Dbasz o serce? Kluczową kwestią jest zdrowy styl życia na co dzień. Warto jednak również trzymać rękę na pulsie i regularnie się badać. Jakie parametry należy sprawdzać w ramach profilaktyki chorób kardiologicznych? Oto te najważniejsze.
Pomiary ciśnienia tętniczego
Serce wraz z każdym uderzeniem tłoczy do naczyń krwionośnych krew. Odbywa się to pod określonym ciśnieniem – ten parametr oznacza siłę nacisku krwi na ściany naczyń. Jest ona najwyższa w momencie skurczu serca, a najniższa – przy rozkurczu[1]. Ten parametr zmienia się w ciągu dnia – m.in. pod wpływem wysiłku fizycznego, po spożyciu posiłków, przy stresie. Jeśli jednak wartości ciśnienia stale utrzymują się na zbyt wysokim poziomie, może to zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe[2].
Dlatego badanie ciśnienia można uznać za jedno z podstawowych, które wykonuje się z myślą o sercu.
Jakie parametry ciśnienia są prawidłowe?
- Za optymalne uznaje się ciśnienie poniżej 120/80 mm Hg.
- Prawidłowe ciśnienie mieści się w przedziałach 120-129 i/lub 80-84 mm Hg.
- Wysokie ciśnienie prawidłowe diagnozuje się przy wartościach 130-139 i/lub 85/89 mm Hg.
- Wartości od 140 i 90 mm Hg wskazują na nadciśnienie[3].
Pamiętaj, że nie liczy się jednorazowy pomiar, a co najmniej kilka, wykonanych w odstępach czasowych. O nadciśnieniu można mówić, gdy wszystkie wyniki będą wskazywać na przekroczenie norm. Taki stan może być niebezpieczny dla serca – prowadzić do niekorzystnych zmian w tym mięśniu, np. przerostu lewej komory, a w konsekwencji do niewydolności, a nawet zawału[4].
Jak badać ciśnienie?
Osoby zdrowe powinny wykonywać rutynowe badania ciśnienia – np. raz w roku. Niepokojący wynik powinien skłonić do częstszego wykonywania pomiarów[5].
Badanie można wykonać samodzielnie w domu, przy pomocy ciśnieniomierza nadgarstkowego lub naramiennego, lub w placówce medycznej albo aptece. Pierwszy typ pomiarów może być mniej dokładny (z uwagi na jakość sprzętu), ale łatwiej go wykonać i można uniknąć tzw. syndromu białego fartucha[6].
Ciśnienie – przy diagnostyce nieprawidłowości – najlepiej mierzyć[7]:
- 2 razy dziennie (rano i wieczorem);
- w warunkach spoczynkowych, tj. minimum 5 minut po wysiłku;
- po odczekaniu co najmniej kilkunastu minut po posiłku czy wypaleniu papierosa.
Jeśli wyższe wartości powtarzają się, może to sugerować nadciśnienie.
Lipidogram
Lipidogram to badanie krwi, w którym ustala się stężenie:
- cholesterolu całkowitego;
- frakcji lipidowych HDL i LDL;
- trójglicerydów.
Nieprawidłowości tych parametrów mogą wskazywać m.in. na zwiększone ryzyko rozwoju miażdżycy[8], a w konsekwencji np. choroby niedokrwiennej serca. To schorzenie może prowadzić również do zawału[9].
Jakie wyniki lipidogramu są prawidłowe?
Normy cholesterolu prezentują się następująco:
- cholesterol całkowity < 190 mg/dl,
- cholesterol LDL < 115 mg/dl (zmienia się przy podwyższonym ryzyku sercowo-naczyniowym),
- cholesterol HDL > 45 mg/dl u kobiet i 40 mg/dl u mężczyzn,
- trójglicerydy < 150 mg/dl na czczo lub 175 ml/dl nie na czczo[10].
Jeżeli Twoje wyniki wykraczają poza te granice, warto skonsultować się z lekarzem. Może on zalecić np. modyfikację diety i włączenie do niej steroli roślinnych. To substancje, które obniżają poziom cholesterolu LDL o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni, przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[11]. Znajdują się np. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio.
Jak często wykonywać lipidogram?
Lipidogram jest zalecany w ramach rutynowych badań mężczyznom od 40. r.ż. oraz kobietom po 50. r.ż. Lekarz może zlecić to badanie także osobom:
- z objawami chorób sercowo-naczyniowych;
- z chorobami przewlekłymi, np. cukrzycą, nadciśnieniem czy otyłością;
- mającym w rodzinie historię ciężkiej dyslipidemii lub przedwczesnych chorób sercowo-naczyniowych[12].
Jakie inne badania serca mogą być wykonane?
Wymienione powyżej badania to podstawa profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych. Innymi wykorzystywanymi w jej diagnostyce są m.in.:
- EKG, czyli elektrokardiogram;
- echokardiogram serca;
- badania holterowskie.
Są one jednak zlecane przez lekarza prowadzącego w określonych przypadkach – najczęściej, gdy wcześniej zostały zdiagnozowane problemy z sercem albo pojawiły się ich objawy[13]. Warto więc kierować się w tym zakresie wskazaniami pracowników ochrony zdrowia.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
[2] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
[3] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.20.
[4] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
[5] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze
[6] https://www.mp.pl/pacjent/objawy/58735,nadcisnienie-bialego-fartucha
[7] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/58699,jak-mierzyc-cisnienie-tetnicze
[8] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[9] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.5.
[10] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram
[11] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[12] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram
[13] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/152094,elektrokardiografia-ekg
