego tak ważne jest dążenie do utrzymywania optymalnych wartości zgodnie z obowiązującymi normami. Jak? Najprostszy sposób to ograniczenie ekspozycji na czynniki powodujące wzrost stężenia frakcji LDL i obniżenie poziomu frakcji HDL. Sprawdź, czy alkohol jest jednym z nich.
Cholesterol jest substancją tłuszczową, która odgrywa ważną rolę w organizmie. Wspomaga syntezę witaminy D3, wspiera produkcję hormonów nadnerczowych i płciowych oraz kwasów żółciowych. O ile sam w sobie cholesterol nie jest szkodliwy, o tyle niekorzystnie na organizm wpływają nieprawidłowe jego wartości. Badania naukowe potwierdzają bezpośredni związek między stężeniem cholesterolu całkowitego, LDL-C i nie HDL-C a ryzykiem występowania chorób układu sercowo-naczyniowego[1].
Czynniki wpływające na gospodarkę lipidową
Styl życia jest jednym z głównych czynników, które wpływają na istnienie zaburzeń lipidowych. Szczególną rolę odgrywają:
- dieta,
- palenie papierosów,
- nadciśnienie tętnicze,
- otyłość lub nadwaga,
- niedostateczna aktywność fizyczna,
- podwyższony poziom glikemii,
- nadmierne spożycie alkoholu.
W powstawaniu zaburzeń gospodarki lipidowej duże znaczenie ma nieprawidłowy sposób odżywiania, m.in. spożywanie nadmiernej ilości produktów będących źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych oraz tłuszczów trans. Okazuje się jednak, że alkohol także wpływa na gospodarkę lipidową, choć zależność ta nie jest bezpośrednia.
Alkohol a cholesterol – wpływ na gospodarkę lipidową
Chociaż alkohol nie jest bezpośrednim źródłem „złego” cholesterolu, może przyczyniać się do zaburzenia gospodarki lipidowej. Wiele zależy od tego, jaki i w jakiej ilości jest spożywany.
Wpływ na poziom trójglicerydów
Spożywanie nawet niewielkich ilości alkoholu może przyczynić się do wzrostu trójglicerydów. Dzieje się tak, ponieważ alkohol stanowi źródło węglowodanów prostych, które – spożywane w nadmiarze – odpowiadają za wyższe stężenia triglicerydów[2]. To z kolei nie tylko zwiększa ryzyko ostrego zapalenia trzustki, ale stanowi czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Wpływ na upośledzenie syntezy cholesterolu
Badania naukowe wykazały, że niższe stężenia frakcji LDL cholesterolu mogą powodować zaburzenie syntezy cholesterolu lub odpowiadać za upośledzenie jego wchłaniania z jelit w przypadku długotrwałego spożycia napojów alkoholowych o zawartości etanolu powyżej 10%[3]. To z kolei może przyczyniać się do wzrostu „złego” cholesterolu we krwi.
Jak obniżyć poziom cholesterolu? Ograniczenie alkoholu to nie wszystko…
Aby zadbać o gospodarkę lipidową i zmniejszyć ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego, zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu. Nie warto jednak ograniczać się do jednego aspektu, a działać wielopłaszczyznowo.
Zdrowo się odżywiaj
Prawidłowy sposób odżywiania to jeden z najważniejszych sposobów walki z podwyższonym poziomem cholesterolu.
- Zmniejszenie spożycia tłuszczów nasyconych (SFA) i tłuszczów trans – ma to największy wpływ na redukcję poziomu cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL[4].
- Tłuszcze nasycone oraz tłuszcze trans należy zastąpić nienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-e i omega-6 w odpowiednich proporcjach. Ich źródłem są przede wszystkim oleje roślinne, np. rzepakowy, lniany, słonecznikowy oraz produkowane na ich bazie margaryny miękkie – tzw. kubkowe. Dlaczego? Badania naukowe pokazują, że to one mają największy wpływ na redukcję stężenia cholesterolu[5].
Czy wiesz, że zamiana 1% energii płynącej z tłuszczów nasyconych na energię pozyskiwaną z jednonienasyconych kwasów tłuszczowych pomaga zredukować frakcję LDL-C o 2 mg/dl[6]?
Zaleca się także włączyć do diety sterole roślinne, które – obok zmniejszenia spożycia tłuszczów nasyconych – są jednym z najskuteczniejszych sposobów redukcji cholesterolu. Regularne spożywanie dawki 1,5-2,4 g steroli roślinnych dziennie w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[7]zmniejszy poziom cholesterolu LDL o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni. Ich źródłem jest m.in. tłuszcz do smarowania pieczywa – Optima Cardio, którego porcja 30 g (czyli tyle, ile potrzeba na posmarowanie 3 kromek pieczywa) zawiera 1,6 g steroli roślinnych.
Zwiększ aktywność fizyczną
Aktywność fizyczna wpływa korzystnie na gospodarkę lipidową, przyczyniają się przede wszystkim do obniżenia poziomu trójglicerydów oraz podwyższenia poziomu cholesterolu frakcji HDL[8].
Chociaż alkohol nie ma bezpośredniego związku z wysokim stężeniem cholesterolu LDL, warto ograniczyć jego spożycie. Pozwoli to na utrzymanie w normie profilu lipidowego.
[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3284229/
[2] Wytyczne PTL/KLRwP/PTK postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2016; Łódź, Kraków, Warszawa listopad 2016 r.; Lekarz POZ 4/2016
[3] http://www.phie.pl/pdf/phe-2013/phe-2013-4-847.pdf
[4] Wytyczne PTL/KLRwP/PTK postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2016; Łódź, Kraków, Warszawa listopad 2016 r.; Lekarz POZ 4/2016
[5] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30006369/
[6] Wytyczne PTL/KLRwP/PTK postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2016; Łódź, Kraków, Warszawa listopad 2016 r.; Lekarz POZ 4/2016
[7] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[8] Wpływ regularnej aktywności fizycznej na stężenie adiponektyny u otyłych kobiet z zespołem metabolicznym; Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2011, tom 7, nr 4; ISSN 1734–3321; Copyright © 2011 Via Medica
