Odczuwasz bóle w klatce piersiowej – szczególnie po wysiłku? Narzekasz na bóle mięśni łydek podczas maszerowania? Zmagasz się z częstymi zawrotami głowy? Właśnie tak może objawiać się miażdżyca, która – jeśli będzie postępować – może doprowadzić do zawału serca czy udaru mózgu. Dowiedz się, jak można temu przeciwdziałać.
Miażdżyca jest podstępną chorobą, która przez długi czas rozwija się bez widocznych objawów. Chociaż najczęściej dotyczy osób między 50. a 75. rokiem życia, zmagają się z nią coraz młodsi.
Miażdżyca – co to za choroba?
Miażdżycę zalicza się do przewlekłych chorób tętnic, która prowadzi do zwężania ich światła. Dochodzi do tego na skutek odkładania się blaszki miażdżycowej, która zmniejsza przepływ krwi[1]. Konsekwencją jest niedotlenienie narządów, co może skończyć się np. zawałem serca lub udarem mózgu.
Zmiany miażdżycowe najczęściej ulokowane są w:
- końcowym odcinku aorty brzusznej i jej rozwidleniu
- tętnicach wieńcowych
- tętnicach odchodzących od łuku aorty[2].
Chociaż za powstawanie miażdżycy odpowiadają czynniki genetyczne, duży udział mają czynniki środowiskowe. Ich różny udział w rozwoju choroby tłumaczyłoby zmienność schorzenia – w zależności od konkretnego pacjenta[3].
Poznaj typowe objawy miażdżycy
Objawy miażdżycy mogą być dość zróżnicowane – wszystko zależy od tego, gdzie umiejscowione są zmiany.
Jeśli miażdżyca dotyczy:
- tętnic wieńcowych – typowe jest odczuwanie charakterystycznego bólu w klatce piersiowej w trakcie wysiłku; dolegliwości mijają po zaprzestaniu aktywności;
- tętnic kończyn dolnych – może pojawiać się ból mięśni łydek, który ustępuje po zaprzestaniu wysiłku;
- tętnic szyjnych i mózgowych – pojawiają się zawroty głowy, dezorientacja, przejściowy niedowład[4].
Warto przy tym podkreślić, że objawy miażdżycy mogą nie pojawiać się przez długi czas. Zwykle choroba daje o sobie znać wówczas, gdy dojdzie do znacznego zwężenia tętnic.
Profilaktyka miażdżycy = maksymalna skuteczność
Chociaż leczenie miażdżycy jest możliwe, terapia nigdy nie spowoduje zupełnego cofnięcia się zmian powstałych w tętnicach. Z tego powodu kluczową rolę odgrywa profilaktyka, która – jeśli będzie konsekwentnie prowadzona już od najmłodszych lat – przyczyni się do zahamowania rozwoju miażdżycy.
Utrzymuj cholesterol LDL w ryzach
Czy wiesz, że za powstawanie blaszek miażdżycowych odpowiada cholesterol LDL? Chociaż cholesterol jest potrzebny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, zgromadzony w nadmiarze odkłada się w tętnicach. Miażdżycę – jako proces zapalny – zapoczątkowuje gromadzenie się złogów składających się m.in. z lipoprotein o małej gęstości (LDL), komórek piankowatych i pozakomórkowych skupisk cholesterolu[5].
W kontekście działań prewencyjnych ogromną rolę odgrywa utrzymywanie optymalnego poziomu cholesterolu LDL. Szczególnie ważna jest prawidłowo skomponowana dieta, która powinna ograniczać spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych. Ich redukcja może przyczynić się do obniżenia zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL, a nawet zmniejszenia istniejących zmian miażdżycowych[6]. Ponadto warto zwiększyć spożycie steroli roślinnych, które – spożywane w ilości 1,5-2,4 g dziennie przez okres 2-3 tygodni – obniżają poziom złego cholesterolu o 7-10% w połączeniu ze zbilansowaną dietą i zdrowym trybem życia[7].
Kontroluj poziom lipidów
Skoro jedną z przyczyn miażdżycy jest zbyt wysoki poziom cholesterolu, warto pamiętać o regularnym kontrolowaniu stężenia lipidów we krwi. Zaleca się, aby lipidogram wykonywać co 5 lat – począwszy od ukończenia 20. roku życia.
Lipidogram to badanie, które pozwala na ocenę poziomu cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, cholesterolu HDL oraz trójglicerydów. Jeśli uzyskane wyniki odbiegają od obowiązującej normy, wówczas wymagana jest konsultacja lekarska.
Zrezygnuj z siedzącego trybu życia
Minimalna aktywność fizyczna lub jej brak zwiększa ryzyko powstania zmian miażdżycowych. Warto więc zrezygnować z siedzącego trybu życia na rzecz nieco większego wysiłku fizycznego. Badania pokazują, że zwiększona aktywność fizyczna o charakterze rekreacyjnym może zmniejszać ryzyko rozwoju miażdżycy[8].
Miażdżyca uznawana jest za chorobę cywilizacyjną, ale można jej skutecznie uniknąć. Podstawą jest zmiana dotychczasowych nawyków – zarówno w zakresie żywienia, jak i prowadzonej aktywności. Dzięki temu uda się zmniejszyć ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnych – w tym zawału serca czy udaru mózgu.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[2] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[3] Patogeneza aterotrombozy; Wybrane Problemy Kliniczne; Copyright © 2009 Via Medica ISSN 1897–3590
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[5] Miażdżyca — choroba całego życia i całej populacji krajów cywilizacji zachodniej; Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 1, 1–6; Copyright © 2006 Via Medica, ISSN 1733–2346
[6] Spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych a ryzyko choroby niedokrwiennej serca — zmiana paradygmatu czy metodologiczny węzeł gordyjski?; Choroby Serca i Naczyń 2015, 12 (4), 217–222;
[7] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[8] Wieloletni systematyczny wysiłek fizyczny jako czynnik modyfikujący występowanie miażdżycy subklinicznej u mężczyzn aktywnych zawodowo; Medycyna Pracy 2013;64(6):785–795 © Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi
