Dieta DASH jest od wielu lat uznawana za jedną z najzdrowszych na świecie. W 2023 r. uplasowała się na 2. miejscu w rankingu US News & World Report, uznawanym za najlepsze zestawienie jadłospisów na świecie – tuż za dietą śródziemnomorską. Zastanawiasz się, czy to dobry wybór w kontekście profilaktyki miażdżycy? Sprawdzamy.
Dieta a miażdżyca: jaka jest zależność?
Miażdżyca jest jedną z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych naszych czasów. Często rozwija się podstępnie przez całe życie, by objawić się dopiero ok. 50.-60. r.ż., gdy zmiany są już bardzo zaawansowane[1]. Na czym polega? To choroba zapalna tętnic, w której przebiegu na ściankach tętnic osadzają się blaszki miażdżycowe zbudowane w dużej mierze z cholesterolu. Wraz z ich narastaniem, zmniejsza się światło naczyń krwionośnych. Z czasem jest to na tyle duży problem, że przepływ krwi staje się niewystarczający dla zachowania prawidłowego funkcjonowania organizmu[2].
W zależności od tego, których naczyń dotyczy miażdżyca, jej konsekwencjami mogą być np.:
- choroba wieńcowa i zawał serca;
- udar mózgu;
- zaburzenia ruchowe lub czuciowe, zaburzenia widzenia itp.[3]
Rozwój tej choroby ma zróżnicowane podłoże, jednak najczęściej jest determinowana czynnikami związanymi ze stylem życia, a w szczególności z dietą. Na jej rozwój wpływają m.in.:
- nadwaga lub otyłość;
- nieprawidłowy profil lipidowy, tj. podwyższone stężenie LDL i trójglicerydów oraz obniżone stężenie HDL;
- podwyższone ciśnienie krwi;
- stan przedcukrzycowy lub cukrzyca[4].
Są to czynniki wyraźnie związane ze sposobem odżywiania się. Dlatego zarówno w profilaktyce tej groźnej choroby, jak i przy jej leczeniu ważne jest odpowiednie odżywianie się.
Dieta DASH: czy dobra na miażdżycę?
Dieta DASH, jak już wiesz, jest uznawana za jedną z najzdrowszych na świecie. Ale czy również w kontekście miażdżycy? Warto wiedzieć, że ten model żywienia powstał przede wszystkim z myślą o kontroli ciśnienia krwi. Stąd też jego nazwa – DASH to skrót od Dietary Approach to Stop Hypertension, czyli dieta w leczeniu i zapobieganiu nadciśnienia. Powstała w wyniku przeprowadzenia pogłębionych i szeroko zakrojonych badań populacyjnych w USA, w połowie lat 90. Wykazano w nich, że wypracowany model żywieniowy pozwalał obniżyć ciśnienie krwi nawet w 2 tygodnie po jego wdrożeniu, a efekt utrzymywał się długoterminowo, bez względu na stan zdrowia, wiek czy płeć pacjenta[5].
Już ze względu na ten fakt można wnioskować, że dieta DASH jest dobrym wyborem w profilaktyce miażdżycy – nadciśnienie to jeden z czynników sprzyjających jej rozwojowi. To jednak nie jedyny powód. Wystarczy przyjrzeć się zasadom, które obowiązują w tym modelu żywienia. Obejmują one:
- obniżenie spożycia tłuszczu do 27% energii dostarczanej organizmowi na co dzień;
- ograniczenie spożycia mięsa i jego przetworów, a także soli i słodyczy;
- włączenie do jadłospisu większej ilości produktów pełnoziarnistych, ryb oraz nasion strączkowych i orzechów[6].
Jadłospis oparty o te zalecenia zawiera[7]:
- małe ilości nasyconych kwasów tłuszczowych, które przyczyniają się do wzrostu stężenia tzw. złego cholesterolu[8];
- małe ilości tłuszczów trans, które także podnoszą poziom LDL i obniżają HDL („dobry” cholesterol)[9];
- ograniczoną ilość cholesterolu.
Te czynniki czynią go korzystnym w kontekście profilaktyki miażdżycy. Dlatego to jedna z opcji żywieniowych, na którą warto postawić z myślą o ograniczeniu ryzyka rozwoju tej choroby i zachowaniu dobrego zdrowia na lata.
Należy przy tym pamiętać, że do jadłospisu warto jednocześnie włączyć dobre źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych, takie jak oleje roślinne. Słusznym wyborem będzie też wzbogacenie diety o sterole roślinne, które przyczyniają się do obniżenia poziomu cholesterolu o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni, przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g i zachowaniu zdrowego stylu życia oraz zrównoważonej diety[10]. Oba wymienione składniki zawiera np. margaryna Optima Cardio. Dlatego to dobry zamiennik dla masła dla osób, które chcą zadbać o dobry poziom
[1] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[2] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/62038,jak-powstaje-blaszka-miazdzycowa
[3] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[5] https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/dieta-dash-gwiazda-wsrod-diet/
[6] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/dietaiwysilek/60147,dieta-dash
[7] https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/dieta-dash-gwiazda-wsrod-diet/
[8] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/103924,cholesterol-i-triglicerydy-panel-lipidowy
[9] https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/izomery-trans-warto-wiedziec/
[10] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
