Optymalna masa ciała wpływa nie tylko na dobre samopoczucie czy większą pewność siebie. Ma ścisły związek ze stanem zdrowia – szczególnie w kwestii układu sercowo-naczyniowego. Oznacza to, że otyłość i nadwaga zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia chorób serca. Dowiedz się, jak zmniejszyć to ryzyko.
Nadmierna masa ciała – przekraczająca optymalne wartości BMI – odpowiada za powstawanie wielu zaburzeń o charakterze wtórnym oddziałujących na funkcjonowanie całego organizmu. Szczególnie ważne są powikłania ze strony sercowo-naczyniowego, na które zapada liczne grono Polaków[1].
Tkanka tłuszczowa – czy jest zbędna?
Tkanka tłuszczowa, chociaż kojarzy się z nadwagą i otyłością, jest potrzebna. Stanowi nie tylko materiał energetyczny, ale należy do grupy gruczołów wydzielania wewnętrznego aktywnych metabolicznie[2]. Jej całkowita redukcja jest niepożądana, ponieważ odpowiada za syntetyzowanie oraz uwalnianie do krwiobiegu hormonów, cytokin oraz wielu substancji odpowiadających za pracę układu sercowo-naczyniowego.
Oznacza to, że tkanka tłuszczowa jest potrzebna. Należy jednak dążyć do utrzymania równowagi, nie dopuszczając do nadmiernego magazynowania tłuszczu w tkankach.
Nadwaga i otyłość – jakie mają konsekwencje zdrowotne?
Jest wiele osób, które nie przejmują się nadmierną masą ciała – tłumaczą, że dobrze czują się w swoim ciele. Warto jednak mieć świadomość, że nadwaga i otyłość mają poważne konsekwencje zdrowotne – szczególnie ze strony układu sercowo-naczyniowego.
Nadciśnienie tętnicze
Czy wiesz, że ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego u osób zmagających się z otyłością jest większe nawet 2-3-krotnie? Szacuje się, że średni przyrost ciśnienia skurczowego i rozkurczowego wynosi odpowiednio:
- 11 i 6 mm Hg u kobiet,
- 9 i 7 mm Hg u mężczyzn[3].
Mianem nadciśnienia określa się wartości ciśnienia tętniczego, które przekraczają 140/90 mm Hg – po przeprowadzeniu kilkunastu pomiarów wykonanych w kilkudniowych lub kilkutygodniowych odstępach czasu[4].
Choroba niedokrwienna serca
Nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko choroby niedokrwiennej serca, za co odpowiada m.in. miażdżyca wywołana odkładającą się blaszką miażdżycową. Sprzyja temu np. podwyższony poziom cholesterolu LDL, czego przyczyną może być niewłaściwa dieta obfitująca w produkty spożywcze będące źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych oraz tłuszczów trans.
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Otyłość połączona ze zmniejszoną aktywnością fizyczną sprzyja powstawaniu objawów niewydolności żylnej oraz obrzęków. Ponadto zwiększa się ryzyko zakrzepicy żył głębokich – głównie w grupie kobiet[5].
Niewydolność serca
U osób otyłych widoczne są zmiany morfologiczne w sercu, spowodowane otłuszczeniem tego narządu oraz naciekami tłuszczowymi w obrębie mięśnia sercowego[6]. W pierwszym etapie dochodzi do upośledzenia czynności skurczowej, a następnie do upośledzenia czynności rozkurczowej. Efektem jest rozwój niewydolności serca.
Chcesz mieć zdrowe serce? Zrzuć zbędne kilogramy
Redukcja nadmiarowych kilogramów to nie tylko kwestia estetycznego wyglądu i wyeliminowania kompleksów. To przede wszystkim troska o swoje zdrowie – ze szczególnym uwzględnieniem układu sercowo-naczyniowego.
Zmień nawyki żywieniowe
Aby pozbyć się nadmiernych kilogramów, należy zmienić swoje podejście do odżywiania. Zamiast stosować „dietę cud”, trzeba zmodyfikować nawyki żywieniowe – tak, aby były zgodne z piramidą żywienia.
Pamiętaj, by:
- cukry proste zastąpić węglowodanami złożonymi – ich źródłem są m.in. produkty pełnoziarniste;
- spożywać więcej warzyw i owoców – zaleca się dodawać warzywa do każdego posiłku;
- wyeliminować napoje słodzone – zawierają dużą ilość cukrów prostych.
W walce ze zdrowotnymi konsekwencjami otyłości i nadwagi ogromne znaczenie ma redukcja poziomu cholesterolu LDL we krwi. Aby przywrócić optymalne wartości tej frakcji lipoprotein, warto:
- zwiększyć spożycie steroli roślinnych do 1,5-2,4 g dziennie – udowodniono, że taka ilość pomaga zmniejszyć stężenie cholesterolu o 7-10% w okresie 2-3 tygodni przy utrzymaniu zdrowego stylu życia; źródłem steroli roślinnych jest np. miękka margaryna Optima Cardio;
- zmniejszyć spożycie produktów zawierających kwasy tłuszczowe nasycone (np. mięso, nabiał) – każdy dodatkowy 1% energii pochodzący z tych tłuszczów podnosi poziom cholesterolu LDL nawet o 1,6 mg/dl[7];
- zwiększyć spożycie olejów roślinnych będących źródłem kwasów omega-3 – oleje: z siemienia lnianego, słonecznika, rzepaku, krokosza barwierskiego czy kukurydzy obniżają stężenie cholesterolu LDL[8].
Popracuj nad zwiększeniem aktywności fizycznej
Doprowadzenie do deficytu energetycznego przyczynia się do redukcji masy ciała. W osiągnięciu tego celu pomaga aktywność fizyczna wykonywana regularnie.
Wcale jednak nie musisz „wylewać siódmych potów” na siłowni. Wystarczą ćwiczenia aerobowe o umiarkowanej intensywności, aby zauważyć różnicę. Trenuj regularnie, a po kilku tygodniach efekty staną się widoczne.
Zadbaj o optymalną masę ciała już teraz, zanim będzie za późno. Zmiana dotychczasowego stylu życia ma kluczowe znaczenie w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego.
[1]Anna Czech, Małgorzata Bernas, Jan Tatoń; Sercowo-naczyniowe objawy otyłości; Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2007, tom 3, nr 4
[2] Agata Bogołowska-Stieblich, Marek Tałałaj; Otyłość a choroby układu sercowo-naczyniowego; Postępy Nauk Medycznych, t. XXVI, nr 5B, 2013
[3] Agata Bogołowska-Stieblich, Marek Tałałaj; Otyłość a choroby układu sercowo-naczyniowego; Postępy Nauk Medycznych, t. XXVI, nr 5B, 2013
[4] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
[5] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12020191/
[6] Anna Czech, Małgorzata Bernas, Jan Tatoń; Sercowo-naczyniowe objawy otyłości; Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2007, tom 3, nr 4
[7] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020
[8] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020
