Miażdżyca to poważna choroba tętnic, która zwykle zapoczątkowuje inne schorzenia układu sercowo-naczyniowego. Często nie daje wyraźnych objawów, dlatego łatwo ją zlekceważyć. Dowiedz się, czy i w jaki sposób można określić ryzyko miażdżycy. Taka wiedza pozwoli ci podjąć działania prewencyjne w celu zminimalizowania prawdopodobieństwa jej rozwoju.
Miażdżyca jest podstępną chorobą – może rozwijać się latami, nie dając żadnych wyraźnych objawów. Tymczasem jej skutki są bardzo groźne – począwszy od zawału serca, a skończywszy na udarze mózgu. Dlatego tak ważne jest określenie ryzyka rozwoju miażdżycy.
Miażdżyca – co to za choroba?
Mianem miażdżycy określa się chorobę tętnic, która prowadzi do zwężenia światła naczyń. Dochodzi do tego na skutek odkładania się blaszki miażdżycowej, zbudowanej przede wszystkim z cholesterolu[1]. Prowadzi to do zwężenia światła tętnicy, co z kolei skutkuje zmniejszeniem przepływu krwi i niedotlenieniem narządów.
Miażdżyca, w zależności od lokalizacji, może dawać różne symptomy:
- miażdżyca tętnic kończyn dolnych objawia się bólem łydek, który ustępuje po spoczynku,
- miażdżyca tętnicy wieńcowej może powodować ból wieńcowy – podczas wysiłku,
- miażdżyca tętnic szyjnych i kręgowych objawia się zawrotami głowy, dezorientacją, przejściowym niedowładem[2].
Czynniki ryzyka miażdżycy – jakie są?
Miażdżyca jest chorobą, która występuje właściwie u każdego – pierwsze zmiany miażdżycowe można zauważyć już w dzieciństwie. Jednak tempo jej rozwoju zależy w dużej mierze od nasilenia czynników[3]. Dzieli się je na dwie grupy:
- czynniki genetyczne,
- czynniki środowiskowe[4].
O ile uwarunkowania genetyczne należą do czynników niemodyfikowalnych, o tyle można wpłynąć na czynniki środowiskowe. Zalicza się do nich m.in. podwyższony poziom cholesterolu, nadciśnienie tętnicze, otyłość brzuszną, cukrzycę typu 2, palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu.
Jeżeli więc należysz do którejś z grup, istnieje duże prawdopodobieństwo rozwoju miażdżycy. W takim przypadku należy systematycznie kontrolować lipidogram czy wykonywać pomiar ciśnienia tętniczego krwi.
Lipidogram – badanie, które pozwala określić ryzyko miażdżycy?
Lipidogram (tzw. profil lipidowy) jest jednym z podstawowych badań laboratoryjnych, które pozwala na określenie ryzyka rozwoju miażdżycy. Jego istotą jest oznaczenie stężenia poszczególnych frakcji lipidów – wartości niezgodne z obowiązującymi normami będą wskazywać na zaburzenia gospodarki lipidowej.
Lipidogram – poszczególne rodzaje lipidów
Lipidogram obejmuje oznaczenie takich wskaźników jak:
- cholesterol LDL – część cholesterolu całkowitego, odpowiadająca za transport cholesterolu z wątroby do mięśni;
- cholesterol HDL – część cholesterolu całkowitego, odpowiadająca za transport cholesterolu z tkanek do wątroby;
- cholesterol całkowity – stężenie obu frakcji: LDL i HDL;
- trójglicerydy – stanowią podstawowy składnik tkanki tłuszczowej.
Warto wiedzieć, że podwyższone stężenie cholesterolu frakcji LDL i wysoki poziom trójglicerydów zwiększają ryzyko wystąpienia miażdżycy. Jest ono większe wówczas, gdy stężenie cholesterolu HDL jest mniejsze, niż to wynika z obowiązujących norm.
Lipidogram – normy
Za wartości optymalne profilu lipidowego przyjmuje się:
- cholesterol całkowity: 114– 200 mg/dl
- cholesterol HDL: kobiety >50 mg/dl, mężczyźni >40 mg/dl
- cholesterol LDL: <100 mg/dl
- trójglicerydy: <150 mg/dl[5].
W przypadku uzyskania wyników niezgodnych z zalecanymi wartościami należy skonsultować się z lekarzem. Specjalista, na podstawie wykonanego lipidogramu i przeprowadzonego wywiadu lekarskiego, udzieli dalszych wskazówek co do postępowania. Najczęściej rekomendacje dotyczą zmiany stylu życia – wprowadzenia modyfikacji żywieniowych oraz zwiększenia aktywności fizycznej.
Miażdżyca a profilaktyka
W zmniejszaniu ryzyka miażdżycy oraz jej następstw ogromną rolę odgrywa prewencja. Znaczenie mają m.in.:
- przestrzeganie zasad zdrowego żywienia;
- obniżenie stężenia cholesterolu LDL;
- zwiększenie aktywności fizycznej – minimum 150 minut/tygodniowo wysiłku aerobowego o umiarkowanej intensywności;
- niepalenie papierosów;
- redukcja masy ciała[6].
Warto przy tym pamiętać, aby regularnie kontrolować stężenie lipidów w organizmie – są one istotnym wyznacznikiem ryzyka rozwoju miażdżycy.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[2] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[3] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[4] Patogeneza aterotrombozy; Wybrane problemy kliniczne; Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 5, 396–40; Copyright © 2009 Via Medica ISSN 1897–3590
[5] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/103924,cholesterol-i-triglicerydy-panel-lipidowy
[6] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.3.
