Dietetyk mgr inż. Julita Dudicz, Poradnia Dietetyczna - Ku zdrowej diecie!, Członek Polskiego Towarzystwa Dietetyki Liczne badania naukowe dowodzą, że nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 zmniejszają procesy zapalne, ryzyko powstawania chorób układu nerwowego, stawów, czy nowotworów. Główne zastosowanie kwasy te znalazły jednak w profilaktyce chorób układu krążenia, hamując rozwój blaszek miażdżycowych, co chroni przed wystąpieniem zawału lub udaru.
Kwas eikozapentaenowy (EPA) w prewencji chorób sercowo-naczyniowych
Z kwasu tłuszczowego eikozapentaenowego (omega-3) powstają w organizmie substancje pełniące funkcję hormonów tkankowych. Dla przykładu w śródbłonku naczyń krwionośnych, w tkankach i niektórych komórkach przekształca się on w prostacykliny i prostaglandyny działające antyagregacyjnie, przeciwzakrzepowo, przeciwzapalnie i rozluźniająco na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych, wpływając tym samym na ich kurczliwość.
Pomocne w obniżaniu ciśnienia tętniczego krwi
W wielu badaniach udowodniono korzystny wpływ olejów rybich na już występujące schorzenia układu sercowo-naczyniowego. Spożycie zarówno DHA, jak i EPA znacząco wpływa na spadek ciśnienia u osób chorujących na nadciśnienie tętnicze. Ponadto kwasy omega–3 mogą wykazywać działanie prewencyjne w stosunku do zaburzeń rytmu serca, obniżając tym samym ryzyko nagłego zgonu sercowego.
Omega-3, a choroba niedokrwienna serca (ChNS)
Kwasy EPA i DHA wykazują znaczenie w profilaktyce pierwotnej i wtórnej choroby niedokrwiennej serca, poprzez przywrócenie prawidłowej wymiany sodowo-wapniowej w uszkodzonych komórkach serca. Według zaleceń American Heart Association osoby dorosłe nie cierpiące na chorobę wieńcową, jako prewencja pierwotna, powinny spożywać tłuste ryby dwa razy w tygodniu, co stanowi ok. 500 mg ω-3 dziennie. W prewencji wtórnej u osób, u których stwierdzono objawy ChNS, zaleca się spożywanie już 1 g tych kwasów dziennie.
Omega-3, a profil lipidowy we krwi
Kwasy tłuszczowe EPA i DHA, z rodziny omega-3, poprawiają parametry lipidowe w surowicy krwi. Zmniejszają one stężenie cholesterolu całkowitego, trójglicerydów oraz frakcji LDL „złego” cholesterolu, równocześnie zwiększając stężenie „dobrego” cholesterolu HDL we krwi. Wpływa to korzystnie na redukcję ryzyka pojawienia się miażdżycy i incydentów wieńcowych. Zalecana dawka kwasów tłuszczowych omega-3, w celu obniżenia poziomu cholesterolu i trójglicerydów oraz hamowania agregacji płytek krwi, to 2 – 4 g dziennie.
Dieta śródziemnomorska, czy może pomóc?
W prewencji chorób układu krążenia coraz częściej polecana jest, bogata w tłuste ryby morskie oraz dobrej jakości oleje, dieta śródziemnomorska. Zalecane w niej produkty są zasobne w kwasy omega-3. Ponadto w wielu badaniach udowodniono, że oprócz kwasów omega-3 w prewencji miażdżycy pomocne są, również zalecane w tej diecie, produkty bogate w błonnik,
antyoksydanty (świeże warzywa i owoce) oraz ograniczenie tłuszczy nasyconych.
Bibliografia
- Bartnikowska E.: Fizjologiczne działanie polienowych kwasów tłuszczowych z rodziny n-3. Tłuszcze Jadalne, 2008, 1-2, 10-15.
- Chapkin R.S., McMurray D.N., Davidson L.A., Patil B.S., Fan Y.Y., Lupton J.R.: Bioactive dietary long-chain fatty acids: emerging mechanisms of action. Br. J. Nutr., 2008, 100, 1152-1157.
- Gajewska-Meszaros S., Meszaros J.: Ryby morskie i owoce morza: luksus czy konieczność. Terapia i Leki, 2001; 2: 26-31.
- Gogus U., Smith C.: n-3 Omega fatty acids: a review of current knowledge. Int. J. Food Sci. Technol., 2010, 45, 417-436.
- Kolanowski W.: Długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 – znaczenie zdrowotne w obniżaniu ryzyka chorób cywilizacyjnych. Bromat. Chem. Toksykol., 2007, 3, 229-237.
- Leaf A.: The electrophysiological basis for the antiarrhytmic actions of polyunsaturated fatty acids. Heart J. 2001; 3 (supl. D): D98-D105.
- Marciniak-Łukasiak K.: Rola i znaczenie kwasów tłuszczowych omega-3. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 6 (79), 24 – 35.
