Prawidłowa praca serca przekłada się na funkcjonowanie wszystkich komórek organizmu. W końcu jest pompą, która tłoczy krew, wraz z którą transportowany jest m.in. tlen. Dlatego warto szczególnie uważnie podejść do działania tego organu i reagować, gdy pojawią się pierwsze objawy świadczące o niewydolności. Co może budzić niepokój? Sprawdź!
Niewydolność serca, czyli co?
Niewydolność serca jest stanem, w którym dochodzi do zaburzeń czynności tego organu, a ich konsekwencjami są:
- zmniejszenie pojemności minutowej serca w stosunku do zapotrzebowania tkanek
- lub dochodzi do zwiększenia ciśnienia krwi – tak, aby organizm mógł zapewnić właściwą pojemność minutową tego organu[1].
Mówiąc prościej, chodzi o sytuację, w której serce nie jest w stanie pompować odpowiedniej ilości krwi do narządów. To przekłada się na ich niedotlenienie albo na zaleganie zbyt dużej ilości krwi w narządach, a w efekcie – poważne konsekwencje zdrowotne[2].
Co istotne, taki stan może przybierać różne postacie. Warto znać przede wszystkim podział na niewydolność:
- ostrą – gdy objawy pojawiają się nagle, gwałtownie i narastają z dużą intensywnością; np. w efekcie zawału serca, zatorowości płucnej czy rozwarstwienia aorty[3];
- przewlekłą – przebiega wolniej i mniej gwałtownie, a jej objawy utrzymują się od co najmniej miesiąca; może się rozwinąć na skutek toczących się chorób, np. choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia tętniczego, wad serca, chorób osierdzia czy przerostu mięśnia sercowego[4].
W każdym przypadku pojawiają się mniej lub bardziej swoiste objawy, które mogą sugerować taki stan. Warto więc na nie zwrócić uwagę – zwłaszcza że im wcześniej podejmie się leczenie, tym mniejsze ryzyko dla zdrowia i życia.
Jakie objawy mogą świadczyć o niewydolności serca?
Lista objawów, które mogą powodować „zapalenie się czerwonej lampki w głowie”, jest dość długa. Symptomami, które pojawiają się najczęściej, są[5]:
- duszność – w początkowych stadiach doświadcza się jej podczas wysiłku fizycznego; np. szybkiego wchodzenia po schodach czy krótkiego biegu na autobus, z czasem może się nasilać i pojawiać nawet w spoczynku;
- przewlekłe zmęczenie i szybkie męczenie się – to może być rezultat niedotlenienia mięśni szkieletowych;
- duszności po położeniu się – może się pojawiać np. na 1-2 minuty po ułożeniu się do snu i ustąpić, kiedy usiądzie się lub wstanie;
- spuchnięte kostki – obrzęk w okolicach stóp może również sugerować stan niewydolności serca.
Jeśli zauważasz u siebie którąś z powyższych dolegliwości, jak najszybciej skonsultuj się z lekarzem. Mogą one wskazywać na rozwijający się problem kardiologiczny!
Powyższa lista objawów nie wyczerpuje tych, które mogą się pojawić przy niewydolności serca. Warto przyjrzeć się też mniej typowym symptomom. W tej grupie wymienia się[6]:
- utratę apetytu (która może być powiązana ze zmęczeniem i znużeniem) i wrażenie „pełności” czy sytości;
- zawroty głowy i omdlenia (które mogą wynikać np. z niedotlenienia mózgu);
- kaszel nocny – najczęściej jest suchy, ale zdarza się też odkrztuszanie różowawej flegmy (może to świadczyć o zaostrzeniu stanu niewydolności);
- świszczący oddech;
- kołatania serca, czyli pojawiające się nieprzyjemne uczucie bicia serca;
- zaburzenia świadomości, np. splątanie;
- stany depresyjne.
Chociaż opisane zjawiska nie zawsze są związane z problemami z sercem, mogą się pojawiać w kontekście jego niewydolności. Każde z nich również warto skonsultować z lekarzem pierwszego kontaktu. Zleci on zapewne dodatkową diagnostykę, np. badania krwi czy EKG. Może także skierować do specjalisty – kardiologa.
Zadbaj o zdrowie serca na co dzień!
Niewydolność serca może mieć różne podłoże. Jednak ważnym elementem profilaktyki schorzeń kardiologicznych jest prowadzenie zdrowego trybu życia. Zależy Ci na tym, aby zmniejszyć ryzyko problemów z najważniejszym mięśniem swojego ciała?
Zadbaj m.in. o:
- prowadzenie zdrowej diety – np. zgodnej z zaleceniami diety śródziemnomorskiej albo DASH, co wiąże się m.in. z większym spożyciem warzyw i owoców oraz produktów pełnoziarnistych, a także tłuszczów nienasyconych, a ograniczeniem podaży tłuszczów nasyconych i trans, zwłaszcza pochodzących z czerwonego mięsa, mleka i jego przetworów, a także wysoko przetworzonej żywności[7];
- większą aktywność fizyczną – wystarczy nawet 20-30 minut dziennie średnio intensywnego ruchu, np. spaceru, pływania, jazdy na rowerze czy nordic walking, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju groźnych chorób[8];
- zerwanie z niezdrowymi nałogami – np. z paleniem tytoniu czy piciem alkoholu;
- ograniczenie stresu, który, gdy jest przewlekły, może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia.
Wszystkie te działania mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób serca. Wprowadź je, obserwuj stan swojego organizmu i ciesz się lepszą jakością życia na co dzień.
[1] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.19.
[2] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/choroby/191351,niewydolnosc-serca
[3] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.19.2.
[4] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.19.1.
[5] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/choroby/191351,niewydolnosc-serca
[6] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/choroby/191351,niewydolnosc-serca
[7] https://www.mp.pl/nadwaga-i-otylosc/baza-wiedzy/dieta/260278,dieta-dash-dobra-dla-serca
[8] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
