Covid-19 jest chorobą, która może mieć zróżnicowany przebieg – od bardzo łagodnego po zagrażający życiu. Wyzdrowienie wcale nie musi oznaczać końca problemów zdrowotnych. Warto bowiem mieć świadomość, że wiele osób zmaga się z poważnymi powikłaniami – także ze strony serca. Z tego powodu zalecana jest szczegółowa diagnostyka – po to, aby wykryć ewentualne nieprawidłowości.
Covid-19 to zespół objawów wywołanych przez koronawirus SARS-Cov-2. Cechą charakterystyczną są objawy zakażenia układu oddechowego, wśród których wymienia się m.in.:
- kaszel – zwykle suchy
- gorączka
- duszność[1].
Ponadto u niektórych osób choroba wywoływała ciężkie zapalenie płuc, któremu towarzyszył zespół ostrej niewydolności oddechowej[2].
Covid-19 a zdrowie serca – najważniejsze informacje
Większość pacjentów po przebyciu zakażenia koronawirusem SARS-Cov-2 powraca do normalnego funkcjonowania. Jednak u niektórych osób stwierdza się występowanie zaburzeń – nie tylko związanych z układem oddechowym, ale również sercowo-naczyniowym. I właśnie tego typu objawy określa się mianem sercowego zespołu postcovidowego.
Badania naukowe pokazują, że istnieje ogromna zależność „COVID-19 a zdrowie serca”. Za przykład może posłużyć hiszpańskie badanie analizujące wyniki rezonansów magnetycznych, EKG i badań laboratoryjnych 139 pracowników służby zdrowia. Dwumiesięczna analiza wykazała, że aż w 40% przypadków stwierdzono zapalenie mięśnia sercowego lub zapalenie osierdzia[3].
Okazuje się, że koronawirus SARS-Cov-2 może prowadzić do uszkodzenia serca poprzez:
- wywołanie tzw. burzy cytokinowej – skutkuje to powiększeniem osłabionego serca, obniżenia ciśnienia krwi
- wywołanie zapalenia naczyń krwionośnych
- zwiększenie skłonności do krzepnięcia – konsekwencją może być powstawanie zakrzepów krwi w płucach, które odpowiadają m.in. za zablokowanie przepływu tlenu do serca.
Serce może ulegać również uszkodzeniu na skutek rozwoju zapalenia płuc. Wynika to z faktu, że podczas stanu zapalnego dochodzi do obniżenia poziomu tlenu we krwi[4].
Zespół postcovidowy – typowe objawy
Sercowy zespół postcovidowy zwykle daje kilka typowych objawów. Czujność powinny wzbudzić m.in. takie symptomy jak:
- zawroty głowy
- ból w klatce piersiowej
- kłopoty z oddychaniem
- duszność w trakcie wysiłku
- kołatanie serca
- wybudzanie się z zadyszką.
W takim przypadku należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, który skieruje na dalszą diagnostykę.
Badania na serce po przebyciu COVID-19
Jeśli jesteś osobą, która przeszła zakażenie koronawirusem SARS-Cov-2, nie musisz czekać na pojawienie się niepokojących objawów. Po upływie kilku miesięcy od wyzdrowienia warto wykonać badania diagnostyczne, które pozwolą na ocenę kondycji mięśnia sercowego. Należy mieć świadomość, że nawet łagodne objawy COVID-19 mogą spowodować uszkodzenie serca lub zwiększyć ryzyko wystąpienia niewydolności serca[5].
Parametry układu krzepnięcia
Aby ocenić zwiększoną skłonność do powstawania zakrzepów, warto wykonać badania laboratoryjne pod kątem parametrów układu krzepnięcia. Znaczenie ma zatem oznaczenie D-dimerów oraz fibrynogenu.[6] O zwiększonej krzepliwości świadczy podwyższony poziom D-dimerów.
Elektrokardiografia
Elektrokardiografia (EKG) to bezbolesne i bezinwazyjne badanie, które wykonuje się w celu wykrycia ewentualnych zaburzeń pracy serca[7]. Polega na umieszczeniu na ciele pacjenta specjalnych elektrod, które zbierają informacje o funkcjonowaniu mięśnia sercowego.
Echo serca
Echo serca jest badaniem obrazowym, które wykorzystuje fale dźwiękowe. Pozwala na ujrzenie konkretnych elementów mięśnia sercowego, a następnie jego ocenę pod kątem funkcjonowania jam i zastawek[8].
Covid-19- a zdrowie serca – jak o nie zadbać?
Aby serce było mniej narażone na powikłania po COVID-19, warto o nie zadbać – nie tylko w okresie zachorowania. Podstawą jest prawidłowo zbilansowana dieta, która powinna uwzględniać:
- ograniczenie spożycia soli
- zmniejszenie ilości spożywania źródeł nasyconych kwasów tłuszczowych
- zwiększenie ilości spożywania produktów spożywczych będących źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Nie bez znaczenia jest porzucenie siedzącego trybu życia na rzecz zwiększonej aktywności fizycznej. Warto ćwiczyć minimum 3-4 razy w tygodniu przez 30-45 minut[9].
Warto przy tym pamiętać, że na powikłania po COVID-19 najbardziej narażone są osoby z chorobami serca. W ich przypadku ważne jest wyrównanie stanu kardiologicznego. Z tego powodu nie należy odstawiać przyjmowanych do tej pory leków.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/koronawirus/koronawirus-warto-wiedziec/225676,koronawirus-najnowsze-informacje
[2] j.w.
[3] https://www.dicardiology.com/article/long-term-cardiovascular-impact-covid-19
[4] https://www.health.harvard.edu/blog/covid-19-and-the-heart-what-have-we-learned-2021010621603
[5] https://bipold.aotm.gov.pl/assets/files/ppz/2021/RPT/RAPORT_rekom_art_48aa_Covid_rehabilitacja.pdf
[6] https://naukaprzeciwpandemii.pl/app/uploads/2021/05/biala-ksiega_charakterystyka-choroby-covid-19_v-1.1._maj-2021.pdf
[7] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/152094,elektrokardiografia-ekg
[8] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/62359,echokardiografia-serca-echo-serca
[9] https://www.szpitalswwojciecha.pl/blog/ekspert-radzi/covid-19-a-leczenie-kardiologiczne-rozmowa-z-dr-n-med-magdalena-lanocha-specjalista-kardiologii/
