Zbyt wysokie ciśnienie krwi rozpoznaje się bardzo często – Narodowy Fundusz Zdrowia szacuje, że w Polsce z nadciśnieniem zmaga się ponad 30% dorosłych osób. Dużo rzadsze, a niejednokrotnie bardzo uciążliwe jest natomiast zbyt niskie ciśnienie. U większości osób nie stanowi jednak powodu do niepokoju. Kiedy jest groźne i z czego może wynikać? Wyjaśniamy.
Niskie ciśnienie krwi – kiedy się je rozpoznaje?
Niskie ciśnienie krwi jest nazywane przez lekarzy hipotensją, hipotonią albo niedociśnieniem.
Rozpoznaje się je, gdy podczas pomiarów wartości ciśnienia tętniczego są zbyt niskie.
Co konkretnie oznaczają niskie wartości? Wynik poniżej 100 mm Hg ciśnienia skurczowego lub 60 mm Hg ciśnienia rozkurczowego[1].
U zdrowego człowieka ciśnienie tętnicze krwi powinno mieścić się w granicach 120-129/80-84 mm słupa rtęci. Liczba znajdująca się na początku to ciśnienie skurczowe, druga pozycja to natomiast ciśnienie rozkurczowe. U kobiet ciśnienie tętnicze krwi może być nieco niższe i wynosić nawet 110/70 mm Hg. Wartością graniczną jest ciśnienie 100/60 mm Hg – jeśli wynik jest niższy, mówi się o niedociśnieniu.
Zbyt niskie ciśnienie wywołuje dodatkowe objawy (to odróżnia je od nadciśnienia, które przez lata może przebiegać bezobjawowo):
- zawroty głowy,
- zimne ręce i stopy,
- senność, apatię,
- osłabienie, brak energii,
- męczliwość[2].
Choć nie są to objawy, które mogą rozwinąć się w przewlekłą chorobę, niewątpliwie są bardzo uciążliwe i mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Z czego wynika zbyt niskie ciśnienie krwi?
Przyczyny zbyt niskiego ciśnienia krwi nie są do końca jasne. Większość przypadków niedociśnienia to niedociśnienie pierwotne uwarunkowane genetycznie i potęgowane przez określony tryb życia. Najczęściej dotyka osoby młode, drobnej budowy ciała, o małej aktywności fizycznej. Częściej obserwuje się je u kobiet niż u mężczyzn.
W stosunkowo rzadkich sytuacjach niedociśnienie jest objawem poważnej choroby, natomiast wówczas pojawia się zwykle w sposób nagły lub towarzyszą mu inne, poważne objawy[3].
Czy trzeba leczyć zbyt niskie ciśnienie krwi?
Niskie ciśnienie krwi, o ile nie jest objawem innej choroby, działa raczej ochronnie na układ sercowo-naczyniowy. Według Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego nie ma konieczności podejmowania leczenia hipotonii w przebiegu przewlekłej niewydolności krążenia. Jeśli jednak wraz z obniżeniem ciśnienia pojawiają się uciążliwe objawy, warto wdrożyć pewne zmiany stylu życia. Co może do nich należeć?
- Częstsze spożywanie mniejszych posiłków – obniżenie stężenia glukozy we krwi często jest powodem spadku ciśnienia.
- Wprowadzenie do diety większej ilości warzyw, owoców i ryb i ograniczenie tłuszczów zwierzęcych. Korzystna jest zmiana masła na margarynę roślinną, zawierającą sterole roślinne – na przykład Optima Cardio.
- Wypijanie około 2 litrów płynów dziennie, a w czasie upałów nawet więcej, ponieważ podczas pocenia się spada ciśnienie krwi.
- Wprowadzenie do codziennej rutyny aktywności fizycznej.
- Dbanie o zdrowy sen i odpowiednią ilość wypoczynku.
- Stosowanie naprzemiennych pryszniców chłodno-ciepłych na kończyny dolne.
- Unikanie długiego stania oraz wielogodzinnego przebywania na słońcu.
- Unikanie gwałtownych zmian pozycji, np. rano, po przebudzeniu, należy poleżeć przez kilka chwil, usiąść, następnie spuścić nogi na podłogę i dopiero wtedy powoli wstać.
- Ograniczenie lub całkowita rezygnacja z palenia papierosów.
Doraźną pomocą w przypadku pogorszenia się samopoczucia, wywołanego obniżonym ciśnieniem jest napicie się kawy[4].
Czy niedociśnienie może być groźne?
Niedociśnienie może być groźne, jeśli przyjmie postać hipotonii ortostatycznej. Schorzenie to dotyczy zazwyczaj osób starszych i jest stanem, w którym:
- ciśnienie skurczowe znacznie się zmniejsza albo
- ciśnienie rozkurczowe spada
w ciągu 3 minut po przyjęciu pozycji stojącej.
Częstość występowania hipotonii ortostatycznej wzrasta gwałtownie wraz z wiekiem – dotyczy około 5% badanych około 70. roku życia i około 10% badanych powyżej 80. roku życia.
Hipotonia ortostatyczna nie tylko niekorzystnie wpływa na jakość życia (powoduje między innymi omdlenia), ale jest również niezależnym czynnikiem prognostycznym – według badań, występowanie hipotonii ortostatycznej dwukrotnie zwiększa ryzyko zgonu u chorych po 70. roku życia.[5]
Choć kardiolodzy twierdzą, że niskie ciśnienie najczęściej nie wymaga leczenia, jeśli odczuwasz związane z nim dolegliwości, wpływa ono niekorzystnie na twoje funkcjonowanie – udaj się na wizytę do lekarza. Natomiast jeżeli masz więcej niż 60. lat – nie zwlekaj i skonsultuj się ze specjalistą.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/106339,hipotensja
[2] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/70495,leczenie-farmakologiczne-niedocisnienia
[3] J.w
[4] J.w.
[5] https://www.czytelniamedyczna.pl/554,aktualny-stan-wiedzy-na-temat-hipotonii.html
