Czy wiesz, że choroby serca stanowią przyczynę ponad 55% wszystkich zgonów kobiet w Polsce[1] i są główną przyczyną śmierci pań po 60. roku życia[2]? Takie statystyki to ważny powód, dla którego profilaktyka schorzeń kardiologicznych to istotny element dbania o kobiece zdrowie. Z czego jednak wynika podatność na problemy sercowe? Jak im zapobiegać? Wyjaśniamy.
Kobiece ryzyko zapadalności na choroby serca – co na nie wpływa?
Gdyby przyjrzeć się statystykom dotyczącym schorzeń kardiologicznych u kobiet, można bardzo łatwo zauważyć, że problemy kardiologiczne zaczynają się u nich zazwyczaj ok. 10-15 lat później niż u mężczyzn. Mówiąc dokładniej, u wielu kobiet od ok. 45. roku życia obserwuje się zaburzenia profilu lipidowego: stężenie „złego” cholesterolu LDL zaczyna wzrastać wtedy średnio o 2 mg/dl rocznie[3]!
To bardzo ważny czynnik w kontekście kłopotów z sercem, ponieważ podwyższone stężenie LDL sprzyja rozwojowi miażdżycy. A stąd tylko jeden krok dzieli choćby od pojawienia się wieńcówki, czyli choroby niedokrwiennej serca, oraz wzrostu ryzyka zawału czy niedoczynności mięśnia sercowego[4].
Z czego więc wynika wzrost zapadalności na choroby serca u kobiet w średnim wieku? To nie przypadek, a efekt przekwitu. Okazuje się bowiem, że spadek estrogenów, do którego dochodzi w trakcie menopauzy, ma przełożenie na funkcjonowanie całego organizmu[5].
Mówiąc jeszcze precyzyjniej, chodzi o właściwości kardioprotekcyjne żeńskich hormonów płciowych[6]. Estrogeny nie tylko regulują cykl miesiączkowy, ale także wspomagają ochronę naczyń krwionośnych i utrzymanie wysokiego stężenia „dobrego” cholesterolu HDL[7].
Rachunek jest więc prosty: panie, zwłaszcza w okresie przekwitania, powinny zwrócić szczególną uwagę na stan swojego serca.
Profilaktyka chorób serca u kobiet – co się na nią składa?
Jesteś kobietą i zastanawiasz się, co możesz zrobić, żeby ograniczyć ryzyko rozwoju wieńcówki czy zawału serca? Na wiele rzeczy masz bardzo duży wpływ. Oto te najważniejsze.
Hormonalna terapia zastępcza w okresie menopauzy
To zalecenie jest skierowane do pań, które przechodzą właśnie przekwit. W tym okresie warto się zdecydować na hormonalną terapię zastępczą (HTZ). Pomoże ona nie tylko w zniwelowaniu przykrych objawów, takich jak uderzenia gorąca, wahania nastroju czy zaburzenia snu. Jest ważna także w kontekście minimalizacji ryzyka chorób serca.
Badania pokazują, że u kobiet, które korzystały z HTZ:
- stężenie „złego” cholesterolu LDL spada średnio o 11%;
- stężenie „dobrego” cholesterolu HDL wzrasta o 10%[8].
To może się przełożyć na zmniejszenie ryzyka incydentów sercowych. Pamiętaj! Wdrożenie hormonalnej terapii zastępczej powinno nastąpić zawsze pod kontrolą lekarza.
Zdrowo zbilansowana dieta
Odpowiedni styl żywienia to zalecenie kluczowe w profilaktyce chorób serca na każdym etapie życia. Co powinno się jeść z myślą o swoim zdrowiu? Najlepiej podążać za wytycznymi jednej z dwóch najczęściej polecanych diet, czyli DASH lub śródziemnomorskiej. Jako kobieta zwróć szczególną uwagę na[9]:
- regularne spożywanie posiłków; najlepiej, aby było ich 4 lub 5, jedzonych co 3-4 godziny;
- włączenie do jadłospisu jak największej ilości warzyw i owoców – powinny stanowić minimum 50% tego, co jesz każdego dnia (z naciskiem na konsumpcję warzyw);
- wybieranie produktów pełnoziarnistych zamiast tych z białej mąki (np. grahamki zamiast kajzerek, brązowy ryż zamiast białego, pełnoziarniste tortille zamiast standardowych itp.);
- ograniczenie spożycia mięsa, w szczególności czerwonego, które stanowi źródło dużej ilości nasyconych kwasów tłuszczowych (w nadmiarze szkodliwych dla serca);
- zmniejszenie spożycia tłustego nabiału: mleka i jego przetworów. Np. tłuste sery zastępuj chudymi, a masło – miękką margaryną kubkową na bazie olejów roślinnych bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe. Ponadto niektóre z nich, np. Optima Cardio, zawierają fitosterole. To związki, które obniżają poziom cholesterolu LDL o 7-10% w ciągu 2-3 tygodni, przy dziennym spożyciu 1,5-2,4 g i zachowaniu zdrowego stylu życia oraz zrównoważonej diety[10];
- ograniczenie żywności typu fast food oraz wysoko przetworzonej (np. niektóre chipsy, ciastka) – to bardzo często źródła izomerów tłuszczów trans, które podnoszą poziom „złego” cholesterolu i obniżają stężenie tego „dobrego”[11].
Zadbaj również o utrzymanie prawidłowego bilansu kalorycznego. Jedzenie zbyt obfitych posiłków będzie prowadzić do nadwagi, a nawet otyłości. Taki stan również może sprzyjać rozwojowi chorób serca.
Ruszaj się na zdrowie
Serce kobiety lubi również ruch. Jaki i ile? Wystarczy 150-300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo, czyli… mniej niż 30 minut dziennie[12]. Poświęć je np. na energiczny spacer, jazdę na rowerze, nordic walking, a nawet na sprzątanie czy zabawę z dziećmi lub wnukami. Tak spełnisz warunek minimum dla zachowania zdrowia serca.
Kobiety powinny zwrócić szczególną uwagę na stan swojego serca – zwłaszcza w okresie menopauzy. Regularne badania, kontrola zmian hormonalnych i zdrowy tryb życia są kluczem do zachowania równowagi organizmu i ochrony przed zawałem czy wieńcówką do późnych lat.
[1] https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/viewFile/12155/10033
[2] https://www.termedia.pl/Dyslipidemia-menopauzalna-8211-patogeneza-i-leczenie,8,1502,1,1.html
[3] https://www.termedia.pl/Dyslipidemia-menopauzalna-8211-patogeneza-i-leczenie,8,1502,1,1.html
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[5] https://www.termedia.pl/Dyslipidemia-menopauzalna-8211-patogeneza-i-leczenie,8,1502,1,1.html
[6] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/171848,estrogeny
[7] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/171848,estrogeny
[8] https://www.termedia.pl/Dyslipidemia-menopauzalna-8211-patogeneza-i-leczenie,8,1502,1,1.html
[9] https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/piramida-zdrowego-zywienia-i-aktywnosci-fizycznej-dla-osob-doroslych-2/
[10] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[11] https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/izomery-trans-warto-wiedziec/
[12] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
