Wiesz, że utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu jest ważne dla serca. Dokonujesz zdrowych wyborów żywieniowych – warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, zdrowe tłuszcze… Pomimo tego wyniki lipidogramu nie prezentują się dobrze? Jeśli tak, zatrzymaj się na chwilę i zastanów: jak wygląda Twoja codzienność? Jeżeli jesteś cały czas w „niedoczasie” i odczuwasz ciągłą presję – „winowajcą” może być przewlekły stres. Zobacz, jak go rozpoznać i jak wpływa na Twój profil lipidowy.
Przewlekły stres, czyli jaki?
Stres sam w sobie nie jest niczym złym. To naturalna reakcja organizmu na sytuacje, które wytrącają Cię z równowagi – takie jak np. trudna rozmowa z szefem, termin, który się zbliża, czy niespodziewana awaria w domu[1]. Krótkotrwałe napięcie pomaga się zmobilizować, szybciej reagować i pokonywać przeszkody. Problem zaczyna się wtedy, gdy nie ustępuje przez dłuższy czas. Wtedy może się przerodzić w stres przewlekły.
Chodzi o stan, w którym organizm przez tygodnie, miesiące, a czasem lata pracuje w trybie „alarm”. Ciało nie wraca do równowagi – bo nie ma na to szansy, umysł również[2]. Kolejne zadania, problemy do rozwiązania, sprawy „na wczoraj”. Brzmi znajomo? Jeśli tak – nie jesteś sama. Wiele kobiet żyje w trybie ciągłej gotowości do działania: praca, dom, dzieci, rodzinne wyzwania… Te wszystkie obowiązki często nakładają się na siebie i nie pozwalają napięciu opaść.
Jak rozpoznać przewlekły stres?
Zastanawiasz się, czy opisany stan dotyczy także Ciebie? Przewlekły stres nie zawsze objawia się w oczywisty sposób. Czasem „chodzi” z Tobą tak długo, że przestajesz go zauważać. Warto jednak zwrócić uwagę na sygnały, które mogą świadczyć o tym, że Twój organizm pracuje pod zbyt dużą presją. Są to m.in.[3]:
- ciągłe uczucie zmęczenia, które nie mija mimo wypoczynku;
- napięcie mięśniowe, bóle głowy, dolegliwości żołądkowe;
- problemy ze snem – trudności z zasypianiem lub budzenie się w nocy;
- rozdrażnienie, trudności z koncentracją, poczucie przytłoczenia;
- sięganie po jedzenie „na pocieszenie” albo kompletny brak apetytu.
Jeżeli rozpoznajesz u siebie kilka spośród tych objawów – potraktuj to jako sygnał do zmiany. Istotne jest, żebyś wiedziała, co się dzieje, i mogła świadomie zareagować – pomóc sobie, zanim stres przewlekły przyniesie poważne konsekwencje zdrowotne.
Przewlekły stres a cholesterol – jakie są zależności?
W sytuacji stresowej organizm uruchamia cały szereg reakcji, które mają pomóc mu „przetrwać”. Pobudzony układ współczulny przyspiesza pracę serca, podnosi ciśnienie tętnicze i nasila wydzielanie hormonów stresowych – przede wszystkim katecholamin i kortyzolu. Te substancje mogą sprzyjać wzrostowi stężenia cholesterolu LDL[4].
Podwyższony poziom „złego” cholesterolu LDL to poważny problem. Jego nadmiar odkłada się w ścianach tętnic, tworząc blaszki miażdżycowe, które z czasem mogą zwężać lub nawet zamykać naczynie krwionośne[5]. Oznacza to wzrost ryzyka rozwoju miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca, a nawet zawału czy udaru[6].
To jednak nie wszystko, ponieważ stres[7]:
- sprzyja powstawaniu stanów zapalnych w ścianach tętnic;
- osłabia funkcje ochronne śródbłonka naczyniowego;
- ułatwia odkładanie się lipoprotein w naczyniach – a więc tworzenie się blaszek miażdżycowych.
Ponadto eksperci podkreślają, że przewlekły stres sprzyja nie tylko rozwojowi chorób sercowo-naczyniowych. Utrudnia ich leczenie i osłabia skuteczność profilaktyki[8], co przekłada się na większe ryzyko rozwoju miażdżycy, a w konsekwencji m.in. choroby niedokrwiennej serca[9].
Dlatego jeśli Twój lipidogram pokazuje niepokojące wartości, warto szukać przyczyny nie tylko w diecie, ale także w stylu życia.
Jak zredukować przewlekły stres?
Nie da się całkowicie wyeliminować stresu z życia – i nie o to chodzi. Ważne, żeby dać sobie przestrzeń na regenerację i choć trochę obniżyć poziom napięcia. Jak możesz sobie pomóc?
- Po pierwsze – spróbuj technik oddechowych. Brzmi banalnie, ale świadome spowolnienie i pogłębienie oddechu naprawdę działa. Wystarczy kilka minut: wdech przez 4–6 sekund, wydech przez 6–8, i powtórz kilkakrotnie[10]. Takie ćwiczenie możesz wykonać wszędzie – przy biurku, czekając na odbiór dziecka ze szkoły czy wieczorem przed snem.
- Po drugie – zastanów się, czy wszystkie domowe obowiązki muszą spoczywać na Twoich barkach. Może część z nich da się oddelegować na partnera, starsze dzieci, a może czasem po prostu odpuścić? Nawet niewielkie zmiany w tym zakresie mogą sprawić, że poczujesz się „lżej” i łatwiej będzie Ci znaleźć przestrzeń na zadbanie o siebie.
- Po trzecie – włącz do swojego tygodnia ruch. Aktywność fizyczna pomaga rozładować napięcie emocjonalne i wspiera zdrowie serca. WHO zaleca minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo, co odpowiada średnio ok. 20–25 minutom dziennie[11]. Spacer, basen, rower – wybierz to, co sprawia Ci przyjemność.
I jeszcze jedno: przy podwyższonym cholesterolu nadal ważna jest zdrowa dieta. Zacznij od fitosteroli. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) potwierdził, że sterole roślinne obniżają poziom cholesterolu LDL o 7–12% w ciągu 2–3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5–3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[12]. Znajdziesz je np. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio, która powstaje na bazie olejów roślinnych – bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe również sprzyjające obniżeniu poziomu LDL[13].
Twoje zdrowie to wartość, o której nie można zapomnieć – nawet w pogoni codziennych obowiązków. Zasługujesz na to, żeby zadbać o siebie – nie „kiedyś”, ale teraz.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/aktualnosci/287581,jak-radzic-sobie-ze-stresem
[2] https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/aktualnosci/287581,jak-radzic-sobie-ze-stresem
[3] https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/aktualnosci/287581,jak-radzic-sobie-ze-stresem
[4] Guzik P., Wpływ stresu na układ krążenia, „Forum Kardiologów” 2001, 6(2), s. 53–57
[5] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[6] Guzik P., Wpływ stresu na układ krążenia, „Forum Kardiologów” 2001, 6(2), s. 53–57
[7] Guzik P., Wpływ stresu na układ krążenia, „Forum Kardiologów” 2001, 6(2), s. 53–57
[8] https://www.termedia.pl/poz/Przewlekly-stres-przyczynia-sie-do-chorob-serca,54370.html
[9] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[10] https://www.mp.pl/pacjent/rehabilitacja/relaks/130230,relaksacja
[11] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[12] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
[13] www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67338,tluszcze-podzial-budowa-funkcje-i-wlasciwosci
