Wiele mówi się o cholesterolu LDL i cholesterolu HDL w kontekście zdrowia. Warto jednak mieć świadomość, że istnieje również cholesterol VLDL, który – zgromadzony w nadmiarze – może mieć negatywne konsekwencje zdrowotne. Dowiedz się więcej na temat tego rodzaju lipidów.
Lipidy – najważniejsze informacje
Cholesterol należy do grupy substancji tłuszczowych. Chociaż kojarzony jest z chorobami układu sercowo-naczyniowego, odgrywa ważną rolę w organizmie. Odpowiada m.in. za syntezę witaminy D3 i kwasów żółciowych, a także stanowi element budulcowy błon komórkowych oraz uczestniczy w przekazywaniu sygnałów w układzie nerwowym. Natomiast trójglicerydy stanowią źródło energii dla tkanek – głównie mięśni.
Zarówno cholesterol, jak i trójglicerydy mogą występować w postaci wolnej. Mogą też wiązać się z białkami, tworząc m.in.:
- lipoproteiny o dużej gęstości (HDL)
- lipoproteiny o małej gęstości (LDL)
- lipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL).
Lipidy nie stanowią poważnego zagrożenia dla zdrowia, o ile w organizmie człowieka występują w optymalnej ilości. Problem pojawia się wówczas, gdy ich stężenie znacznie przekracza dopuszczalne wartości.
Cholesterol VLDL – co to jest?
Cholesterol VLDL powstaje w wątrobie. Składa się z:
- cholesterolu – 10%
- trójglicerydów – 70%
- białka – 10%
- innych tłuszczów – 10%.
W przeciwieństwie do frakcji LDL, lipoproteiny VLDL zawierają duże ilości triacylogliceroli, a znacznie mniej cholesterolu i jego estrów[1].
Rolą frakcji VLDL jest transportowanie trójglicerydów wykorzystywanych do produkcji energii. W przypadku spożywania zbyt dużej ilości węglowodanów (powyżej zapotrzebowania energetycznego) prowadzi do odkładania się trójglicerydów. To z kolei prowadzi do wzrostu poziomu cholesterolu VLDL.
Cholesterol VLDL – czy jest szkodliwy?
Cholesterol VLDL, podobnie jak lipoproteiny LDL, może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia. Jednak dotyczy to wyłącznie przypadków, w których frakcja ta występuje w nadmiernej ilości.
Cząsteczki pozostałości powstających z lipoprotein bardzo małej gęstości (tzw. remnanty) mogą przenikać do ściany tętnic i wprowadzać cholesterol[2]. Wówczas dochodzi do odkładania się blaszek miażdżycowych w tętnicach, co skutkuje rozwojem miażdżycy. Stąd już prosta droga do udaru mózgu, zawału serca czy innych chorób układu sercowo-naczyniowego.
Kiedy lipoprotein VLDL jest za dużo?
Zaleca się, aby poziom cholesterolu VLDL był niższy od 30 mg/dl[3]. Problem w tym, że standardowy lipidogram pozwala na określenie poziomu:
- cholesterolu całkowitego
- trój glicerydów
- cholesterolu LDL
- cholesterolu HDL.
Przyjmuje się jednak, że lipoproteiny VLDL stanowią 1/5 poziomu trój glicerydów. Dotyczy to jednak przypadków, gdy stężenie trójglicerydów nie przekracza obowiązujących norm.
W niektórych sytuacjach istnieje możliwość wykonania rozszerzonego lipidogramu. Profil lipidowy będzie wówczas obejmował następujące parametry:
- cholesterol VLDL
- cholesterol nie-HDL
- liczba cząsteczek cholesterolu LDL
- wskaźnik Castelliego – „cholesterol całkowity/HDL”[4].
Jak obniżyć poziom cholesterolu VLDL?
Cholesterol VLDL ściśle wiąże się z trójglicerydami. Z tego powodu obniżenie poziomu lipoprotein bardzo niskiej gęstości można osiągnąć tymi samymi metodami stosowanymi w związku z podwyższonymi trójglicerydami.
- Dieta bogata w kwasy omega-3
Kwasy omega-3 należą do grupy niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, których źródłem są m.in. tłuste ryby morskie czy oleje roślinne. Ich spożycie – z uwagi na zawartość EPA i DHA – może przyczynić się do obniżenia poziomu trójglicerydów – nawet o ok. 15%[5].
Cenne DHA dostarcza także Optima Neuro – miękka margaryna do smarowania pieczywa zawierająca olej z alg morskich.
- Ograniczenie spożycia alkoholu
Alkohol zwiększa produkcję trójglicerydów, a tym samym – cholesterolu VLDL. Warto z niego całkowicie zrezygnować – szczególnie w przypadku stwierdzenia hipertrójglicerydemii[6].
Prawidłowo zbilansowana dieta to jeden ze sposobów, dzięki którym można uniknąć konsekwencji zbyt wysokiego poziomu lipidów. Świadomie wybieraj produkty spożywcze i prowadź zdrowy styl życia, aby uniknąć podwyższonego stężenia cholesterolu VLDL.
[1] https://edraurban.pl/ssl/book-sample-file/biochemia-podrecznik-dla-studentow-uczelni-medycznych/pdf/biochemia_1.pdf
[2] https://zdrowie.pap.pl/piorem-eksperta/dieta/czym-grozi-podwyzszone-stezenie-trojglicerydow-we-krwi
[3] https://medlineplus.gov/vldlcholesterol.html
[4] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/171956,lipidy
[5] https://www.cochrane.org/pl/CD003177/VASC_spozywanie-kwasow-omega-3-w-chorobach-sercowo-naczyniowych
[6] https://zdrowie.pap.pl/piorem-eksperta/dieta/czym-grozi-podwyzszone-stezenie-trojglicerydow-we-krwi
