Diagnoza: „miażdżyca” może wzbudzić przerażenie. Zapewne wiesz, że ta choroba jest bardzo niebezpieczna i nie bez powodu jest nazywana cichym zabójcą. Co jednak, jeśli już zostanie stwierdzona? Czy można ją wyleczyć i cofnąć zmiany miażdżycowe? Wyjaśniamy.
Miażdżyca, czyli co?
W jaki sposób rozwija się miażdżyca? Zrozumienie mechanizmów jej działania jest bardzo ważne, jeśli chcesz sobie odpowiedzieć na pytanie o możliwość cofnięcia jej rozwoju. Jest to przewlekła choroba zapalna, która dotyka tętnic w całym organizmie. Wiąże się z powstawaniem blaszek miażdżycowych – złogów składających się głównie z cholesterolu, które gromadzą się w ścianach naczyń krwionośnych[1].
Proces ten rozpoczyna się od uszkodzenia śródbłonka naczynia, czyli jego wewnętrznej warstwy. W miejscu uszkodzenia zaczynają się gromadzić lipoproteiny LDL (tzw. zły cholesterol) oraz makrofagi (komórki układu odpornościowego powstałe z monocytów). Tworzą one komórki piankowe, które wraz z innymi elementami składają się na blaszki.
Z czasem blaszki miażdżycowe rosną, co powoduje usztywnienie i zwężenie tętnic. W efekcie krew nie może w pełni swobodnie przepłynąć, a to może prowadzić do niedotlenienia komórek. Najczarniejszym scenariuszem jest natomiast ten, w którym blaszka miażdżycowa odrywa się. To prowadzi do powstawania zakrzepów i zablokowania naczynia krwionośnego[2].
Do czego prowadzi miażdżyca?
W zależności od tego, które naczynia są zajęte przez proces miażdżycowy, mogą pojawić się różne powikłania. Są to m.in.:
- chromanie przestankowe – czyli ból łydek, który pojawia się w trakcie chodzenia czy biegania; może on powodować ograniczenie mobilności[3];
- choroba niedokrwienna serca – gdy problem dotyczy „zapchanych” tętnic wieńcowych[4]; może się objawiać m.in. tzw. dławicą piersiową, czyli bólem w klatce piersiowej w trakcie aktywności;
- zaburzenia poznawcze – gdy miażdżyca rozwija się w naczyniach mózgowych.
Najgroźniejsze są jednak gwałtowne powikłania. W ich efekcie może wystąpić zawał serca lub udar mózgu[5]. Te stany mogą zagrażać nie tylko zdrowiu, ale wręcz życiu.
Czy zmiany miażdżycowe można cofnąć?
Powyższe pytanie nurtuje wielu pacjentów, u których zdiagnozowano tę chorobę. Odpowiedź nie jest jednak jednoznaczna, gdyż miażdżyca powoduje trwałe zmiany strukturalne w ścianach tętnic. Blaszki miażdżycowe, które się już utworzyły, nie znikną całkowicie[6].
Czy to jednak oznacza, że nic nie można zrobić? Absolutnie nie! Choć nie da się całkowicie odwrócić zmian miażdżycowych, można bardzo skutecznie spowolnić, a nawet zatrzymać postępowanie choroby. To dlatego, że miażdżyca zależy w największym stopniu od czynników związanych ze stylem życia[7].
Zanim przyjdzie miażdżyca – profilaktyka przede wszystkim
Obawiasz się miażdżycy i jej konsekwencji? Słusznie! Wiedz jednak, że możesz zrobić bardzo wiele, aby zapobiec jej rozwojowi. Oto kilka najważniejszych wskazówek.
Zadbaj o zdrową dietę
Podstawą profilaktyki miażdżycy jest odpowiednie odżywianie. Szczególną uwagę warto zwrócić na rodzaj spożywanych tłuszczów. Ogranicz produkty bogate w tłuszcze nasycone i trans – przede wszystkim czerwone mięso, tłusty nabiał, masło czy żywność wysoko przetworzoną. Obie grupy kwasów tłuszczowych mają negatywny wpływ na profil lipidowy[8].
Zamiast tego sięgaj po źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych: np. oleje roślinne, orzechy, nasiona oraz tłuste ryby morskie. Te składniki pomagają obniżyć poziom „złego” cholesterolu LDL[9].
Równie ważny jest błonnik pokarmowy, który wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu[10]. Dlatego w Twojej diecie powinny królować warzywa, owoce oraz produkty pełnoziarniste. Unikaj natomiast fast foodów i żywności wysoko przetworzonej – są one często bardzo kaloryczne, co sprzyja rozwojowi otyłości, a to także istotny czynnik ryzyka miażdżycy[11].
Ruszaj się na zdrowie
Regularna aktywność fizyczna to skuteczny sposób na ograniczenie ryzyka otyłości oraz wsparcie prawidłowego metabolizmu cholesterolu. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo[12].
Brzmi jak wyzwanie? Niekoniecznie! To tylko około 30 minut dziennie przez 5 dni w tygodniu. Możesz wybrać spacer, jazdę na rowerze, pływanie czy nordic walking albo inną formę ruchu. Taką, którą lubisz. Ma być po prostu przyjemnie.
Regularnie wykonuj lipidogram
Kontrola poziomu cholesterolu pozwala na wczesne wykrycie zaburzeń lipidowych, które mogłyby się przyczyniać do rozwoju miażdżycy[13]. Dlatego wykonuj lipidogram zgodnie z zaleceniami lekarza – zwykle raz w roku, a częściej, jeśli Twój poziom ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych jest wyższy – np. zmagasz się z otyłością, masz miażdżycę, palisz, jesteś w starszym wieku lub masz historię chorób sercowo-naczyniowych w rodzinie.
A co, jeśli wyniki pokażą podwyższony poziom cholesterolu? W pierwszym kroku wprowadź do diety sterole roślinne. Te naturalne substancje obniżają poziom cholesterolu LDL o 7-12% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[14]. Znajdziesz je np. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio, która powstaje na bazie olejów roślinnych bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe.
Jak zatem widzisz, miażdżyca to nie wyrok. Nawet jeśli została u Ciebie zdiagnozowana, możesz wiele zrobić, aby spowolnić jej rozwój i cieszyć się dobrym zdrowiem przez lata. Zadbaj zatem o wprowadzenie zdrowych zmian w diecie i stylu życia – serce Ci podziękuje!
[1] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[2] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[3] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[5] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca-objawy-przyczyny-i-leczenie
[6] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[7] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[8] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67338,tluszcze-podzial-budowa-funkcje-i-wlasciwosci
[9] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67338,tluszcze-podzial-budowa-funkcje-i-wlasciwosci
[10] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67301,blonnik-pokarmowy
[11] https://www.mp.pl/nadwaga-i-otylosc/aktualnosci/320911,przyczyna-otylosci-a-ryzyko-chorob-serca
[12] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[13] www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram
[14] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
