Arytmia serca to poważny problem zdrowotny, który może dotyczyć nawet 1 mln Polaków[1]. Trudno dokładnie oszacować jego skalę, ponieważ schorzenie nie daje wyraźnych objawów. Warto jednak poznać kilka symptomów, które mogą świadczyć o istnieniu zaburzeń rytmu serca. Pozwoli to wdrożyć odpowiednie leczenie, dzięki czemu uda się uniknąć konsekwencji zdrowotnych.
U zdrowego człowieka serce pracuje z odpowiednią intensywnością – częstość akcji wynosi 60-80 uderzeń w ciągu minuty. Czasami jednak serce bije szybciej – dzieje się tak między innymi w momencie stresu czy wykonywania pracy fizycznej. Sam dość intensywny trening może powodować przyspieszenie akcji serca nawet do 170-180 uderzeń na minutę. Natomiast w nocy – gdy organizm odpoczywa – serce bije znacznie wolniej, zaledwie 60-40 razy na minutę.
Arytmia serca – co to jest?
Mianem arytmii serca określa się przypadek, w którym serce bije zbyt wolno lub pracuje szybko i nieregularnie – bez typowych powodów (tj. przy braku wysiłku fizycznego, sytuacji stresowych). Za zaburzenia rytmu odpowiadają najczęściej czynniki związane z patologiami tego narządu – można do nich zaliczyć m.in.:
- chorobę niedokrwienną serca,
- kardiomiopatie,
- zapalenie mięśnia sercowego,
- nadciśnienie tętnicze,
- wrodzone i nabyte wady serca[2].
Do zaburzeń mogą prowadzić także choroby „pozasercowe”, wśród których warto wymienić:
- niedoczynność lub nadczynność tarczycy,
- zatorowość płucną,
- zatrucia toksycznymi substancjami,
- przyjmowanie niektórych leków,
- kwasicę metaboliczną,
- zaburzenia elektrolitowe.
Rodzaje arytmii serca
Zaburzenia rytmu serca można sklasyfikować według następującego podziału:
- arytmie nadkomorowe – zalicza się do nich: migotanie przedsionków, dodatkowe pobudzenia nadkomorowe, częstoskurcze przedsionkowe, węzłowe, przedsionkowo-komorowe, częstoskurcze nadkomorowe,
- arytmie komorowe – zalicza się do nich: migotanie komór, częstoskurcze komorowe, dodatkowe pobudzenia komorowe, trzepotanie komór[3].
Arytmia serca – objawy
Niektóre osoby nie mają świadomości, że zmagają się z problemem, jakim jest arytmia serca. Objawy nie zawsze są charakterystyczne i nie każdy łączy je z zaburzeniami rytmu serca. Eksperci podkreślają, że zdarzają się pacjenci, u których symptomy nie pojawiają się wcale lub są bardzo delikatne, zaś pierwszym poważnym objawem jest… udar mózgu.
Warto przy tym podkreślić, że symptomy w dużej mierze zależą od rodzaju arytmii. I tak:
- na częstoskurcz nadkomorowy mogą wskazywać: kołatanie serca, zawroty głowy, zmęczenie, duszność, wielomocz, uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, zasłabnięcia; jeśli chodzi o tego rodzaju arytmię serca, objawy mają charakter napadowy,
- komorowa arytmia serca objawy daje następujące: kołatanie serca, wrażenie „uciekania” serca do gardła lub żołądka, kłucie w okolicy przedsercowej[4].
Na czym polega rozpoznanie arytmii serca?
O ile arytmia serca objawy daje charakterystyczne, wówczas pacjent zgłasza się do lekarza, zaś specjalista kieruje na dalszą diagnostykę.
W rozpoznaniu zaburzeń serca niezbędny jest obraz elektrokardiograficzny, który pozwala na ustalenie:
- rodzaju arytmii i prawdopodobny mechanizm funkcjonowania,
- przyczynę zaburzeń,
- objawy towarzyszące,
- rokowanie – z uwzględnieniem ryzyka wystąpienia nagłej śmierci sercowej[5].
Podstawą jest przeprowadzenie elektrokardiografii spoczynkowej (EKG spoczynkowe) – szczególnie ważne w przypadku pacjentów ze stale występującą arytmią. Pomocne może okazać się także 24-godzinne monitorowanie EKG metodą Holtera – dotyczy to głównie osób, u których zaburzenia rytmu serca pojawiają się okresowo.
Lekarz może zalecić także wykonanie elektrokardiograficznej próby wysiłkowej. Takie badanie pozwala na określenie czy arytmia nasila się w trakcie wysiłku fizycznego. Umożliwia także zdiagnozowanie choroby niedokrwiennej serca.
Wśród badań pomocniczych można wymienić także:
- badanie elektrofizjologiczne (EPS) – jest badaniem małoinwazyjnym, które polega na wprowadzeniu specjalnego cewnika do naczyń krwionośnych i dalej do serca[6]; pozwala na precyzyjne określenie arytmii,
- echokardiografię – pozwala wykluczyć organiczną chorobę serca, która mogłaby być przyczyną arytmii.
Arytmia serca – problem, którego nie można lekceważyć
Najważniejsze jest rozpoznanie arytmii serca, bo to pozwoli na ustalenie dalszego planu postępowania. Leczenie uzależnione jest m.in. od rodzaju zaburzeń, ich przyczyn. Najczęściej przyjmuje formę farmakoterapii, w której podaje się takie leki jak np. glikozydy, beta-blokery. W niektórych przypadkach koniecznością jest leczenie zabiegowe, np. operacja zastawki serca, ablacja RF. Jeśli u pacjenta częstość akcji serca jest niższa od 40 uderzeń na minutę, wówczas wszczepia się rozrusznik.
[1] https://www.rp.pl/Zdrowie-/190529390-Najnowsze-metody-leczenia-arytmii-Serce-na-trojwymiarowej-mapie.html
[2] https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/arytmia-serca-objawy-i-leczenie-zaburzen-rytmu-serca,6416,n,192
[3] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.6.
[4] j.w.
[5] j.w.
[6] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/152399,badanie-elektrofizjologiczne-serca
