Przebyty zawał to poważne obciążenie mięśnia sercowego, dlatego nieodłącznym elementem procesu zdrowienia jest rehabilitacja. Znaczenie mają nie tylko odpowiednio dobrane zabiegi, ale również… aktywność fizyczna. Sprawdź, czy po zawale serca można ćwiczyć i dowiedz się, jakie treningi są wskazane.
Jeszcze w XX wieku podstawową metodą leczenia chorób serca było całkowite unieruchomienie lub ograniczenie wysiłku fizycznego. Obecnie uważa się, że rehabilitacja fizyczna u osób po zawale serca jest jednym z ważnych elementów ogólnej rehabilitacji kardiologicznej[1]. Dużą rolę odgrywa trening, który – aby był w pełni bezpieczny – musi zostać opracowany indywidualnie dla pacjenta.
Aktywność fizyczna po zawale serca jest wskazana
Czy wiesz, że zwiększenie aktywności fizycznej u osób po przebytym zawale pomaga zmniejszyć ryzyko śmierci o 50% w ciągu 4 lat od momentu wystąpienia tego zdarzenia sercowego[2]? Jest to wystarczający argument przemawiający za tym, aby zacząć ćwiczyć.
Pamiętaj! Decyzja o rozpoczęciu treningu powinna być skonsultowana z lekarzem prowadzącym. Organizm pacjenta musi być gotowy na wysiłek fizyczny – niezależnie od intensywności i częstotliwości.
Badania naukowe pokazują, że ćwiczenia są wskazane nie tylko w przypadku osób regularnie trenujących przed zawałem. Zdrowotne korzyści mogą osiągnąć także pacjenci niećwiczący[3].
Ćwiczenia fizyczne wskazane dla osób po zawale
Aktywność fizyczna osób po przebytym zawale dostosowana jest do etapu rehabilitacji.
W fazie wczesnej rehabilitacji szpitalnej pierwsze ćwiczenia można przeprowadzić już po 12-48 godzinach unieruchomienia. Wśród bezwzględnych przeciwwskazań wymienić można m.in. niestabilną chorobę wieńcową, ciężkie objawowe wady zastawkowe, zapalenie osierdzia.
Etap II – określany jako rekonwalescencja – dopuszcza włączenie treningów złożonych, które obejmują:
- ćwiczenia ogólno usprawniające,
- treningi wytrzymałościowe,
- ćwiczenia oporowe.
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów (np. ból wieńcowy, duszności, przyspieszenie częstości serca), należy niezwłocznie przerwać trening.
Istotą etapu III – nazywanego fazą wtórnej prewencji – jest realizowanie prozdrowotnego trybu życia. Znaczną rolę odgrywa tutaj aktywność fizyczna. Zaleca się m.in. wykonywanie:
- treningu aerobowego – marszobiegi, pływanie, rower stacjonarny, nordic walking pomagają poprawić krążenie[4];
- ćwiczeń oporowych – trening z wolnymi ciężarami, na maszynach jest szczególnie polecany osobom z niewydolnością serca, ponieważ odpowiadają za wzrost siły mięśniowej o ok. 15-43%[5].
Szczególne znaczenie odgrywają ćwiczenia oporowe oraz ćwiczenia izometryczne. Te pierwsze pomagają w przygotowaniu pacjentów do codziennej aktywności życiowej, a drugie – pozwalają na kontrolowanie metabolicznych czynników ryzyka choroby wieńcowej[6].
Pamiętaj! Poprzez aktywność fizyczną rozumie się nie tylko specjalnie opracowany plan treningowy. Jeśli z jakichś powodów nie możesz wykonywać ćwiczeń w danym dniu, możesz je zastąpić krótkim spacerem czy nawet… krzątaniem się po domu[7].
Trening po zawale serca – intensywność i częstotliwość
Jak wynika z rekomendacji, trening osób po przebytym zawale musi charakteryzować się odpowiednią intensywnością oraz częstotliwością. Zaleca się wykonywać ćwiczenia o umiarkowanym natężeniu przez 150 minut w tygodniu (łącznie). Oznacza to trening co najmniej dwa razy w tygodniu – taki, który trwa od 45 do 60 minut.
Pamiętaj! Niezależnie od rodzaju wybranej aktywności, ćwiczenia właściwe należy poprzedzić krótką rozgrzewką oraz zakończyć ok. 5-minutowym rozciąganiem / wyciszaniem.
Przebyty zawał serca wcale nie oznacza diametralnych zmian w życiu. Jak najbardziej można powrócić do pełnej sprawności – musi to jednak odbywać się pod okiem specjalisty. Powrót do aktywności we własnym zakresie może być bardzo szkodliwy – szczególnie jeśli trening zostanie wprowadzony zbyt szybko i plan będzie uwzględniał nieodpowiednie ćwiczenia.
[1] Rehabilitacja kardiologiczna pacjentów po zawale serca; Ryszard Piotrowicz i Jadwiga Wolszakiewicz; Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytutu Kardiologii w Warszawie; Folia Cardiologica Excerpta 2008, tom 3, nr 12, 559–565 Copyright © 2008 Via Medica ISSN 1896–2475
[2] https://www.sciencedaily.com/releases/2018/04/180419100122.htm
[3] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/aktualnosci/201857,warto-podjac-aktywnosc-fizyczna-po-zawale
[4] https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C77757%2Cekspert-serce-lubi-wysilek-dynamiczny-niewskazane-cwiczenia-statyczne.html
[5] Znaczenie treningu oporowego w redukcji mięśniowych następstw niewydolności serca, Kinga Węgrzynowska-Teodorczyk, Ewa A. Jankowska, Waldemar Banasiak , Piotr Ponikowski, Marek Woźniewski, Kardiol Pol 2008; 66: 434–442
[6] Rehabilitacja kardiologiczna pacjentów po zawale serca; Ryszard Piotrowicz i Jadwiga Wolszakiewicz; Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytutu Kardiologii w Warszawie; Folia Cardiologica Excerpta 2008, tom 3, nr 12, 559–565 Copyright © 2008 Via Medica ISSN 1896–2475
[7] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/aktualnosci/201857,warto-podjac-aktywnosc-fizyczna-po-zawale
