Podwyższony poziom cholesterolu nie jest dobrą informacją. Taki stan może doprowadzić do rozwoju miażdżycy, która nie bez powodu jest nazywana „cichym zabójcą”. Pytanie jednak, co powoduje wzrost stężenia cholesterolu, zwłaszcza tego „złego”, czyli z frakcji LDL? Kluczowa jest oczywiście dieta. Ale nie tylko. Zobacz, jaką rolę odgrywa w tym procesie stres.
Czy stres jest zawsze zły?
Wbrew pozorom, stres nie jest zjawiskiem w 100% negatywnym. Wręcz przeciwnie. Jest to reakcja adaptacyjna organizmu – sposób radzenia sobie z sytuacją zagrożenia i sygnał do ucieczki lub ataku[1]. Bez doświadczania stresu przodkowie współczesnego człowieka… zapewne by nie przetrwali, bo to właśnie on „motywował” ich do szybkiego podejmowania działania.
I choć w nowoczesnym świecie sytuacje bezpośredniego zagrożenia życia zdarzają się znacznie rzadziej, stres nadal jest potrzebny. Przydaje się, zwłaszcza jeśli trwa krótko i nie obezwładnia, a pomaga skuteczniej poradzić sobie w trudnej sytuacji. Przykład? „Dobry” stres (tzw. eustres) przed wystąpieniem publicznym ułatwi skoncentrowanie się na zadaniu, a w sytuacji, gdy poczujesz, że ktoś chce Cię okraść na ulicy – przyspieszy reakcję i pomoże się uchronić przed zagrożeniem.
Problematyczny jest natomiast stres przewlekły, a więc taki, który utrzymuje się przez długi czas i sprawia, że żyjesz w stanie nieustannego napięcia[2]. Ryzyko, które generuje, nie jest związane wyłącznie ze sferą zdrowia psychicznego. Warto pamiętać, że stresowi towarzyszą też objawy fizyczne, które na dłuższą metę mogą szkodzić także ciału.
Jak przewlekły stres może wpłynąć na organizm?
W ogólnym ujęciu najczęściej mówi się o tym, że przewlekły stres zaburza odporność psychofizyczną organizmu. Może więc doprowadzić np. do szeroko pojętego obniżenia odporności, a także wystąpienia licznych schorzeń. Chodzi np. o choroby wrzodowe czy alergie, ale również o choroby układu krążenia[3]. Właśnie dlatego „sercowcom” zaleca się unikanie denerwowania się. Pod wpływem stresu w mózgu dochodzi do nadmiernego uwalniania katecholamin. To prowadzi np. do przyspieszenia pracy serca, a w skrajnych przypadkach – nawet do uszkodzenia włókien mięśniowych tego narządu i do śmierci[4].
Ostatnio coraz więcej uwagi zwraca się również na relacje między stresem a poziomem cholesterolu.
Poziom cholesterolu a stres – czy istnieje jakaś zależność?
Podwyższony poziom cholesterolu to pierwszy sygnał mówiący o tym, że pacjent jest zagrożony rozwojem miażdżycy. Dlatego naukowcy bacznie przyglądają się wszystkim przyczynom, które mogą prowadzić do zaburzeń gospodarki lipidowej, a zwłaszcza do podniesienia poziomu LDL. Najważniejsza jest oczywiście nieodpowiednia dieta – spożywanie dużej ilości czerwonego mięsa i innych źródeł tłuszczów zwierzęcych, a także żywności wysoko przetworzonej to prosta droga do problemów z cholesterolem.
To dlatego coraz więcej osób decyduje się np. zrezygnować z masła, które jest źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, na rzecz margaryny roślinnej ze sterolami roślinnymi. Te substancje, które zawiera np. Optima Cardio, przyczyniają się do redukcji poziomu cholesterolu frakcji LDL o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g w połączeniu z prawidłowo zbilansowaną dietą i zdrowym stylem życia[5].
Jednak znaczenie ma również poziom stresu. Udowadnia to badanie przeprowadzone przez ekspertów w Wielkiej Brytanii z Harvard Medical School. Poddano mu 106 mężczyzn i 93 kobiety w średnim wieku (45-59 lat) – osoby, które nie zmagały się z nadciśnieniem, chorobą wieńcową ani nie przyjmowały statyn czy beta-blokerów. Pobrano od nich krew, a następnie kazano wykonywać stresujące zadania. Następnie ponownie pobrano krew. Porównanie próbek „przed” i „po” pokazało średnio:
- wzrost stężenia „złego” cholesterolu o 5 mg/dl;
- spadek stężenia „dobrego” cholesterolu o 1,6 mg/dl[6].
To jasny dowód na istnienie zależności między stresem a cholesterolem.
Mniej stresu to niższy cholesterol – zadbaj o siebie na co dzień!
Jak zatem widzisz, dbanie o ograniczenie stresu jest ważne nie tylko dla Twojego zdrowia psychicznego, ale i fizycznego. Zastanawiasz się, co zrobić, aby łatwiej było Ci osiągnąć wewnętrzny spokój? Możesz spróbować:
- medytacji i relaksacji za pomocą ćwiczeń oddechowych – czasem nawet wzięcie kilku głębszych oddechów w nerwowej sytuacji pomaga rozładować emocje;
- technik mindfulness, a więc koncentracji na tym, co „tu i teraz” i uważnej obserwacji siebie oraz otaczającego świata;
- aktywności fizycznej – ćwiczenia to dobry sposób na „uwolnienie stresu”, a przy okazji na… wsparcie prawidłowej pracy serca i utrzymanie zdrowej sylwetki.
Zadbaj także o zdrowy sen – dobra jakość wypoczynku nocnego to pierwszy krok w stronę spokojniejszego dnia. Powodzenia!
[1] https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/wywiady/146636,stres-ostry-stres-przewlekly
[2] j.w.
[3] https://www.10wsk.mil.pl/wp-content/uploads/2020/10/Skutki_zdrowotne_i_psychologiczne_przewleklego_stresu._Sposoby_radzenia_sobie._Materialy.pdf
[4] https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/49737/36751
[5] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[6] https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/medical-memo-stress-and-cholesterol
