Zaburzenia gospodarki lipidowej uważa się za jeden z głównych czynników rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Największym problemem jest hipercholesterolemia, o której istnieniu nie wiedzą wszyscy zmagający się z nią. Dlatego niezwykle ważne są badania diagnostyczne, pozwalające na oznaczenie stężenia lipidów we krwi. Sprawdź, kiedy koniecznie należy wykonać badanie poziomu cholesterolu.
Szacuje się, że z dyslipidemią zmaga się nawet 60-80% Polaków powyżej 18. roku życia[1]. Nie wszyscy wiedzą o istnieniu problemów zdrowotnych, ponieważ zaburzenia gospodarki lipidowej nie zawsze dają wyraźne objawy. W diagnostyce pomaga regularnie przeprowadzane badanie poziomu cholesterolu.
Lipidogram – badanie poziomu cholesterolu
Lipidogram to badanie laboratoryjne, które pozwala na oznaczenie poziomu lipidów w osoczu krwi. Polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej, a następnie analizie pod kątem takich parametrów jak:
- cholesterol całkowity,
- cholesterol LDL,
- cholesterol HDL,
- trójglicerydy.
Coraz częściej oznacza się także cholesterol nie-HDL. Niekiedy lipidogram można rozszerzyć o cholesterol VLDL, liczbę cząsteczek cholesterolu LDL czy stosunek stężenia cholesterolu całkowitego do cholesterolu HDL (tzw. wskaźnik Castelliego)[2].
Profil lipidowy – obowiązujące normy
Profil lipidowy jest prawidłowy, jeśli uzyskane wyniki nie przekraczają następujących wartości:
- cholesterol całkowity: 114– 200 mg/dl
- cholesterol HDL: kobiety >50 mg/dl, mężczyźni >40 mg/dl
- cholesterol LDL: <100 mg/dl
- triglicerydy: <150 mg/dl[3].
Jeżeli są niezgodne z normami, wówczas koniecznością jest konsultacja lekarska.
Jakie są wskazania do wykonania profilu lipidowego?
Podwyższony poziom cholesterolu może sprzyjać rozwojowi chorób układu sercowo-naczyniowego. Wskazaniem do wykonania profilu lipidowego jest zatem ocena ryzyka sercowo-naczyniowego.
W przypadku uzyskania wyników wyższych niż obowiązujące normy będzie można podjąć odpowiednie leczenie, które pomoże w przywróceniu optymalnych wartości cholesterolu.
Badanie poziomu cholesterolu – kto powinien je wykonać?
Do oznaczenia poziomu cholesterolu we krwi potrzebna jest tylko niewielka próbka. Dlatego nie istnieją przeciwwskazania do przeprowadzenia tego badania.
Szczególnie jest ono zalecane wszystkim należącym do grupy ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Badanie powinny więc wykonać osoby:
- powyżej 45. roku życia (mężczyźni) i powyżej 55. roku życia (kobiety),
- zmagające się z nadciśnieniem tętniczym,
- chorujące na cukrzycę,
- po przebytym zawale serca,
- z przewlekłą chorobą nerek,
- z przewlekłymi chorobami zapalnymi, np. toczeń rumieniowaty układowy, łuszczyca, reumatoidalne zapalenie stawów,
- z nadwagą lub otyłością.
Profil lipidowy jest również koniecznością u osób, u których w rodzinie stwierdzono hipercholesterolemię. Wskazaniem jest także choroba serca członka rodziny w młodym wieku.
Kiedy wykonać lipidogram?
Chociaż podwyższony poziom cholesterolu kojarzony jest z osobami powyżej 45. roku życia, z wykonaniem lipidogramu nie należy czekać. Zaleca się, aby pierwsze badanie przeprowadzić już po ukończeniu 20. roku życia. Jeśli dana osoba nie należy do grupy ryzyka, wówczas profil lipidowy można powtarzać co 5 lat. W przypadku przynależności do tej grupy, badanie poziomu cholesterolu należy wykonywać znacznie częściej – zgodnie z zaleceniami lekarza.
Wysokie stężenie cholesterolu – tego nie można lekceważyć
Wysokie stężenie cholesterolu to poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Na szczęście istnieją sposoby, dzięki którym można przywrócić optymalne wartości poszczególnych frakcji lipoprotein.
Podstawą jest zmiana dotychczasowych nawyków żywieniowych, które polegają m.in. na:
- ograniczeniu spożycia tłuszczów pochodzenia zwierzęcego – są one przede wszystkim źródłem kwasów tłuszczowych nasyconych odpowiadających za wzrost stężenia cholesterolu LDL[4];
- zwiększeniu spożycia tłuszczów pochodzenia roślinnego – stanowią źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, które przyczyniają się do redukcji stężenia trójglicerydów[5];
- zwiększeniu spożycia steroli roślinnych – udowodniono, że przyczyniają się one do obniżenia poziomu cholesterolu o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g w połączeniu ze zdrowym stylem życia[6]; ich dobrym źródłem jest m.in. miękka margaryna Optima Cardio.
Pamiętaj! Regularnie wykonywany lipidogram pozwoli na szybkie wychwycenie wczesnych problemów z cholesterolem. Dzięki temu masz szansę znacznie ograniczyć ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.
[1] WYTYCZNE PTL/KLRWP/PTK/PTDL/PTD/PTNT DIAGNOSTYKI I LECZENIA ZABURZEŃ LIPIDOWYCH W POLSCE 2021
[2] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidy-i-lipidogram
[3] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/103924,cholesterol-i-triglicerydy-panel-lipidowy
[4] Wytyczne ESC/EAS dotyczące postępowania w dyslipidemiach: jak dzięki leczeniu zaburzeń lipidowych obniżyć ryzyko sercowo‑naczyniowe (2019); Zeszyty edukacyjne. Kardiologia polska 3/2020
[5] WYTYCZNE PTL/KLRWP/PTK/PTDL/PTD/PTNT DIAGNOSTYKI I LECZENIA ZABURZEŃ LIPIDOWYCH W POLSCE 2021
[6] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
