Według danych przedstawionych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, w Polsce żyje około 10 mln osób z nadciśnieniem[1]. Choć to aż 30% dorosłej populacji Polaków, szacuje się, że tak naprawdę liczba ta może być jeszcze większa, gdyż wiele osób nie mierzy sobie ciśnienia i nie ma świadomości, że jest ono nieprawidłowe. Jak mierzyć ciśnienie i interpretować wartości? Wyjaśniamy.
Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie tętnicze?
Podstawą rozpoznania problemów z ciśnieniem jest jego prawidłowy pomiar. Technika jest prosta, ale należy pamiętać o kilku zasadach:
- ciśnienie należy mierzyć w warunkach spoczynkowych, czyli po co najmniej 5-minutowym odpoczynku w pozycji siedzącej,
- pomieszczenie, w którym dokonuje się pomiaru, powinno być miejscem spokojnym, niezbyt wychłodzonym, ale i niezbyt nagrzanym,
- pomiaru nie należy wykonywać bezpośrednio po posiłku czy wypaleniu papierosa,
- pacjent w chwili pomiaru nie powinien być zdenerwowany,
- pierwszorazowe badanie należy wykonać na obu ramionach – kolejne pomiary wykonuje się natomiast na tym ramieniu, na którym ciśnieniomierz pokazał wyższe wartości; jeśli nie wystąpiła różnica pomiędzy ramionami, kolejne pomiary należy wykonywać na ręce niedominującej,
- w trakcie pomiaru pacjent powinien siedzieć i mieć łokieć badanej ręki podparty na stole lub krześle[2].
Wynik może zaburzyć również nieodpowiedni dobór mankietu do pomiaru – jego średnicę należy dostosować do wielkości ramienia (im grubsze ramię, tym szerszy powinien być mankiet). Zbyt wąski mankiet zawyża bowiem wartości ciśnienia!
Jak interpretować wartości ciśnienia?
Na wynik pomiaru ciśnienia składają się dwie liczby, wyrażone w milimetrach słupa rtęci, czyli mmHg, np. 120/80 mmHg (prawidłowo odczytuje się to: „120 na 80 słupa rtęci”). Pierwsza wartość to ciśnienie skurczowe krwi, druga wartość – ciśnienie rozkurczowe.
Co oznaczają dwie liczby pomiaru?
- Najwyższa liczba to ciśnienie skurczowe – wywierane przez krew na tętnice podczas skurczu serca, które w ten sposób przepycha krew przez tętnice.
- Najniższa liczba to napięcie rozkurczowe – reprezentuje ona napięcie wywierane przez krew, gdy serce jest w spoczynku, czyli pomiędzy skurczami. W tym momencie serce odpręża się i odzyskuje swoją objętość, pozwalając, by krew wypełniła jego komory[3].
Jakie jest prawidłowe ciśnienie tętnicze?
Według wytycznych Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, a także wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologii i Europejskiego Towarzystwa Hipertensjologii, prawidłowe ciśnienie krwi u dorosłego człowieka powinno wynosić mniej niż 140 mm Hg w przypadku ciśnienia skurczowego oraz mniej niż 90 mm Hg ciśnienia rozkurczowego. Optymalne ciśnienie tętnicze wynosi natomiast poniżej 120/80 mmHg.[4]
Wszelkie odchylenia od tej normy należy obowiązkowo konsultować z lekarzem.
Nadciśnienie tętnicze – co to za schorzenie?
Nadciśnienie tętnicze jest chorobą charakteryzującą się podwyższonym ciśnieniem krwi, czyli ciśnieniem tętniczym o wartości 140/90 mm Hg lub więcej. Rozpoznanie nadciśnienia następuje na podstawie kilkukrotnych pomiarów ciśnienia krwi, wykonywanych zazwyczaj w kilkudniowych lub kilkutygodniowych odstępach[5].
Na rozwinięcie się nadciśnienia wpływ może mieć wiele czynników:
- dziedziczne skłonności,
- otyłość,
- duże spożycie soli i niezdrowa dieta,
- brak aktywności fizycznej,
Leczenie nadciśnienia tętniczego – kluczowa jest zmiana trybu życia
U większości chorych leczenie nadciśnienia tętniczego polega na podawaniu leków obniżających ciśnienie. Silną rekomendacją jest również zmiana dotychczasowego trybu życia. Zaleca się przede wszystkim:
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała, a w przypadku osób otyłych schudnięcie,
- zmianę diety – ograniczenie tłuszczów zwierzęcych i zamiana ich na roślinne (warto włączyć do menu margaryny zawierające sterole roślinne, np. Optimę Cardio), wprowadzenie do codziennego jadłospisu warzyw i owoców bogatych w potas oraz tłustych ryb, ograniczenie spożywania soli,
- rzucenie palenia i ograniczenie spożywania alkoholu,
- zwiększenie aktywności fizycznej.
Nieleczone nadciśnienie tętnicze może doprowadzić do niewydolności serca, zawału serca, udaru mózgu i innych niekorzystnych zmian w nerkach i naczyniach krwionośnych. Nie musi jednak tak być! Współpraca z lekarzem – stosowanie się do jego zaleceń, przyjmowanie leków i wprowadzenie zdrowych nawyków do codziennego funkcjonowania mogą pomóc w trwałym obniżeniu ciśnienia krwi.
[1] https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/raport-nfz-nadcisnienie-tetnicze,7352.html
[2] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/58699,jak-mierzyc-cisnienie-tetnicze
[3] https://www.rynekzdrowia.pl/Serwis-Kardiologia/Co-mowi-o-zdrowiu-dolne-cisnienie-krwi,239504,1014.html
[4] J.w.
[5] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
