Nadciśnienie jest uznawane za jedno z największych, a zarazem najbardziej zaniedbanych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce[1]. Jedną z przyczyn jest niska świadomość choroby. Wynika ona z tego, że taki stan może się rozwijać latami, nie dając wyraźnych objawów. Pojawiające się symptomy są często trudne do wychwycenia – zwłaszcza przez kobiety, które na co dzień są pochłonięte wyzwaniami domowymi i zawodowymi. Co może wskazywać na problem? Dlaczego warto mieć ciśnienie pod kontrolą? Wyjaśniamy.
Nadciśnienie u kobiet – czym jest i skąd się bierze?
Nadciśnienie tętnicze to przewlekły stan, w którym ciśnienie krwi utrzymuje się na poziomie 140/90 mm Hg lub wyższym[2]. Diagnoza wymaga obserwacji trwającej co najmniej kilka dni, a często kilka tygodni – pojedynczy pomiar nie wystarczy.
U kobiet przebieg nadciśnienia ma określoną specyfikę. W młodszym wieku ciśnienie bywa u nich niższe niż u mężczyzn – to zasługa estrogenów, które pomagają utrzymać elastyczność naczyń krwionośnych[3]. Niestety ta ochrona nie trwa wiecznie. Wraz z menopauzą, która u Polek najczęściej pojawia się między 45. a 53. rokiem życia, poziom estrogenów wyraźnie spada[4]. Naczynia tracą elastyczność, opór naczyniowy rośnie, a ciśnienie krwi zaczyna się podnosić – niepostrzeżenie, ale systematycznie.
Potwierdzają to dane epidemiologiczne wskazujące na wzrost liczby zachorowań kobiet na nadciśnienie po 50. roku życia i fakt, że aż 40% z Polek po menopauzie zmaga się z tą chorobą[5]. Z czego to wynika? Zmiany hormonalne oznaczają m.in. większe ryzyko przyrostu masy ciała – zwłaszcza w okolicy brzucha. To wiąże się z insulinoopornością i zatrzymaniem sodu w organizmie[6]. Dlatego zwłaszcza panie w średnim wieku powinny zacząć kontrolować ten parametr – tym bardziej że skutki długo nieleczonego nadciśnienia mogą być poważne.
Jakie są konsekwencje nieleczonego nadciśnienia u kobiet?
Nadciśnienie tętnicze nazywa się „cichym zabójcą”. Niekontrolowane może przez lata nie dawać sygnałów ostrzegawczych, a w tym czasie stopniowo uszkadzać serce i naczynia krwionośne. Konsekwencje są poważne – to przede wszystkim przerost lewej komory serca, a w najgorszym scenariuszu – zawał serca lub udar mózgu[7]. Nie bez powodu przyczyną aż 48% wizyt ambulatoryjnych w poradniach kardiologicznych jest właśnie nadciśPage_Downnienie[8]!
Czy to nadciśnienie? Te symptomy powinny zwrócić Twoją uwagę!
Między pracą, domem a codziennymi obowiązkami trudno się zatrzymać i wsłuchać w sygnały płynące z ciała. A warto, gdyż za pozornie błahymi dolegliwościami może kryć się nadciśnienie. Na co zwrócić uwagę? Zastanów się, czy nie pojawiają się u Ciebie[9]:
- bóle głowy – zwłaszcza poranne, w okolicy potylicy;
- szybkie męczenie się, uczucie ciągłego osłabienia;
- problemy ze snem – trudności z zasypianiem, wybudzanie się w nocy;
- kołatanie serca, uczucie ucisku w klatce piersiowej;
- nadmierna potliwość i uderzenia gorąca;
- zawroty głowy, uczucie niepokoju.
Czy któryś z tych symptomów brzmi znajomo? Być może doświadczasz ich na co dzień, ale ignorujesz je, ponieważ nie masz czasu na siebie? Nie czekaj, aż same przejdą – wystarczy kilka chwil, żeby zmierzyć ciśnienie i sprawdzić, czy wszystko jest w porządku.
Nadciśnienie – i co dalej?
Jeżeli pomiary wskazują na podwyższone wartości, nie panikuj – ale też nie bagatelizuj wyniku. Powtórz badanie kilkukrotnie, najlepiej przez kilka kolejnych dni, rano i wieczorem, w warunkach domowych[10]. Jeśli wyniki się powtarzają i przekraczają 140/90 mm Hg, czas na wizytę u lekarza.
Dobra wiadomość? Na nadciśnienie można wpływać. Jeżeli zareagujesz odpowiednio wcześnie, masz szansę odzyskać równowagę. Zacznij od zmian w Twoim zasięgu, czyli:
- zadbaj o dietę – postaw na warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i zdrowe tłuszcze;
- ogranicz sól – WHO zaleca, aby dziennie nie spożywać jej więcej niż 5 g (to mniej więcej 1 mała łyżeczka)[11];
- wprowadź ruch – minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo to zalecenie Światowej Organizacji Zdrowia; przeznacz ten czas np. na spacery, jazdę na rowerze, proste ćwiczenia, taniec czy basen[12];
- zadbaj o prawidłową masę ciała – nawet niewielka redukcja nadprogramowych kilogramów może pomóc obniżyć ciśnienie[13];
- znajdź chwilę dla siebie – stres także działa na ciśnienie krwi[14], więc wyjście na spacer, przeczytanie rozdziału ulubionej książki czy kilka minut medytacji oddechowej może zrobić większą różnicę niż myślisz.
Nie musisz zmieniać wszystkiego naraz. Wystarczy jeden mały krok. Pomiar ciśnienia trwa chwilę, zdrowe nawyki wchodzą w życie stopniowo, a efekty mogą Ci towarzyszyć przez lata. Twoje zdrowie jest fundamentem – i zasługujesz na to, żeby o nie dbać. Powodzenia!
[1] https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C111239%2Cekspert-nawet-polowa-doroslych-polakow-ma-lub-wkrotce-bedzie-miala
[2] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
[3] A. Olszanecka, D. Czarnecka, Nadciśnienie tętnicze u kobiet, Kardiologia po Dyplomie 2013; 12 (7-8): 14–22
[4] https://www.mp.pl/artykuly/10252,nadcisnienie-tetnicze-u-kobiet-w-okresie-pomenopauzalnym
[5] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/88661,nadcisnienie-tetnicze-u-kobiet-po-menopauzie
[6] A. Olszanecka, D. Czarnecka, Nadciśnienie tętnicze u kobiet, Kardiologia po Dyplomie 2013; 12 (7-8): 14–22
[7]https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
[8] https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C111239%2Cekspert-nawet-polowa-doroslych-polakow-ma-lub-wkrotce-bedzie-miala
[9] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.20.1
[10] Wytyczne postępowania w nadciśnieniu tętniczym w Polsce 2024 — stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego/Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Nadciśnienie Tętnicze w Praktyce 2024;10(3-4):53-111.
[11]https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/3082
[12]https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[13] https://www.mp.pl/pacjent/nadwaga-i-otylosc/materialy-sponsora/387921,nadcisnienie-tetnicze-a-otylosc
[14] www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/aktualnosci/280128,hormony-stresu-moga-zwiekszac-ryzyko-nadcisnienia
