Otyłość to choroba, która stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia. Wiążący się z nią nieustanny stan zapalny może prowadzić m.in. do rozwoju zespołu metabolicznego, a dalej – nawet do zawału czy udaru[1]. Jednak wbrew obiegowej opinii pozbycie się nadprogramowych kilogramów może być wyzwaniem, kiedy u podstaw zaburzeń masy ciała leżą problemy hormonalne. Dowiedz się więcej.
Przyczyny otyłości: bilans kaloryczny, geny i hormony
Na poziomie fizycznym otyłość ma dość proste wytłumaczenie – pojawia się, gdy pacjent przez dłuższy czas utrzymuje dodatni bilans kaloryczny. To stan, w którym ilość dostarczanej energii przekracza zapotrzebowanie organizmu[2]. Jednak za tą pozornie oczywistą przyczyną stoją inne – takie, które doprowadzają do zwiększenia łaknienia. Nie zawsze chodzi o „brak silnej woli”. Często u podłoża problemów leżą stres, geny, a także hormony. To ostatnie zagadnienie staje się przedmiotem zainteresowania ekspertów. Okazuje się bowiem, że zaburzenia endokrynologiczne mogą mieć ogromne przełożenie na przyrost wagi. zawiera naturalne sterole roślinne skutecznie obniżające poziom cholesterolu już po trzech tygodniach codziennego stosowania? W tak niedługim czasie poziom cholesterolu we krwi może się zmniejszyć nawet o 10%.
Czy wiesz, że Optima Cardio
Mechanizm otyłości hormonalnej: rola podwzgórza i przysadki
Z zaburzeniami apetytu – np. jego nadmiernym przyrostem – wiążą się przede wszystkim dwa ośrodki ulokowane w mózgu. Chodzi o podwzgórze oraz przysadkę mózgową[3]. Na czym polega ich rola? Otóż[4]:
- gdy dojdzie do „rozstrojenia” działania podwzgórza, mogą się pojawić zaburzenia wydzielania leptyny, nazywanej też hormonem sytości; to natomiast może prowadzić do stymulacji apetytu oraz kłopotów z odczuwaniem, że żołądek już jest pełny;
- kiedy pojawią się problemy z pracą przysadki mózgowej, np. w efekcie niedorozwoju, uszkodzenia po udarze lub urazie albo w związku z obecnością guza, następuje niedobór hormonów tropowych, np. kortyzolu, estrogenów, testosteronu czy hormonu wzrostu; taki stan również może prowadzić do przyrostu masy ciała oraz problemów z jej redukcją.
Co to oznacza dla pacjenta? Tyle, że dopóki nie ureguluje swojej gospodarki hormonalnej, trudno będzie mu powrócić do prawidłowej masy ciała.
Lista chorób hormonalnych powodujących otyłość
Z otyłością wiąże się wiele chorób o podłożu hormonalnym. Taki stan często towarzyszy np.[5]:
- zespołowi Cushinga – to stan, w którym nadnercza wydzielają nadmiar hormonów steroidowych, co może wynikać np. z obecności gruczolaka przysadki czy guzów nadnerczy; to schorzenie wiąże się z bardzo charakterystycznym rozkładem tkanki tłuszczowej (głównie w okolicy karku oraz twarzy), a także np. z powstawaniem mocno zaczerwienionych rozstępów na skórze;
- niedoczynności tarczycy – to schorzenie jest uznawane za najczęstszą przyczynę rozwoju otyłości wtórnej;
- PCOS, czyli zespołowi policystycznych jajników – ok. 50% przypadków tej choroby jest powiązanych z nadprogramową masą ciała;
- niewydolności przysadki mózgowej – ten stan wiąże się z niedoborem produkcji serotoniny oraz tyreotropiny (TSH); ten drugi stan prowadzi do rozwoju wtórnej niedoczynności tarczycy, a co za tym idzie – do otyłości.
W takich sytuacjach, zanim przejdzie się do redukcji masy ciała, potrzebne jest wdrożenie terapii endokrynologicznej. Tylko wówczas szanse na powrót do prawidłowej sylwetki są wysokie.
