Czy wiesz, że z chorobą Alzheimera zmaga się nawet ok. 21 mln osób na całym świecie[1]? To schorzenie, które krok po kroku odbiera pacjentowi możliwość świadomego przeżywania kolejnych chwil. Im wcześniej zostanie wykryta, tym większa jest szansa na to, że będzie postępować powoli. Jakie objawy mogą być uznane za „czerwone flagi” i skłonić do wykonania diagnostyki? Wyjaśniamy.
Alzheimer – podstępna choroba neurodegeneracyjna
Na czym polega alzheimer? Jest to jedna ze zwyrodnieniowych chorób mózgu. Rozwijające się w jej efekcie patologiczne zmiany – tzn. odkładanie się tzw. beta-amyloidu oraz białka tau – sprawiają, że komórki nerwowe w mózgu zaczynają obumierać. Im mniej neuronów, tym bardziej utrudnione jest prawidłowe funkcjonowanie pacjenta. Dlatego pojawiają się coraz poważniejsze zaburzenia poznawcze[2], a pacjent stopniowo traci kontakt z rzeczywistością.
U kogo można podejrzewać alzheimera? Czynniki ryzyka
Co do zasady, choroba Alzheimera nie ma podłoża genetycznego – przypadki niezwiązane z występowaniem chorób neurodegeneracyjnych w rodzinie stanowią aż 95% wszystkich[3]. Co zatem zwiększa ryzyko wystąpienia tego schorzenia?
- Najważniejsza kwestia to wiek pacjenta. Im bardziej podeszły, tym wyższe ryzyko wystąpienia choroby. Szacuje się, że na alzheimera choruje ponad 5% osób po 65. r.ż. Natomiast w przedziale 85-89 lat mówi się już o zapadalności na poziomie 37-40 na 1000 osób/rok.
- Schorzenie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn.
- Ryzyko rozwoju alzheimera wzrasta u osób chorujących np. na niewydolność serca, cukrzycę typu 2, a także nadciśnienie, jak również tych z zespołem Downa.
- U osób po 65. r.ż. zagrożenie alzheimerem jest większe u pacjentów z depresją, niedosłuchem czy uszkodzeniem mózgu[4].
Można zatem powiedzieć, że jeśli występują opisane powyżej czynniki ryzyka, a u bliskiej osoby są dostrzegalne wczesne objawy choroby Alzheimera, warto skonsultować się z lekarzem. Diagnostyka tego schorzenia nie jest inwazyjna – kluczowe są badanie neurologiczne i oceniające funkcje poznawcze. Mogą też zostać wykonane tomografia czy rezonans. To pozwoli szybko ustalić, co jest źródłem problemów[5].
Jakie są wczesne objawy choroby Alzheimera?
Na co warto zwrócić uwagę w kontekście alzheimera? Oto kluczowe kryteria rozpoznania tej choroby i przykłady praktyczne tego, jak mogą wyglądać symptomy[6].
Zaburzenia pamięci
Na początku mogą być bardzo łagodne i dotyczyć głównie nowo przyswajanych informacji. Przykładowo pacjent może mieć problem z przypomnieniem sobie:
- gdzie odłożył codzienne akcesoria – takie jak okulary, opakowania leków czy pilot do telewizora;
- co działo się kilka godzin wcześniej – np. że spotkał kogoś na zakupach albo miał przekazać ważną informację.
O zapominaniu się mogą też świadczyć:
- wielokrotne pytanie o te same sprawy w krótkim czasie;
- pozostawianie rzeczy w sklepie, środkach komunikacji czy kościele.
Problemy z pamięcią – zwłaszcza utrzymujące się przez dłuższy czas, to kluczowy objaw, który powinien niepokoić w kontekście alzheimera.
Łagodne zaburzenia poznawcze
Poza problemami z pamięcią mogą się pojawić kłopoty z orientacją – szczególnie w terenie. Niepokojące może być np. jeśli bliska osoba gubi się w nieznanym miejscu, choćby podczas podróży do oddalonego od domu centrum handlowego czy na drugi koniec miasta.
Na tym etapie można też dostrzec zaburzenia uwagi – trudności w skoncentrowaniu się na rozmowie, czytaniu książki/gazety, oglądaniu wiadomości.
Zmiany osobowości
Pacjent, u którego rozwija się alzheimer, może zacząć się zachowywać inaczej niż dotychczas. Pojawiają się np.[7]:
- nerwy i frustracja związane z wypieraniem ze świadomości zaburzeń;
- apatia i przygnębienie;
- obniżenie pewności siebie;
- ograniczenie samorozwoju – np. porzucenie do tej pory lubianych hobby;
- wahania nastroju – także idące w stronę nadmiernej wesołości w sytuacjach, które nie skłaniają do śmiechu.
Pojawienie się takich symptomów powinno skłonić do wizyty u lekarza rodzinnego, a w dalszej kolejności u neurologa. Chociaż alzheimer jest chorobą, której postęp jest nieuchronny, leczenie może poprawić jakość funkcjonowania pacjenta na co dzień i spowolnić jej rozwój[8]. Nie warto zatem zwlekać z diagnostyką.
[1] https://www.gov.pl/web/psse-siedlce/swiatowy-dzien-choroby-alzheimera-2021
[2] https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151134,choroba-alzheimera
[3] https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151134,choroba-alzheimera
[4] https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151134,choroba-alzheimera
[5] https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151134,choroba-alzheimera
[6] Za: B. Hausz-Piskosz, K. Buczkowski, Diagnostyka i leczenie choroby Alzheimera w warunkach praktyki lekarza rodzinnego, [w:] Forum Medycyny Rodzinnej 2013, t.7, nr 4, s. 198-207.
[7] https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151134,choroba-alzheimera
[8] B. Hausz-Piskosz, K. Buczkowski, Diagnostyka i leczenie choroby Alzheimera w warunkach praktyki lekarza rodzinnego, [w:] Forum Medycyny Rodzinnej 2013, t.7, nr 4, s. 198-207.
