Zawał serca to jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia. Może prowadzić do trwałych uszkodzeń mięśnia sercowego, a nawet do śmierci. Ale co w sytuacji, jeśli jeden atak to nie koniec historii? Co oznacza drugi zawał serca? Jak i dlaczego może do niego dojść? I najważniejsze – jak go uniknąć? Przyjrzyjmy się bliżej temu zagadnieniu.
Zawał serca, czyli co?
Zawał serca to stan, w którym część mięśnia sercowego obumiera z powodu braku tlenu. Dzieje się tak, gdy tętnica wieńcowa, odpowiedzialna za dostarczanie krwi do serca, zostaje zablokowana[1]. Najczęstszą przyczyną takiej blokady jest pęknięcie blaszki miażdżycowej, która gromadzi się w naczyniach krwionośnych przez lata, m.in. w wyniku podwyższonego poziomu cholesterolu[2].
Im dłużej trwa niedotlenienie, tym większy obszar serca ulega uszkodzeniu. Dlatego kluczowa jest szybka reakcja. Zawał może objawiać się silnym bólem w klatce piersiowej, ale czasem symptomy są mniej oczywiste – zwłaszcza u kobiet i osób starszych. Duszności, zawroty głowy, ból brzucha czy nawet odczuwanie lęku mogą być sygnałami ostrzegawczymi[3].
Drugi zawał serca – skąd może się wziąć?
Już jeden zawał serca stanowi potężne obciążenie dla organizmu i zazwyczaj wymaga długiej rekonwalescencji oraz wprowadzenia trwałych zmian w stylu życia[4].
Niestety, przebycie jednego ataku serca nie chroni przed kolejnym. Wręcz przeciwnie – osoba po zawale jest bardziej narażona na ponowny ostry zespół wieńcowy[5]. Dlaczego? Między innymi ponieważ podstawowa przyczyna – miażdżyca – nadal istnieje. Kolejna blaszka miażdżycowa może oderwać się i zablokować naczynie wieńcowe, prowadząc do następnego zawału. Jednocześnie pacjent jest obciążony większym ryzykiem zgonu – choćby z uwagi na już zaistniałe uszkodzenia serca.
Warto też obalić powszechny mit, że można przeżyć tylko 3 zawały. W rzeczywistości nie ma takiego limitu. Niektórzy nie przeżywają pierwszego ataku, inni przechodzą ich kilka. O przeżyciu decyduje wiele czynników. Są to przede wszystkim wielkość obszaru objętego zawałem, wiek pacjenta, ogólny stan zdrowia, a także szybkość udzielenia pomocy[6]. Nie ma zatem reguły.
Jak zadbać o zdrowie po zawale, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia kolejnego?
Osoba, która przebyła zawał, powinna ściśle przestrzegać zasad profilaktyki wtórnej – a zatem zazwyczaj radykalnie zmienić styl życia i uważnie obserwować stan swojego organizmu[7]. Dbanie o zdrowie po zawale serca wymaga kompleksowego podejścia.
Kluczową rolę odgrywa dieta. Warto wzbogacić swoje menu o warzywa i owoce, które są skarbnicą witamin i przeciwutleniaczy. Szczególnie ważne są tłuste ryby, takie jak łosoś czy makrela, bogate w kwasy omega-3, które korzystnie wpływają na pracę serca. Jednocześnie należy ograniczyć spożycie tłuszczów zwierzęcych, zastępując je zdrowszymi tłuszczami roślinnymi, na przykład oliwą czy olejem rzepakowym[8]. Przy zaburzeniach lipidowych w jadłospisie warto także uwzględnić sterole roślinne, które obniżają poziom cholesterolu LDL o 7-12% w ciągu 2-3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5-3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[9]. Są one obecne np. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio.
Równie istotna jest regularna aktywność fizyczna. Eksperci zalecają około 150 minut ćwiczeń tygodniowo[10], ale nie trzeba od razu rzucać się na głęboką wodę. Dobrym początkiem są krótkie spacery, które z czasem można wydłużać i zwiększać ich intensywność. Ruch nie tylko wzmacnia serce, ale też pomaga kontrolować wagę, co jest kolejnym ważnym aspektem zdrowia po zawale[11].
Nieodzownym elementem dbania o zdrowie serca jest również pożegnanie się z używkami. Palenie papierosów znacząco zwiększa ryzyko kolejnego zawału, dlatego warto podjąć wysiłek, by całkowicie zrezygnować z tego nałogu.
Bardzo ważną kwestią jest też przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami. Osoba po zawale zazwyczaj do końca życia musi przyjmować statyny, leki na nadciśnienie czy kwas acetylosalicylowy[12].
To może być ostrzeżenie przed drugim zawałem
Osoby, które przeszły zawał, muszą być też wyczulone na objawy mogące sugerować zbliżający się atak serca. Niepokoić powinny:
- ból lub dyskomfort w klatce piersiowej;
- duszności lub problemy z oddychaniem;
- zawroty głowy lub omdlenia;
- kołatanie serca;
- intensywne pocenie się;
- uczucie niepokoju lub lęku.
Jeśli cokolwiek Cię zmartwi, nie wahaj się skontaktować z lekarzem lub wezwać pomoc.
Drugi zawał serca to realne zagrożenie, ale można mu zapobiec. Istotne są świadome dbanie o swoje zdrowie, wprowadzenie zmian w stylu życia i regularne kontrole lekarskie. Pamiętaj, że serce pracuje dla Ciebie całe życie – zadbaj o nie najlepiej, jak potrafisz.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/69491,ile-razy-w-zyciu-mozna-przejsc-zawal-serca
[2] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/62035,zawal-serca-atak-serca-przyczyny-objawy-i-leczenie
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/show.html?id=171291
[5] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/69491,ile-razy-w-zyciu-mozna-przejsc-zawal-serca
[6] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/lista/69491,ile-razy-w-zyciu-mozna-przejsc-zawal-serca
[7] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/show.html?id=171291
[8] https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/dieta-dla-osob-po-zawale-serca/
[9] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[10] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[11] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/show.html?id=171291
[12] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/show.html?id=171291
