900 tys. – średnio tyle przypadków nagłej śmierci sercowej odnotowuje się rocznie na terenie Europy i Stanów Zjednoczonych[1]. To poważny problem dotykający przede wszystkim osoby w sile wieku. Nasuwa się więc pytanie – co jest przyczyną nagłej śmierci sercowej i czy można jej uniknąć?
Nagła śmierć sercowa (z ang. sudden cardiac death – SCD) to termin stosowany w odniesieniu do osób, u których wystąpił niespodziewany zgon. W przeciwieństwie do nagłej śmierci, w tym przypadku pacjent zazwyczaj miał zdiagnozowaną wrodzoną lub nabytą wadę serca czy naczyń. Jeśli nie i jednocześnie nie stwierdzono przyczyn pozasercowych, za przyczynę uznaje się zdarzenie arytmiczne[2].
Nagła śmierć sercowa – przyczyny
Szacuje się, że aż 60% wszystkich zgonów sercowych stanowi nagła śmierć sercowa[3]. Za główne przyczyny uważa się m.in.:
- złośliwe arytmie komorowe (migotanie komór, utrwalony częstoskurcz komorowy);
- chorobę niedokrwienną serca;
- dysfunkcję skurczową lewej komory serca[4].
Ponadto wśród powodów wymienia się także:
- genetycznie uwarunkowane arytmogenne choroby serca, np. zespół Brugadów, LQTS, CPVT;
- wypadanie płatka zastawki mitralnej;
- nieprawidłowe odejście tętnic wieńcowych;
- zwężenie zastawki aortalnej[5].
Warto przy tym podkreślić, że przyczyny nagłej śmierci sercowej u osób młodych różnią się od przyczyn SCD stwierdzonej u osób starszych.
Przyczyny SCD u osób młodych
Nagła śmierć sercowa u młodych osób może być spowodowana m.in.:
- zapaleniem mięśnia sercowego,
- kardiomiopatiami,
- kanałopatiami.
Ponadto nierzadko ma to związek z przyjmowaniem narkotyków[6].
Przyczyny SCD u osób starszych
Nagłą śmierć sercową u osób starszych powodują najczęściej:
- choroba wieńcowa,
- wady zastawkowe,
- niewydolność serca[7].
Ustalenie konkretnej przyczyny może być jednak trudne – głównie z uwagi na występowanie wielu współistniejących przewlekłych chorób serca.
Nagły zgon sercowy – jak zmniejszyć prawdopodobieństwo jego wystąpienia?
Większe ryzyko wystąpienia nagłego zgonu sercowego występuje u mężczyzn niż u kobiet. Wzrasta przy tym wraz z wiekiem, co ma związek z większym prawdopodobieństwem rozwoju choroby wieńcowej[8]. Chociaż SCD nie da się w 100% uniknąć, można zredukować do minimum ryzyko.
Kontrola czynników ryzyka choroby wieńcowej
W związku z tym, że u wielu osób choroba wieńcowa nie daje wyraźnych objawów, zaleca się regularne kontrolowanie czynników ryzyka jej wystąpienia. Mowa tutaj m.in. o:
- oznaczaniu stężenia cholesterolu całkowitego oraz poszczególnych frakcji,
- oznaczeniu poziomu glukozy we krwi,
- pomiarze ciśnienia tętniczego krwi,
- monitorowaniu masy ciała[9].
Wszelkie odchylenia od normy w przeprowadzonych badaniach (np. lipidogramie) powinny być natychmiast skonsultowane z lekarzem. Również wzrost masy ciała i wynikająca z niego nadwaga czy otyłość powinien zaniepokoić i skłonić do znormalizowania wagi.
Zmiana stylu życia
Zmiana stylu życia, rozumiana jako wprowadzenie zdrowych nawyków żywieniowych oraz zwiększenie aktywności fizycznej, to jeden ze sposobów na zmniejszenie ryzyka chorób serca. Przekłada się to więc na zredukowanie prawdopodobieństwa SCD.
Warto zatem przyjrzeć się dotychczasowej diecie i wyeliminować te produkty, które sprzyjają hipercholesterolemii. Chodzi m.in. o żywność pochodzenia zwierzęcego, będącą źródłem kwasów tłuszczowych nasyconych. Uważa się, że każdy dodatkowy 1% energii pochodzącej z kwasów tłuszczowych nasyconych (powyżej rekomendowanych 10%) odpowiada za wzrost poziomu cholesterolu LDL o 0,8-1,6 mg/dl[10].
Zwiększona aktywność fizyczna o umiarkowanej intensywności, uprawiana przez ok. 150 minut tygodniowo, również pozwala zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego. Oznacza to, że mniejsze staje się też prawdopodobieństwo nagłej śmierci sercowej.
[1] https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/988,nagly-zgon-sercowy
[2] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/komorowe-zaburzenia-rytmu/133836,nagla-smierc-sercowa
[3] Postępowanie z chorymi zagrożonymi nagłą śmiercią sercową. Farmakoterapia; Forum Medycyny Rodzinnej 2007, tom 1, nr 1, 25–34; Copyright © 2007 Via Medica ISSN 1897–3509
[4] Postępowanie z chorymi zagrożonymi nagłą śmiercią sercową. Farmakoterapia; Forum Medycyny Rodzinnej 2007, tom 1, nr 1, 25–34; Copyright © 2007 Via Medica ISSN 1897–3509
[5] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.6.15.
[6] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/komorowe-zaburzenia-rytmu/133836,nagla-smierc-sercowa
[7] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/komorowe-zaburzenia-rytmu/133836,nagla-smierc-sercowa
[8] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/komorowe-zaburzenia-rytmu/133836,nagla-smierc-sercowa
[9] https://kardiologia.mp.pl/wytyczne/komorowe-zaburzenia-rytmu/133836,nagla-smierc-sercowa
[10] Rekomendacje dotyczące leczenia dyslipidemii w Polsce — III Deklaracja Sopocka Interdyscyplinarne stanowisko grupy ekspertów wsparte przez Sekcję Farmakoterapii Sercowo- -Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego; Choroby Serca i Naczyń 2018, tom 15, nr 4, 199–210; Copyright © 2018 Via Medica, ISSN 1733–2346