Schorzenia hormonalne wpływające na otyłość [tabela]
| Choroba | Mechanizm hormonalny | Charakterystyczne objawy |
|---|---|---|
| Zespół Cushinga | Nadmiar kortyzolu (hormonów steroidowych) wydzielany przez nadnercza. | Otyłość brzuszna, „byczy kark”, twarz księżycowata, czerwone rozstępy. |
| Niedoczynność tarczycy | Niedobór hormonów tarczycy spowalniający metabolizm. | Przyrost masy ciała mimo braku zmian w diecie, zmęczenie, uczucie zimna. |
| PCOS (Zespół policystycznych jajników) | Zaburzenia androgenów i insulinooporność. | Trudności ze schudnięciem, nieregularne cykle, trądzik. |
| Niewydolność przysadki | Niedobór TSH prowadzący do wtórnej niedoczynności tarczycy. | Ogólne osłabienie, spadek tempa metabolizmu. |
Czy wiesz, że Optima PLUS Omega 3
To naturalne źródło kwasu alfa-linolenowy, czyli omega 3 pochodzenia roślinnego, który przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi, a dzięki temu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu.
Dowiedz się więcejLeczenie otyłości hormonalnej: dieta i farmakologia
Jeżeli otyłość ma podłoże hormonalne, podstawą jest podjęcie leczenia w tym zakresie – najczęściej farmakologicznego. Jednocześnie należy wdrożyć zmiany w stylu życia, ponieważ na poziomie fizjologicznym redukcja masy ciała może być osiągnięta tylko w stanie deficytu kalorycznego[6]. Należy jednak działać pod kontrolą lekarza i z zachowaniem bezpieczeństwa oraz zdrowego rozsądku.
Eksperci zalecają najczęściej:
- utrzymanie stosunkowo niewielkiego, ale łatwego do wdrożenia długofalowo deficytu kalorycznego (na poziomie ok. 500 kcal poniżej dobowego zapotrzebowania energetycznego);
- zwiększenie aktywności fizycznej – zgodnie ze swoimi możliwościami, kondycją fizyczną i upodobaniami.
Warto pamiętać, że przy odchudzaniu ważna jest regularność, a nie perfekcjonizm. Dlatego trzeba wypracować plan działania dopasowany do siebie – tak, aby krok po kroku powrócić do prawidłowej sylwetki. Może się to udać, nawet jeżeli nadmierna masa ciała to efekt problemów hormonalnych. Zastanów się więc:
- jak powinna wyglądać Twoja dieta, aby było ją łatwo utrzymać – pomyśl, czym zastąpić dotychczas spożywane kaloryczne składniki i jak urozmaicić jadłospis; jeżeli masz problemy z cholesterolem, nie zapomnij o wprowadzeniu produktów wzbogaconych o fitosterole, które obniżają poziom „złego” cholesterolu LDL o 7-12% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[7]; znajdziesz je np. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio;
- jak możesz ćwiczyć, żeby dobrze się bawić – wcale nie musi to być siłownia; na początek wystarczą np. dłuższe spacery czy nordic walking; ważne, aby ruszać się każdego dnia.
Pamiętaj też, aby pozostawać pod stałą opieką lekarza endokrynologa. To może być początek zmian, dzięki którym podniesie się jakość Twojego życia.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/wprowadzenie/292771,powiklania-otylosci
[2] https://www.mp.pl/nadwaga-i-otylosc/wytyczne/show.html?id=259332
[3] Adamski W., Szulińska M., Bogdański P. Wtórne przyczyny otyłości. Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2012; 3(1): 6-13.
[4] Adamski W., Szulińska M., Bogdański P. Wtórne przyczyny otyłości. Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2012; 3(1): 6-13.
[5] Adamski W., Szulińska M., Bogdański P. Wtórne przyczyny otyłości. Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2012; 3(1): 6-13.
[6] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/wprowadzenie/63188,jak-skutecznie-i-bezpiecznie-zmniejszyc-mase-ciala
[7] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
