Tak, podwyższony cholesterol może powodować ból nóg – to objaw miażdżycy tętnic obwodowych, zwany chromaniem przestankowym. Ból pojawia się podczas chodzenia i ustępuje po odpoczynku. Szczególną czujność powinny zachować osoby po 45. roku życia. Wyjaśniamy, jak rozpoznać problem i co robić.
Bóle nóg a cholesterol – jak mogą być ze sobą powiązane?
Aby zrozumieć to niecodzienne połączenie, warto przyjrzeć się, dlaczego podwyższony cholesterol stanowi zagrożenie dla zdrowia. Otóż ta substancja, choć w prawidłowej ilości jest ważna dla funkcjonowania organizmu, w nadmiarze zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy[1].
Jak to działa w praktyce? Blaszki miażdżycowe, odpowiedzialne za zwężanie światła tętnic, są zbudowane głównie z cholesterolu[2]. Jego gromadzeniu się w naczyniach krwionośnych sprzyja przede wszystkim zbyt wysokie stężenie frakcji LDL, która właśnie dlatego jest nazywana „złym” cholesterolem[3].
Natomiast jednym z objawów postępującej choroby miażdżycowej może być chromanie przestankowe, czyli właśnie ból nóg[4] o specyficznym charakterze.
Na czym polega chromanie przestankowe?
Chromanie przestankowe to ból w kończynach dolnych, który jest konsekwencją zwężenia lub niedrożności tętnic doprowadzających krew do nóg[5]. Można je dość łatwo rozpoznać, ponieważ dolegliwość[6]:
- pojawia się podczas wysiłku fizycznego, np. podczas spaceru, wchodzenia po schodach czy biegania;
- ustępuje w spoczynku – zazwyczaj w ciągu maksymalnie kilku minut;
- obejmuje określony obszar nóg – zazwyczaj mięśnie i łydki;
- jest często odczuwana jako zdrętwienie lub zesztywnienie mięśni.
Jeżeli więc doświadczasz takiego bólu, warto jak najszybciej udać się na konsultację z lekarzem i wykonać lipidogram. Takie objawy mogą świadczyć o rozwoju miażdżycy i wymagać podjęcia jak najszybszego działania.
Chromanie przestankowe – i co dalej?
Co, jeżeli okaże się, że ból w nogach jest efektem podwyższonego stężenia cholesterolu i – w konsekwencji – rozwoju miażdżycy? Przede wszystkim warto mieć świadomość, że ta postać choroby jest uznawana za względnie łagodną. Najczęściej pojawia się w nieco młodszym wieku, a zmiany miażdżycowe są stosunkowo mało zaawansowane. A to daje bardzo dobre rokowania – zarówno w kwestii czasu przeżycia, jak i uratowania kończyny[7]. Trzeba jednak podjąć leczenie, aby ustabilizować poziom cholesterolu i spowolnić pogłębianie się miażdżycy oraz jej konsekwencji.
Zanim nadejdzie miażdżyca… profilaktyka ma znaczenie!
Miażdżyca jest chorobą, która może się rozwijać niepostrzeżenie przez bardzo długi czas – nie dając żadnych objawów. Dlatego tak ważne jest, aby pamiętać o wykonywaniu badań profilaktycznych. Podwyższony poziom cholesterolu – dyslipidemia – to sygnał, że trzeba zacząć działać, tak aby przywrócić prawidłowy profil lipidowy[8]. Co zatem zrobić?
Włącz do diety sterole roślinne
Sterole roślinne to naturalne substancje, które obniżają poziom „złego” cholesterolu LDL o 7-12% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[9]. To jeden z podstawowych elementów terapii przy zaburzeniach profilu lipidowego. Najlepszym sposobem na wprowadzenie ich do diety jest sięgnięcie po produkty, które są nimi wzbogacone – tak, aby spożyć odpowiednio dużą porcję. Fitosterole znajdują się m.in. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio. Może ona zastąpić masło do smarowania pieczywa – to podwójnie korzystny wybór. Nie tylko z uwagi na obecność steroli, ale również dlatego, że miękka margaryna kubkowa powstaje z olejów roślinnych bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe. Te substancje są również ważne dla utrzymania niższego poziomu LDL[10].
Zadbaj o zdrowo zbilansowaną dietę
Co to oznacza? Tyle, że warto[11]:
- wyeliminować z niej produkty bogate w nasycone kwasy tłuszczowe (np. tłuste mięso czerwone i jego przetwory, tłusty nabiał, masło, olej kokosowy i palmowy) lub ograniczyć ich spożycie do minimum;
- włączyć do jadłospisu zdrowe, nienasycone kwasy tłuszczowe – są zawarte nie tylko w miękkiej margarynie kubkowej, ale też w płynnych olejach roślinnych, orzechach czy tłustych rybach morskich;
- zwiększyć podaż błonnika pokarmowego, który również wspomaga utrzymanie prawidłowego profilu lipidowego[12] – jest on obecny m.in. w warzywach i owocach, a także w produktach pełnoziarnistych.
Te – dość proste do wprowadzenia – zmiany w diecie robią ogromną różnicę.
Żyj aktywnie
Ruch to zdrowie – potwierdza to Światowa Organizacja Zdrowia, która zaleca co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo[13]. Jak je wykorzystasz? Spacer, nordic walking, sprzątanie mieszkania, prace w ogrodzie, a może pływanie czy taniec? Możliwości jest mnóstwo, a każda jest lepsza niż spędzenie kolejnego popołudnia bez wstawania z kanapy.
I na koniec: podchodź z uwagą do niepokojących objawów, które obserwujesz. Jeżeli zaczniesz odczuwać np. ból nóg przy chodzeniu – wybierz się do lekarza POZ. Wcześnie wychwycony problem będzie znacznie łatwiejszy do opanowania!
[1] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram
[2] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca-objawy-przyczyny-i-leczenie
[3] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca-objawy-przyczyny-i-leczenie
[5] https://www.mp.pl/artykuly/12172,chromanie-przestankowe-cz-i-wytyczne-transatlantic-inter-society-consensus-tasc
[6] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca-objawy-przyczyny-i-leczenie
[7] https://www.mp.pl/artykuly/12172,chromanie-przestankowe-cz-i-wytyczne-transatlantic-inter-society-consensus-tasc
[8] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zapobieganie/62073,zaburzenia-lipidowe
[9] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[10] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67338,tluszcze-podzial-budowa-funkcje-i-wlasciwosci
[11] https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/cholesterol-a-dieta/
[12] https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67301,blonnik-pokarmowy
[13] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
